Hôm qua (12.10), Reuters đưa tin một số thượng nghị sĩ của cả 2 đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ của Mỹ đã kêu gọi Tổng thống Trump "đảo ngược quyết định" về thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Nga. Các nghị sĩ cho rằng thỏa thuận vừa nêu đi ngược lại với việc Mỹ đã cấm nhập khẩu năng lượng Nga cho đến khi Moscow chấm dứt hành động quân sự ở Ukraine.
Tổng thống Trump tại sự kiện vận động bầu cử của GOP ở bang Nebraska (Mỹ) ngày 5.10
Ảnh: Reuters
Trước đó, Tổng thống Trump công bố dỡ bỏ nhiều biện pháp cấm vận nhằm vào Nga, cho phép nước này xuất khẩu dầu. Theo đó, Moscow ngay lập tức sẽ xuất khẩu cho "Mỹ và các nước" số lượng 300.000 tấn dầu diesel, trong tháng 11 sẽ là 500.000 tấn. Thời gian kế tiếp sẽ là 1 và 3 triệu tấn.
Quyết định vừa nêu của Nhà Trắng được cho là biện pháp khẩn cấp nhằm hạ nhiệt giá dầu diesel vốn đang tăng cao. Theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), mới nhất đến ngày 5.10, giá xăng và giá dầu diesel trung bình ở nước này lần lượt là 4,354 USD/gallon và 6,199 USD/gallon, cao hơn 1,23 USD/gallon và 2,488 USD/gallon so với cùng kỳ năm trước.
Việc giá nhiên liệu tăng cao đang khiến cho nhiều cử tri bất bình với chính sách của Nhà Trắng, gây nhiều khó khăn cho đảng Cộng hòa (GOP) của Tổng thống Trump ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ sắp diễn ra vào ngày 3.11 tới đây.
Lợi bất cập hại cho đảng Cộng hòa
Trả lời Thanh Niên hôm qua, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy tại ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) nhận định: "Thỏa thuận giữa Nhà Trắng với Điện Kremlin làm suy yếu chính chiến lược của ông Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến Ukraine, đồng thời gây bất lợi cho chiến lược của chính ông đối với Iran". Theo cựu đại tá Schuster, Tổng thống Trump đang cố gắng ngăn chặn đà tăng giá của dầu diesel kịp lúc để tác động đến kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp diễn ra vào đầu tháng 11.
"Ông ấy hy vọng thỏa thuận sẽ mang lại lợi ích cho GOP", vị chuyên gia phân tích và đánh giá: "Thỏa thuận này sẽ gây hại nhiều hơn là mang lại lợi ích cho GOP, bởi vì cả Tổng thống Trump lẫn GOP từng chỉ trích phe Dân chủ vì đã thực hiện các thỏa thuận tương tự với Iran và Nga trong quá khứ. Hơn nữa, ông Trump từng công khai tuyên bố rằng các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt hơn - vốn được Quốc hội Mỹ do GOP chiếm đa số đã thông qua mới đây - có khả năng cao sẽ chấm dứt được cuộc chiến. Thế nhưng, sau đó ông lại ký một thỏa thuận với Nga mà trong đó phớt lờ chính các biện pháp trừng phạt ấy".
Chuyên gia Schuster lập luận: "Áp lực kinh tế là phương thức gián tiếp hiệu quả nhất để buộc Nga phải hướng tới hòa bình; đây cũng chính là loại áp lực đang được áp dụng đối với Iran. Thỏa thuận mới của Washington làm suy yếu chiến lược đó đối với cả Moscow và Tehran, vì nhiều dữ liệu cho thấy Iran cung cấp dầu diesel cho Nga. Như vậy, thỏa thuận trên là một sai lầm. Tổng thống Trump đang chịu áp lực về mặt thời gian trong cuộc chiến Iran, nhưng hành động trên ngược lại có thể giúp Tehran có thể theo đuổi cuộc chiến lâu hơn".
