Đài Aljazeera hôm qua (27.6) dẫn thông báo từ phía Iran cho hay Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã tấn công các vị trí liên quan Mỹ ở khu vực. Cùng ngày, Bahrain thông báo bị Iran tấn công, nên đưa ra tuyên bố lên án Tehran.
Phó tổng thống Mỹ J.D Vance phát biểu tại Thụy Sĩ ngày 22.6 sau khi đàm phán với phái đoàn Iran
Ảnh: Reuters
IRGC gửi thông điệp?
Xung đột đã bùng phát trở lại giữa Mỹ và Iran khi cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau. Việc IRGC tấn công phía Mỹ được Tehran lý giải là nhằm đáp trả việc Washington tối 26.6 tiến hành tập kích một số khu vực phía nam Iran, đồng thời cáo buộc đối phương vi phạm thỏa thuận trong bản ghi nhớ mà hai bên đã ký kết vừa qua. Ngược lại, Washington tuyên bố tập kích Iran vì IRGC ngày 25.6 đã tấn công một tàu hàng trên eo biển Hormuz, vi phạm thỏa thuận giữa hai bên.
Trả lời Thanh Niên hôm qua, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) phân tích: "Đối với khu vực vùng vịnh Ba Tư, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) hoạt động độc lập với chính phủ, nhất là khi "Lãnh đạo tối cao" đương nhiệm Mojtaba Khamenei chưa chính thức được phong Ayatollah (học giả tôn giáo cấp cao nhất trong Hồi giáo dòng Shiite - NV), nên chưa có đủ ảnh hưởng rộng rãi ngay cả trong giới tinh hoa của chế độ".
Theo chuyên gia Schuster, IRGC tiến hành cuộc tấn công nhằm mục đích thử thách Mỹ và chứng minh "sức mạnh" cùng "tính độc lập" của IRGC. Washington buộc phải đáp trả, vì nếu không sẽ làm suy yếu sức nặng lời đe dọa từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước đó, ông Trump từng cảnh báo Iran sẽ gánh chịu hậu quả nếu có "hành vi sai trái". Nhưng chuyên gia Schuster cho rằng Mỹ đã trả đũa một cách "chừng mực" khi việc tấn công đáp trả chỉ giới hạn ở thành phần thuộc chế độ đã khơi mào cuộc tấn công trước đó.
"Tôi tin rằng sự hạn chế đó chủ yếu là để xoa dịu các chính trị gia trong nước Mỹ, những người muốn chấm dứt xung đột. Sự đáp trả của Mỹ dường như chưa nhằm cảnh báo IRGC không tiến hành các cuộc tấn công tiếp theo. Tôi dự đoán IRGC sẽ chờ vài ngày để xem liệu Mỹ có tiến hành các đợt tấn công đáp trả tiếp theo hay không, và nếu không có, họ sẽ tấn công một tàu khác ở một vị trí khác trong Vịnh Ba Tư hoặc eo biển Hormuz", cựu đại tá Schuster dự báo.
Giải mã ý đồ
Thực tế cho thấy bạo lực bùng phát trở lại dường như chỉ nhằm thể hiện quyền kiểm soát đối với Hormuz. Sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ, hai bên đã có những tuyên bố mâu thuẫn về eo biển này. Nếu như Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định tàu thuyền qua eo biển Hormuz không bị thu phí, thì Tehran lại khẳng định quyền quyết định thuộc về Iran. IRGC ngày 25.6 còn nhấn mạnh dù các tàu đi qua lãnh hải của Iran hay Oman cũng đều cần phải phối hợp đầy đủ với chính quyền Tehran khi vượt eo biển này.
Theo bản ghi nhớ đã ký, việc mở cửa Hormuz tạm thời diễn ra trong 60 ngày để tàu thuyền qua lại, trong khi Mỹ và Iran tiếp tục đàm phán về eo biển này. Vì thế, phía Iran rất cần thể hiện quyền kiểm soát ở Hormuz - vốn mang giá trị đòn bẩy quan trọng cho Tehran trước cuộc đối đầu với Washington. IRGC chắc chắn không muốn mất đi lợi thế có được từ eo biển Hormuz.
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump đang đối mặt áp lực ngày càng lớn từ nội bộ Mỹ. Ngày 24.6 vừa qua, các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu bác bỏ một nghị quyết hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump trong cuộc chiến tranh Iran.
Kết quả vừa nêu diễn ra sau khi Nhà Trắng gây áp lực với các thượng nghị sĩ Cộng hòa, vì Thượng viện Mỹ ngày 23.6 đã bỏ phiếu thông qua với tỷ lệ 50 - 48 thông qua nghị quyết tìm cách giới hạn quyền lực của Tổng thống Trump trong cuộc chiến Iran. Trong cuộc bỏ phiếu ngày 23.6, một số nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu chống lại Tổng thống Trump. Dù đến ngày 24.6, ông Trump thuyết phục thành công một số nghị sĩ Cộng hòa "quay xe" kép, nhưng thực tế vẫn cho thấy vị chủ nhân Nhà Trắng đang phải đối mặt ngay từ những chính trị gia cùng đảng phái. Trước đó, hồi đầu tháng 6, một số hạ nghị sĩ Cộng hòa cũng đã cùng các nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thông qua nghị quyết yêu cầu ông Trump phải dừng cuộc chiến Iran.
Khi cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ ngày càng gần, Nhà Trắng có thể gặp áp lực lớn hơn, thậm chí chỉ trích từ chính đảng Cộng hòa, đối với cuộc chiến Iran. Việc Nhà Trắng gặp bất lợi về thời gian khiến Iran có thể tận dụng để gây sức ép với Mỹ trong quá trình đàm phán. Đây chính là cơ hội để Tehran, với sự nắm quyền lực thực tế của IRGC, có thể tận dụng để chiếm ưu thế về tương lai eo biển Hormuz.
Bình luận (0)