Năm học đầu tiên sau sắp xếp trường học

Ngành giáo dục xác định, dù ngày 30.8 là mốc hoàn thành việc sắp xếp nhưng đây không phải điểm kết thúc của quá trình đổi mới. Sau đó, Bộ GD-ĐT và các địa phương phải tiếp tục đánh giá hiệu quả thực chất thông qua chất lượng giáo dục, khoảng cách đi học của học sinh (HS), việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, năng lực quản trị nhà trường và sự phát triển của người học. Mục tiêu là sau sắp xếp, mỗi HS được học tập tốt hơn, mỗi giáo viên (GV) có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình và hệ thống giáo dục vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn.

Cơ hội nhưng đồng thời cũng là áp lực khá lớn

Tại Hà Nội, từ 2.344 cơ sở giáo dục, địa phương đã sắp xếp lại còn 1.097 đơn vị; quy mô hơn 2,3 triệu HS. Lãnh đạo TP nhấn mạnh yêu cầu sau sắp xếp các trường cần có phương án điều phối đội ngũ và sử dụng cơ sở vật chất hiệu quả, linh hoạt nhất. Có thể trước đây trường này thừa GV, trường kia thiếu, nhưng sau sắp xếp cần điều phối đội ngũ để đáp ứng yêu cầu tốt hơn. Về cơ sở vật chất, trước đây mỗi trường có thể có những thế mạnh riêng, nay thống nhất về một đầu mối thì phải có phương án khai thác, sử dụng linh hoạt và hiệu quả…

ẢNH: NHẬT THỊNH

Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội), nhìn nhận đây vừa là cơ hội nhưng đồng thời cũng là một áp lực khá lớn đối với các nhà trường. Sắp xếp giúp các trường có điều kiện tổ chức lại bộ máy, sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ, cơ sở vật chất, đặc biệt đối với các trường liên cấp có thể tạo được sự kết nối, kế thừa trong giáo dục của HS từ bậc tiểu học đến THCS. Tuy nhiên, theo bà Hồng, điều quan trọng là làm thế nào sau sắp xếp, một bộ máy với nhiều con người, nhiều cách làm khác nhau lại có thể nhanh chóng vận hành thống nhất mà vẫn giữ được đặc thù của từng cấp học.

Với cá nhân bà Hồng, thay đổi lớn nhất đó là trước đây quản lý một trường THCS, còn bây giờ là một trường liên cấp cả tiểu học và THCS. Quy mô đội ngũ, HS, số lớp, công việc cũng tăng lên rất nhiều. Vì vậy, cách quản trị cũng buộc lòng phải thay đổi. Điều quan trọng mà người hiệu trưởng trường học sau sắp xếp phải làm là xây dựng được một bộ máy vận hành rõ ràng, phân công đúng người, rõ trách nhiệm, trao quyền cho các phó hiệu trưởng, tổ trưởng, nhóm trưởng và phải kiểm soát bằng kết quả công việc.

"Bên cạnh đó, tôi cũng phải học thêm rất nhiều điều. Theo tôi, quản trị trường liên cấp không phải là quản lý hai trường trong một trường mà phải tạo được sự thống nhất trong điều hành nhưng vẫn tôn trọng được đặc thù của từng cấp học", bà Hồng chia sẻ.

ảnh: Tuấn Minh

Cần mô hình quản trị trường học mới

TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý - giáo dục VN, cho rằng thay đổi đặc biệt của hiệu trưởng sau sáp nhập trường với nhiều phân hiệu, nhiều cấp học là phải dám giao quyền cho hiệu phó, tổ trưởng và cho chính mỗi GV. "Chứ không phải chúng ta ôm việc, làm việc của người ta; phải để người ta được sáng tạo. Do đó, chúng ta phải tạo ra mô hình trường học thích ứng với điều kiện phát triển xã hội mới", ông Lâm nêu quan điểm.

Trao đổi với báo chí trước khai giảng năm học mới, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phân tích: Về mặt tích cực, thực hiện sắp xếp trường học sẽ tối ưu được đội ngũ nhà giáo, những người đang làm công tác quản lý có thể xem xét chuyển sang giảng dạy trực tiếp. Đó là những người thầy, người cô rất giỏi chuyên môn và có kinh nghiệm, khi trực tiếp đứng lớp sẽ mang lại chất lượng giảng dạy cho HS, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu GV hiện nay.

Một GV giỏi trước đây chỉ dạy một trường thì nay có thể dạy nhiều phân hiệu. HS sẽ được học thầy giỏi ở từng môn học. Trước khi sáp nhập, ở trường này có thể thiếu GV môn học này, trường kia thiếu môn khác; khi một trường có quy mô lớn hơn rõ ràng đội ngũ GV sẽ được sử dụng tốt hơn. Điều quan trọng là sáp nhập không ảnh hưởng đến việc tiếp cận giáo dục của HS. HS ở đâu vẫn học ở đấy và thậm chí thuận lợi hơn.

Thách thức đặt ra khi sắp xếp, theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT là quy mô trường lớp sẽ lớn hơn, trong khi số lượng cán bộ quản lý, hiệu trưởng, hiệu phó giảm đi. Vì vậy, cần có một mô hình quản trị mới hay đổi mới cách thức quản trị nhà trường, không thể quản lý hành chính theo cách thuần túy.

Bộ GD-ĐT đã ban hành văn bản hướng dẫn - như là khung quản trị cho các trường phổ thông với quy mô lớn, bao gồm từ mục tiêu, điều phối đội ngũ GV, phân cấp, phân quyền trách nhiệm giữa hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, tới quản trị cơ sở vật chất, chuyên môn, tài chính...

Sắp tới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết: "Bộ GD-ĐT sẽ triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia để hỗ trợ các nhà trường, tất cả sử dụng trên một nền tảng số chung. Kết hợp giữa hướng dẫn về phân quyền, phân trách nhiệm trong hoạt động của nhà trường và công cụ nền tảng số, tôi tin rằng sẽ nâng cao được năng lực quản trị, từ đó tăng hiệu quả, chất lượng hoạt động của các cơ sở giáo dục sau sắp xếp".

Trong quá trình sắp xếp, các địa phương cũng có trách nhiệm điều chỉnh, bố trí đội ngũ GV, có thể sẽ bố trí được GV dạy gần nhà hơn, thuận lợi hơn trong việc giảng dạy. Bên cạnh đó, các địa phương cũng có những chính sách riêng để động viên nhà giáo. Điều này rất quan trọng bởi chất lượng giáo dục quyết định ở đội ngũ nhà giáo.

"Thời gian tới, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ ban hành các chính sách đối với đội ngũ nhà giáo theo đúng quy định của luật Nhà giáo, không chỉ đãi ngộ về tiền lương "cao nhất trong hệ thống bảng lương hành chính sự nghiệp", mà còn là sự ghi nhận, tôn vinh của xã hội đối với nhà giáo. Khi thực hiện được tốt các chính sách và đề cao vai trò, đội ngũ nhà giáo mới yên tâm công tác và cống hiến", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết.