Mỹ tìm giải pháp “cầm máu” ngân sách y tế

Bước ngoặt minh bạch giá

Sau nhiều phiên tranh luận, quốc hội Mỹ đang có sự đồng thuận hiếm hoi giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa về vấn đề minh bạch chi phí y tế. Theo tờ Politico đưa tin hôm qua 27.7, các dự luật yêu cầu bệnh viện và công ty bảo hiểm công khai giá cả đang được thúc đẩy mạnh mẽ tại lưỡng viện quốc hội, với kỳ vọng tạo ra bộ luật mới trong phiên họp cuối năm nay.

ẢNH: REUTERS

Mục tiêu của các dự luật là giúp hơn 40 triệu người Mỹ đang sử dụng các gói bảo hiểm có mức khấu trừ cao dễ dàng so sánh giá và tự do lựa chọn nơi điều trị. Điều này được kỳ vọng sẽ buộc các bệnh viện và công ty bảo hiểm phải kiềm chế đà tăng của phí bảo hiểm. Nghiên cứu từ ĐH Brown (thuộc nhóm trường Ivy League của Mỹ) cho thấy các quy định minh bạch giá có thể giúp tiết kiệm tới 120 tỉ USD ngân sách liên bang thông qua việc giảm phí bảo hiểm.

Động lực chính của sự đồng thuận trên đến từ áp lực chính trị trước thềm bầu cử giữa kỳ. Đảng Cộng hòa muốn chứng minh sự quan tâm đến túi tiền của người dân sau khi cắt giảm ngân sách chương trình bảo hiểm dành cho người thu nhập thấp (Medicaid), trong khi đảng Dân chủ muốn củng cố hình ảnh bảo vệ người lao động. Dù vậy, giới vận động hành lang từ các bệnh viện đã phản ứng dữ dội, lập luận rằng việc gia tăng quy định chỉ tạo thêm gánh nặng hành chính mà không giải quyết được những vấn đề gốc rễ gây tăng giá. Trong diễn biến liên quan mới đây, Đài CNBC hôm 21.7 đưa tin Tổng thống Donald Trump dự kiến miễn thuế thuốc gốc nhập khẩu vào Mỹ trong 2 năm kể từ ngày 1.8, sau đó đánh thuế 100% vào tháng 8.2028, nhằm thúc đẩy sản xuất nội địa và kiềm chế giá thuốc tại Mỹ.

Lỗ hổng tỉ USD

Chính quyền Mỹ thời gian qua đã đưa ra những biện pháp xử lý tình trạng lãng phí và gian lận trong hệ thống y tế công cộng, vốn đang bòn rút hàng tỉ USD ngân sách. Theo báo cáo mới nhất từ Văn phòng Tổng thanh tra (OIG) thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ (HHS), trong giai đoạn 6 tháng (tháng 10.2025 - 3.2026), cơ quan này đã thu hồi và tiết kiệm dự kiến 5,5 tỉ USD, đồng thời cấm hơn 1.200 cá nhân và công ty tham gia chương trình y tế liên bang, Reuters đưa tin. Đáng chú ý, cơ quan y tế Mỹ cũng đã lật tẩy một đường dây phần mềm khám bệnh từ xa lừa đảo 1 tỉ USD và người cầm đầu đường dây này lãnh án 15 năm tù.

Tuy nhiên, OIG thừa nhận số vụ xử lý sai phạm lại giảm xuống mức thấp nhất 2 năm qua. Tình trạng thanh toán sai quy định vẫn tồn tại. Trong đó chỉ riêng các dịch vụ liên quan đến chứng tự kỷ, OIG phát hiện hàng trăm triệu USD bị chi trả sai mục đích ở nhiều bang do hệ thống hồ sơ thiếu sót và quản lý lỏng lẻo.

Tiến sĩ Robert Moffit, thành viên cấp cao tại tổ chức nghiên cứu The Heritage Foundation (Mỹ), có bài nhận định trên website của tổ chức rằng Medicare (chương trình bảo hiểm y tế quốc gia Mỹ) đang lãng phí khoảng 60 tỉ USD mỗi năm. Ông cho rằng nguyên nhân gốc rễ đến từ các bất cập chính sách, như cơ chế kiểm soát giá cứng nhắc khiến bác sĩ đề nghị bệnh nhân làm thêm xét nghiệm (dù không cần thiết) để tăng thu nhập, còn các công ty bảo hiểm tư nhân cố tình khai khống bệnh lý để nhận mức chi trả cao.

Trong khi đó, các nhóm vận động hành lang của bệnh viện và công ty bảo hiểm thì liên tục đổ lỗi cho nhau về tình trạng giá cả mù mờ. Giới quan sát cho rằng sự giằng co trên cho thấy để ngân sách y tế Mỹ không bị "chảy máu", đất nước không chỉ cần dự luật minh bạch trên giấy, mà còn đối mặt với thách thức phải loại bỏ những lỗ hổng hành chính và các mắt xích trung gian trục lợi.