Cuộc điện thoại của ông Nguyễn Sỹ Hồ, một nhà giáo về hưu rất nổi tiếng vì hàng chục năm nay tự nguyện đi tìm mộ liệt sĩ, với giọng đầy cảm xúc khiến chúng tôi lặng người. Ông bảo có một "nỗi đau không thể gọi tên". Đó là câu chuyện về gia đình của cô giáo Hoàng Thị Tầm, ở tỉnh Thanh Hóa, nơi có 4 liệt sĩ gồm anh trai và 3 cháu trai con của Mẹ Việt Nam anh hùng, đã lần lượt hy sinh nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định chính xác mộ họ ở đâu.
Mới đây gia đình ấy chỉ mới phát hiện mộ "được cho" là của liệt sĩ Hoàng Bá Hạnh, nhưng "không dám nhận". Vì trong Nghĩa trang liệt sĩ này có 2 ngôi mộ mà tất cả thông tin đều giống nhau, chỉ khác tên: một mộ là Hoàng Bá Hạch, còn mộ kia là Hoàng Bá Hạnh. Trong khi, ở địa phương của các liệt sĩ thì chỉ có ông Hoàng Bá Hạnh hy sinh và được công nhận là liệt sĩ. Thông tin về các liệt sĩ trong gia đình bà Tầm chưa tìm được mộ đã được chính quyền địa phương của gia đình liệt sĩ xác nhận.
4 lần tiễn người thân đi, 4 lần nhận tin dữ
Chúng tôi gọi điện cho bà Tầm, ở tuổi 81, giọng bà vẫn nghẹn lại mỗi khi nhắc đến những người thân đã hy sinh. "Từ ngày nhận giấy báo tử đến giờ, nếu tính luôn trường hợp của cháu Hạnh thì gia đình vẫn chưa biết anh trai và 3 cháu trai được chôn cất ở đâu", bà nói trong nghẹn ngào.
Khi chúng tôi gọi điện, bà Tầm nghẹn lại khi nói về những người thân liệt sĩ chưa tìm được mộ
ẢNH: BÀ HOÀNG THỊ TẦM CUNG CẤP
Trong gia đình ấy, người anh trai của bà là liệt sĩ Hoàng Bá Thập, sinh năm 1941, trung sĩ, Tiểu đội trưởng tăng thiết giáp, hy sinh năm 1974 tại chiến trường Bù Đốp, Bình Phước cũ. Các người cháu liệt sĩ gồm: Hoàng Bá Hạnh, sinh năm 1943. Khi đất nước còn ngổn ngang khói lửa, anh rời quê hương, trở thành công nhân Khu gang thép Thái Nguyên, sau đó tham gia chiến đấu và hy sinh năm 1967, khi mới 24 tuổi. Liệt sĩ Hoàng Bá Tự, sinh năm 1950, nhập ngũ tháng 7.1968, hy sinh năm 1970 tại mặt trận phía nam, khi vừa tròn 20 tuổi. Liệt sĩ Hoàng Bá Do, sinh năm 1953, nhập ngũ khi mới 16 tuổi, hy sinh năm 1974 tại chiến trường mà người chú Hoàng Bá Thập ngã xuống, khi đó mới sang tuổi 21.
Từ năm 1967 - 1974, chỉ trong vòng 7 năm, bà Nguyễn Thị Quý (Mẹ Việt Nam anh hùng, đã mất) ở vùng quê nghèo tỉnh Thanh Hóa, đã nhận đến 4 giấy báo tử của 3 người con trai kể trên và người em trai của chồng. "Cha mẹ tôi mất sớm nên anh Hoàng Bá Thập trước khi nhập ngũ sống cùng gia đình vợ chồng anh Hoàng Bá Hạnh và chị Nguyễn Thị Quý", bà Tầm cho hay.
Hàng dưới bức ảnh, từ trái sang, là liệt sĩ Hoàng Bá Thập và 3 anh em ruột gọi ông Hoàng Bá Thập là chú: Liệt sĩ Hoàng Bá Hạnh, Hoàng Bá Tự, Hoàng Bá Do
ẢNH: GIA ĐÌNH CUNG CẤP
Trong ký ức của bà Tầm, đó là những năm tháng không thể nào quên. Mỗi lần người đưa thư ghé cổng, cả gia đình lại thấp thỏm. Không ai muốn mở phong bì màu vàng nhạt ấy, bởi ai cũng hiểu bên trong có thể là tin dữ từ chiến trường. Ngày ấy, bà Nguyễn Thị Quý vẫn tin rồi chiến tranh sẽ kết thúc, các con sẽ trở về. Nhưng chiến tranh kết thúc, chỉ có điều những người con không về nữa, và khi bà mất mà vẫn chưa được nhìn thấy mộ các con.