Khó khăn còn đó
Chẳng những đứng trước nhiều hệ lụy, thỏa thuận trên được đánh giá là khó làm hạ nhiệt giá dầu. Bởi thực tế nếu tính riêng Mỹ thì nước này dù kho dự trữ đang ở mức thấp nhưng vẫn tự chủ được nguồn cung, thậm chí vẫn còn có thể xuất khẩu. Quy đổi 300.000 tấn dầu diesel thì tương đương khoảng 2,5 triệu thùng, tức chỉ đủ cho khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ một ngày ở Mỹ. Vừa qua, nhóm G7 công bố xuất đến 100 triệu thùng dầu (bao gồm dầu thô và diesel) từ kho dự trữ của các nước thành viên để bổ sung nguồn cung toàn cầu, trong đó đợt đầu chủ yếu là diesel, nhưng vẫn hạ nhiệt không đáng kể giá năng lượng trên thị trường quốc tế.
Thực chất, không chỉ giá dầu diesel mà cả giá dầu thô hiện nay vẫn đang cao, dù lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz đã hồi phục đến 80% so với trước khi nổ ra cuộc chiến Iran. Thực trạng này đến từ nhiều nguyên nhân.
Sau hơn 7 tháng xung đột Iran, các nước đều xuất ra lượng lớn từ kho dự trữ năng lượng chiến lược nhằm tăng nguồn cung để hạn chế đà tăng giá. JP Morgan ước tính dự trữ dầu toàn cầu đã giảm khoảng 2 tỉ thùng trong 7 tháng. Nên ngay khi lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz, nhiều nước đều muốn bổ sung trở lại kho dự trữ để phòng ngừa rủi ro. Điển hình, Trung Quốc trong tháng 9 đã nhập khẩu lượng dầu thô nhiều hơn 30% so với tháng 5.
Thứ hai, cuộc chiến Iran đến nay chưa có giải pháp khả thi, rủi ro vẫn luôn chực chờ, nên nguồn cung dầu thô lại có thể bị đình trệ bất cứ lúc nào. Dù được tàu chiến Mỹ hỗ trợ, nhiều tàu dầu vẫn bị tập kích.
Thứ ba, trong bối cảnh rủi ro chực chờ, chi phí bảo hiểm cho các tàu dầu qua vùng biển trên cũng tăng lên, làm gia tăng trực tiếp vào chi phí năng lượng, nên giá thành dầu thô tiếp tục ở mức cao.
Thứ tư, xăng dầu thành phẩm cũng đang chịu nhiều áp lực khác. Nếu như dầu thô ở Trung Đông hồi phục 98% nguồn xuất khẩu so với trước chiến tranh, thì tỷ lệ tương ứng chỉ đạt từ 30-50% đối với xăng và dầu diesel thành phẩm của khu vực này. Nguyên nhân là nhiều cơ sở lọc dầu ở khu vực đã bị thiệt hại trong các vụ tấn công, cần thêm hàng tháng để khắc phục hậu quả, tái hoạt động.
Khi giá dầu thô cao và nhiều cơ sở chế biến diesel chưa hồi phục hoạt động thì giá xăng dầu thành phẩm khó giảm, nên thách thức vẫn còn đó đối với Tổng thống Trump.
Nhiều tín hiệu bất lợi cho phe Cộng hòa
Ngày 11.10, CNN dẫn kết quả cuộc khảo sát do tờ Wall Street Journal thực hiện vào tháng 9 bởi một đội ngũ khảo sát lưỡng đảng, 60% cử tri đã đăng ký cho biết chính sách của Tổng thống Trump đã làm nền kinh tế tồi tệ hơn - gấp đôi con số 25% cho rằng chính sách của ông đã cải thiện tình hình. Trong cuộc khảo sát AP/NORC gần đây nhất, khi được hỏi tại sao giá cả "cao hơn bình thường", 67% cử tri đã đổ lỗi cho "chính sách của Tổng thống Trump", nhiều hơn so với 32% chỉ ra "các yếu tố ngoài tầm kiểm soát của Trump".
Các khảo sát của CNN/SSRS được công bố tuần trước đối với cử tri ở bang Ohio có kết quả trả lời đến 76% cho rằng chính sách của Tổng thống Trump đã làm tăng chi phí cuộc sống, chỉ 7% đánh giá chi phí giảm bớt. Cũng cuộc khảo sát này ở bang Iowa thì kết quả lần lượt là 74% và 6%.
Bình luận (0)