Loạt 'siêu' dự án hạ tầng đột phá kinh tế TP.HCM

Những công trình ngàn tỉ thay đổi diện mạo đô thị

Tâm điểm của đợt khởi công lần này là dự án Quảng trường trung tâm thành phố (Dự án thành phần 4). Tọa lạc tại lõi khu đô thị mới Thủ Thiêm với diện tích lên tới hơn 20 ha, đây là hạng mục quan trọng nhất trong tổ hợp Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính mới.

Với tổng mức đầu tư dự kiến cho riêng khu vực quảng trường và công viên bờ sông lên đến hàng ngàn tỉ đồng, công trình được kỳ vọng sẽ là không gian sinh hoạt cộng đồng lớn nhất VN, nơi tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa tầm cỡ quốc tế. Khi hoàn thành, đây sẽ là "trái tim" mới của thành phố, kết nối hài hòa giữa bản sắc lịch sử và sự hiện đại của một đô thị thông minh.

Với quy mô sức chứa tương đương 10 sân vận động quốc gia, nơi đây không chỉ là địa điểm tổ chức các sự kiện chính trị trọng đại mà còn là một công trình kiến trúc mang tính biểu tượng. Sự kết hợp giữa quảng trường hiện đại và dải công viên bờ sông xanh mát tạo nên một không gian mở tuyệt đối, nơi người dân có thể thực sự "chạm" vào dòng sông Sài Gòn lịch sử. Đây chính là mảnh ghép cuối cùng để Thủ Thiêm hoàn thiện bức tranh về một trung tâm tài chính - văn hóa tầm cỡ châu lục.

ẢNH: T.N

Ở bờ bên kia, dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM mang ý nghĩa tinh thần rất lớn. Việc khởi công chỉnh trang di tích Bến Nhà Rồng vào đúng dịp 30.4 là hành động thiết thực để tôn vinh giá trị lịch sử, đồng thời nâng cấp không gian này thành điểm đến văn hóa - du lịch đẳng cấp, xứng tầm với vị thế của thành phố mang tên Bác.

Cũng trong lĩnh vực phát triển đô thị, việc khởi công Khu đô thị Đại học Quốc tế Berjaya (Hóc Môn) mang ý nghĩa đặc biệt trong việc giãn dân ra khu vực Tây Bắc. Theo định hướng, Khu đô thị Đại học Quốc tế được phát triển như một đô thị tổng hợp, gắn với các chức năng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Quy mô dân số dự kiến khoảng 135.000 cư dân đô thị và khoảng 60.000 sinh viên, với hệ thống đầy đủ các khu chức năng về ở, giáo dục, thương mại, dịch vụ và hạ tầng xã hội. Sau gần 2 thập niên đình trệ kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đầu tư năm 2008, dự án đã được "hồi sinh", trở thành dự án lớn nhất ở khu vực Tây Bắc TP.HCM. Dự kiến đưa vào vận hành đầu năm 2035, khu vực này sẽ trở thành tổ hợp giáo dục - y tế - thương mại chuẩn quốc tế, giúp nâng cấp toàn diện hạ tầng xã hội cho vùng ngoại thành TP.HCM.

ẢNH: T.L

Một "siêu" dự án giao thông cũng được khởi công trong dịp lễ quan trọng này là tuyến đường sắt đô thị số 2 (metro số 2), đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Sau thành công của tuyến số 1, việc khởi công đoạn tuyến vượt sông Sài Gòn kết nối lõi trung tâm cũ với bán đảo Thủ Thiêm mang ý nghĩa quan trọng. Theo Ban Quản lý Đường sắt đô thị (MAUR), dự án không đơn thuần là hạ tầng giao thông mà là "mạch máu" nối liền hai bờ Đông - Tây, tạo động lực mạnh mẽ cho việc phát triển không gian ngầm và các dự án đô thị dọc tuyến; đồng thời, đặt nền móng cho tuyến metro đầu tiên nối từ TP.HCM tới sân bay Long Thành.

Đòn bẩy tăng trưởng cho chu kỳ mới bứt phá

Ngày 30.4.2026 cũng đánh dấu mốc đặc biệt cho hành trình tiến biển khi TP.HCM sẽ trao Quyết định chấp thuận Nhà đầu tư cho dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Đây là dự án "linh hồn" trong chiến lược đưa TP.HCM trở thành đô thị biển. Khác với các cảng nội thị đang dần quá tải và bị hạn chế bởi luồng lạch, cảng Cần Giờ nằm ngay cửa biển, có khả năng tiếp nhận tàu container trọng tải lớn nhất thế giới hiện nay.