Nỗi đau ấy không chỉ thuộc về người mẹ đã khuất này. Nó truyền sang thế hệ còn sống như một khoảng trống không thể lấp đầy. Bà Tầm trở thành người em, người cô giữ ký ức về những người thân đã ngã xuống. Nhưng điều khiến bà đau đớn nhất là cho đến tận hôm nay, gia đình vẫn không biết mộ anh trai và các cháu nơi nào để thắp cho họ một nén nhang.
Chiến tranh đã lùi xa, cuộc tìm kiếm mộ liệt sĩ vẫn chưa kết thúc
Nhiều năm qua, gia đình bà Tầm đã không ngừng tìm kiếm mộ người thân. Nghe thông tin ở đâu có manh mối, họ lại lên đường. Có lần gia đình tìm đến một nghĩa trang liệt sĩ ở Thái Nguyên bởi ở đó xuất hiện 2 mộ mang các thông tin hầu như trùng khớp. Chỉ có điều một mộ tên là Hoàng Bá Hạch, một mộ mang tên Hoàng Bá Hạnh. "Đã như thế rồi, nhưng vẫn chưa hoàn toàn đủ căn cứ chính xác nên gia đình không dám nhận. Chúng tôi sợ nhầm. Nhận nhầm mộ người khác thì có lỗi với người đã khuất, mà nếu bỏ sót người thân mình thì càng đau hơn", bà Tầm tâm sự.
Tại một nghĩa trang liệt sĩ ở Thái Nguyên có mộ đề tên liệt sĩ Hoàng Bá Hạch
ẢNH: NGUYỄN SỸ HỒ
Cũng tại nghĩa trang liệt sĩ ở Thái Nguyên này lại có mộ liệt sĩ ghi tên là Hoàng Bá Hạnh
ẢNH: NGUYỄN SỸ HỒ
Giấy báo tử cũng chỉ để lại những dòng thông tin ngắn ngủi. Những người đồng đội cùng đơn vị của 4 liệt sĩ giờ phần lớn đã tuổi cao, nhiều người đã mất. Việc tìm kiếm vì thế càng trở nên khó khăn...
Những thế hệ mới lớn lên trong bình yên, những con đường mới được mở, những vùng đất chiến tranh năm nào đã đổi thay từng ngày. Chỉ riêng trong ngôi nhà nhỏ của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Quý, hồi ức về chiến tranh, về các liệt sĩ và mong mỏi tìm được mộ người thân vẫn khôn nguôi.
Sự hy sinh của những chiến sĩ cách mạng trong gia đình ở tỉnh Thanh Hóa này đã được Tổ quốc ghi công. Nhưng điều giản dị nhất mà gia đình họ mong mỏi lại vẫn chưa thành hiện thực: biết nơi các anh đang nằm.
Bà Hoàng Thị Ngợi nâng niu, gìn giữ bằng Tổ quốc ghi công người chồng là liệt sĩ Hoàng Bá Thập, nhưng bà vẫn chưa tìm được mộ chồng
ẢNH: GIA ĐÌNH CUNG CẤP
Nhà giáo nghỉ hưu Nguyễn Sỹ Hồ, người nhiều năm tự nguyện tham gia hỗ trợ tìm kiếm mộ liệt sĩ, không giấu được xúc động khi nhắc đến câu chuyện này. "Chúng ta đang sống trong hòa bình. Xin đừng quên cái giá của hòa bình là những gia đình như thế này", ông nói.
Ở tuổi 81, điều ước lớn nhất của bà Hoàng Thị Tầm là một lần được đứng trước đúng phần mộ của anh trai và 3 người cháu. Một lần được gọi tên họ giữa đất trời. Một lần được thắp nén nhang thay người mẹ đã khuất. Và một lần được nói với những người thân yêu rằng: "Anh trai, các cháu đã về nhà".
Biết đâu, ở đâu đó, vẫn còn những người đồng đội cũ nhớ về những ngày chiến đấu năm xưa. Biết đâu trong ký ức của ai đó còn lưu giữ một thông tin về nơi các liệt sĩ của gia đình họ Hoàng đã nằm xuống. Đôi khi, hành trình trở về của một người lính sau chiến tranh bắt đầu từ chính những ký ức như thế.
THÔNG TIN KẾT NỐI TÌM KIẾM MỘ LIỆT SĨ
Những cựu chiến binh, đồng đội hoặc người có thông tin liên quan xin liên hệ với cô giáo Hoàng Thị Tầm, điện thoại: 0358 116 706, hoặc thông qua ông Nguyễn Sỹ Hồ, điện thoại: 0941 540 799, Facebook: hohatinh. Mỗi lượt chia sẻ hôm nay có thể là một manh mối để gia đình liệt sĩ tìm được mộ của người thân.
Bình luận (0)