Nâng ngưỡng chịu thuế, hộ kinh doanh kê khai thế nào?

Mong muốn được đơn giản khi điều chỉnh, bổ sung

Theo Nghị định 141 sửa đổi chính sách thuế và quản lý thuế, cá nhân, hộ kinh doanh sẽ được miễn thuế với doanh thu 1 tỉ đồng/năm. Quy định ban hành ngày 29.4 nhưng có hiệu lực áp dụng từ ngày 1.1.2026 nên rất nhiều hộ kinh doanh lúng túng chưa biết kê khai thế nào vì trong quý 1 đã kê khai theo ngưỡng cũ. Trong thắc mắc gửi về Báo Thanh Niên, bà Cẩm Tú, kinh doanh văn phòng phẩm tại TP.HCM, hỏi hộ kinh doanh của gia đình bà có doanh thu khoảng 700 - 800 triệu đồng/năm. Trong quý 1, bà Tú đã kê khai thuế theo diện hộ kinh doanh nhóm 2, có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỉ đồng một năm. "Nay có quy định mới, có phải hộ kinh doanh của tôi sẽ tụt từ nhóm 2 xuống nhóm 1, không có nghĩa vụ đóng thuế có phải không? Nếu vậy, tôi có cần kê khai thuế tiếp trong quý 2 không? Hiện tại, tôi đã kê khai thuế quý 1 nhưng chưa đóng thuế, vậy bây giờ tôi phải làm gì tiếp theo để không bị sai? Thời gian qua tôi quá mệt với việc làm quen kê khai này rồi, hy vọng sắp tới có điều chỉnh cũng đơn giản, không khó khăn nữa", bà Cẩm Tú nêu loạt câu hỏi.

Ảnh: Ngọc Dương

Tương tự, ông Hai Thành, chủ hộ sản xuất nước uống đóng chai tại xã Bình Lợi (TP.HCM), cho biết đã nộp tờ khai và đóng thuế quý 1 theo hộ kinh doanh nhóm 3. "Nay doanh thu miễn thuế nâng lên 1 tỉ đồng, vậy tôi có được hoàn lại khoản đã nộp không? Nếu vậy, làm sao để được hoàn tiền thuế?", ông Hai Thành hỏi và cho biết thêm hiện hộ kinh doanh của ông gặp lúng túng khi kê khai hóa đơn đầu vào và lo lắng không được khấu trừ theo quy định. "Tôi sản xuất nước đóng chai, hằng tháng vẫn có hóa đơn đầu vào khi mua vỏ bình nhựa và tiền điện. Chi phí này khá lớn, nhưng khi khai báo trên hệ thống thuế vẫn bị cảnh báo rủi ro. Mỗi năm cảnh báo có 2 - 3 đợt phải gửi công văn giải trình...", ông Thành nói.

Ông Chí Đạt, kinh doanh hàng thời trang tại TP.HCM, nói những hộ kinh doanh đã kê khai thuế trong quý 1 chắc chắn sẽ "nhảy nhóm". Việc chỉnh sửa bổ sung tờ khai mới cho quý 2 vẫn phải chờ thuế cơ sở hướng dẫn, nhưng ông mong muốn sẽ không quá phức tạp khi điều chỉnh, bổ sung. Ông Đạt cũng đặt vấn đề liên quan đến ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, những hóa đơn bán lẻ đã xuất, đã kê khai lên hệ thống thì có được khấu trừ hay không.

Chỉ cần khai bổ sung

Chuyên gia thuế Thanh Nguyễn, tư vấn thuế độc lập tại TP.HCM, cho hay sau khi có Nghị định 141 của Chính phủ nâng ngưỡng miễn thuế đối với hộ kinh doanh lên 1 tỉ đồng/năm, việc kê khai và đóng thuế với hộ kinh doanh cần có sự điều chỉnh, bổ sung. Cụ thể, với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng, nếu đã kê khai và nộp thuế trong quý 1, cần làm tờ khai bổ sung, điều chỉnh doanh thu, tiền thuế về 0 hoặc làm công văn xin hủy tờ khai thuế quý 1 đã nộp. Cụ thể, số tiền thuế đã nộp chờ đến quý 1/2027 làm tờ khai quyết toán năm 2026 sẽ bù trừ sau. Đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm, đã làm tờ khai nhưng chưa nộp thuế, thì làm tờ khai bổ sung điều chỉnh doanh thu, thuế về 0 đồng, hoặc công văn xin hủy tờ khai thuế quý 1 và không cần nộp thuế. Ngoài ra, với các hộ kinh doanh chưa làm tờ khai, chưa nộp thuế, chậm nhất là ngày 4.5 phải nộp tờ khai và nộp thuế phát sinh quý 1 nếu có.

