Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công thương) vừa cảnh báo về "chi phí ẩn" trong thương mại điện tử, tức khoản tiền mà người dùng phải trả thêm. Theo cơ quan này, bên cạnh mức giá hiển thị ban đầu, người mua hàng online có thể phải chi trả thêm nhiều khoản chi phí khác trong quá trình hoàn tất giao dịch.
Thứ nhất, mức giá hiển thị chưa bao gồm các khoản chi phí bổ sung: Trong trường hợp này, giá sản phẩm được công bố ở bước đầu chỉ là một phần của chi phí, trong khi các khoản như phí vận chuyển, phụ phí dịch vụ hoặc chi phí liên quan khác chỉ được hiển thị ở các bước tiếp theo của quá trình thanh toán. Ví dụ cụ thể, một sản phẩm được quảng bá với giá 300.000 đồng, tuy nhiên khi hoàn tất đơn hàng, người tiêu dùng phải trả thêm 30.000 đồng phí vận chuyển và 10.000 đồng phụ phí, nâng tổng chi phí thực tế lên 340.000 đồng.
Thứ hai, mức giá hiển thị gắn với các điều kiện áp dụng cụ thể: Ví dụ, một sản phẩm được hiển thị với giá 250.000 đồng, nhưng mức giá này chỉ áp dụng khi sử dụng mã giảm giá và thanh toán qua ví điện tử cụ thể. Nếu không đáp ứng điều kiện, mức giá thực tế có thể là 300.000 đồng hoặc cao hơn.
Từ hai trường hợp nêu trên có thể thấy, sự khác biệt giữa giá hiển thị và tổng chi phí giao dịch không chỉ xuất phát từ các khoản phí bổ sung mà còn từ các điều kiện áp dụng gắn với mức giá. Dưới góc độ kinh tế học hành vi, khi người tiêu dùng tiếp cận thông tin theo từng phần hoặc trong điều kiện không đầy đủ, quyết định mua hàng có thể được đưa ra dựa trên những tín hiệu ban đầu thay vì trên sự đánh giá toàn diện về chi phí.
Minh hoạt chi phí ẩn trong mua hàng online
ẢNH: UBCTQG
Các dạng "chi phí ẩn" phổ biến trong mua hàng online
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã chỉ ra một số chi phí ẩn như sau: Thứ nhất, chi phí phát sinh theo tiến trình giao dịch. Ví dụ: một sản phẩm được hiển thị với giá 200.000 đồng nhưng khi hoàn tất đơn hàng, tổng chi phí có thể tăng lên đáng kể do phát sinh thêm phí vận chuyển và các khoản phụ phí khác. Thứ hai, chi phí gắn với điều kiện và cấu trúc ưu đãi. Ví dụ: một sản phẩm được quảng bá với giá 150.000 đồng, nhưng mức giá này chỉ áp dụng khi sử dụng đồng thời mã giảm giá và thanh toán qua một nền tảng cụ thể; nếu không đáp ứng điều kiện, mức giá thực tế có thể cao hơn đáng kể. Thứ ba, chi phí phát sinh từ thiết kế mặc định và dịch vụ bổ sung. Ví dụ trong quá trình thanh toán, tùy chọn “giao hàng nhanh” có thể được mặc định lựa chọn, dẫn đến việc người tiêu dùng phải trả thêm chi phí nếu không chủ động thay đổi thiết lập. Thứ tư, chi phí “khó nhận diện” do cách thức trình bày thông tin. Chẳng hạn, các điều kiện áp dụng ưu đãi được trình bày dưới dạng chữ nhỏ, đặt ở vị trí ít chú ý hoặc yêu cầu người tiêu dùng phải truy cập vào nhiều lớp thông tin để tìm hiểu. Thứ năm, chi phí phát sinh ở giai đoạn cuối của quá trình giao dịch...
Theo đó, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khuyến nghị người tiêu dùng chủ động đánh giá tổng chi phí giao dịch bằng cách xác định tổng chi phí thực tế phải thanh toán thay vì chỉ dựa vào mức giá hiển thị ban đầu hoặc tỷ lệ giảm giá. Việc kiểm tra các khoản chi phí phát sinh như phí vận chuyển, phụ phí dịch vụ, cũng như các điều kiện áp dụng ưu đãi và phương thức thanh toán là cần thiết để hình thành kỳ vọng đúng về giá trị giao dịch.
Bình luận (0)