Việc trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho Liên danh các nhà đầu tư gồm Tổng công ty Hàng hải VN (VIMC), Cảng Sài Gòn và hãng tàu container lớn nhất thế giới MSC không chỉ khởi động một công trình hạ tầng mà là khởi động cả một hệ sinh thái logistics tầm cỡ quốc tế. Ý nghĩa lớn nhất của dự án này chính là việc "đánh thức" vùng đất Cần Giờ, chuyển dịch từ một địa phương ngoại thành thuần nông nghiệp và khu dự trữ sinh quyển sang vị thế một cửa ngõ giao thương toàn cầu.

Theo lộ trình phát triển hạ tầng hàng hải, mục tiêu hướng biển của TP.HCM ban đầu dự kiến có sự xuất hiện đồng thời của 3 cảng lớn. Tuy nhiên, dịp này chỉ có cảng Cần Giờ kịp tiến độ thủ tục để trao quyết định đầu tư. Hai "mắt xích" còn lại là Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ (giai đoạn 1) quy mô 351,2 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 50.200 tỉ đồng, công suất thiết kế 11 triệu TEU/năm và dự án Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (giai đoạn 2), tổng vốn đầu tư khoảng 8.361 tỉ đồng đang được khẩn trương hoàn tất các bước chuẩn bị cuối cùng để khởi công trong giai đoạn tiếp theo của năm 2026. Khi bộ ba này cùng vận hành, TP.HCM và vùng Bà Rịa-Vũng Tàu cũ sẽ tạo thành cụm cảng lớn nhất khu vực, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với Singapore hay các cảng lớn tại Thượng Hải.

ẢNH: T.L

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trưởng ngành Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) đánh giá: Nhìn theo hiệu quả đầu tư, loạt dự án mà TP.HCM chuẩn bị khởi công dịp 30.4 là gói vốn mang tính "đòn bẩy tăng trưởng" hơn là chi tiêu đơn thuần. Theo thông lệ kinh tế đô thị, hệ số lan tỏa đầu tư công vào hạ tầng thường dao động 1,5 - 2,5 lần GDP trong trung hạn, nghĩa là cứ 1 đồng vốn bỏ ra có thể tạo 1,5 - 2,5 đồng giá trị gia tăng thông qua xây dựng, việc làm, tiêu dùng và năng suất mới.

Riêng nhóm dự án cảng biển và logistics liên quan có suất đầu tư cao nhưng khả năng hoàn vốn tốt nếu đạt công suất thiết kế, vận hành hiệu quả, thời gian hoàn vốn kinh tế có thể rút xuống 10 - 15 năm nhờ phí cảng, dịch vụ logistics, kho bãi và thu hút hãng tàu quốc tế. Cạnh đó, lợi ích gián tiếp còn lớn hơn lợi ích trực tiếp vì mỗi 1% giảm chi phí logistics có thể giúp hàng xuất khẩu vùng phía nam tăng sức cạnh tranh đáng kể.

Trong khi đó, chùm dự án ở Thủ Thiêm gồm quảng trường trung tâm, trung tâm hành chính kết nối với công viên Bến Nhà Rồng - Khánh Hội có hiệu quả kinh tế không chỉ đo bằng doanh thu trực tiếp, mà phải tính theo hiệu ứng tăng giá trị đất đai và mở rộng nguồn thu dịch vụ đô thị. Chỉ cần khoảng 200 ha đất trung tâm quanh trục hành chính - tài chính được nâng giá trị thêm bình quân 20 triệu đồng/m² nhờ hạ tầng và cảnh quan, tổng giá trị tài sản tăng thêm đã đạt khoảng 40.000 tỉ đồng. Nếu mức tăng là 50 triệu đồng/m² ở các lô thương mại trọng điểm, giá trị cộng thêm có thể lên tới 100.000 tỉ đồng. Đây là nguồn lực lớn để thành phố thu hồi qua đấu giá đất, tiền sử dụng đất, thuế chuyển nhượng và thuế tài sản trong dài hạn.