Tuy vậy, theo chuyên gia thuế này, quy định mới dẫn tới việc nhiều hộ kinh doanh nhảy từ nhóm 2 xuống nhóm 1. Các hộ kinh doanh này đã nộp tờ khai kế toán trong quý 1 và cho dù đã nộp thuế trong quý 1 hay chưa thì vẫn cần khai bổ sung doanh thu quý 1 bằng 0. "Tờ khai bổ sung chỉ cần thiết khi tờ khai quý 1 lần đầu đã được cơ quan thuế chấp nhận. Nếu tờ khai lần đầu ở trạng thái tiếp nhận thì hộ kinh doanh chưa nộp được tờ khai bổ sung. Hình thức làm sẽ phải lập tờ khai bổ sung theo hướng dẫn trên etax, vào mục tra cứu hồ sơ khai thuế", bà Thanh Nguyễn lưu ý.

Cụ thể hơn, Th.S - luật sư Trương Quang Tuấn, Công ty luật TNHH Tâm Hải, cho biết theo quy định tại Nghị định 141 thì trường hợp cá nhân, hộ kinh doanh tự xác định doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống nhưng đã kê khai và nộp tiền thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng theo mức cũ thì số tiền này sẽ được xử lý theo quy định về tiền thuế nộp thừa (bù trừ, hoàn trả, hoặc hoàn trả kiêm bù trừ) tại điều 12 Nghị định 68. Ông nói: "Về mặt thủ tục, để được lấy lại tiền hoặc bù trừ, hộ kinh doanh chỉ cần nộp hồ sơ đề nghị hoàn thuế nộp thừa thông qua tờ khai mẫu số 01 đối với hộ nộp thuế trên doanh thu; hoặc tờ khai mẫu số 02 đối với hộ nộp thuế trên lợi nhuận theo hướng dẫn tại điều 5 Thông tư 18/2026 của Bộ Tài chính".

Luật sư Trương Quang Tuấn đánh giá việc Chính phủ kịp thời ban hành Nghị định 141, điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế thu nhập cá nhân tăng gấp đôi lên 1 tỉ đồng/năm là rất đáng hoan nghênh. Điều này chứng tỏ Chính phủ lắng nghe ý kiến người dân, chuyên gia, các nhà làm luật và quan trọng hơn là một lượng rất lớn các tiểu thương nhỏ lẻ được giải phóng hoàn toàn khỏi nghĩa vụ nộp tiền thuế, giúp họ an tâm duy trì sinh kế. "Điều chỉnh này giúp hộ kinh doanh thuộc nhóm 1 và 2, là nhóm yếu thế nhất và dễ bị tác động nhất được ưu tiên hơn. Nhóm 3 cũng có lợi thế gián tiếp rất quan trọng từ Nghị định 141 nếu mua nguyên vật liệu, hàng hóa, dịch vụ đầu vào từ các hộ kinh doanh khác có doanh thu từ dưới 1 tỉ đồng/năm thì được phép lập bảng kê một cách hợp pháp mà không cần hóa đơn. Điều này nới rộng phạm vi thu mua, giúp hộ nhóm 3 dễ dàng hợp thức hóa chi phí đầu vào hơn hẳn so với trước đây (khi mức trần để lập bảng kê chỉ là 500 triệu đồng)", ông Tuấn nói.

"Mục tiêu cao nhất của năm nay không phải là việc cơ quan thuế phải thu đúng, thu đủ từng đồng thuế ngay lập tức, mà là xây dựng được thói quen tuân thủ và phác họa được bức tranh doanh thu thực tế. Thế nên, khi nhà nước có sự linh động, không hình sự hóa hay phạt nặng những sai sót ban đầu, người kinh doanh sẽ cởi mở hơn trong việc kê khai doanh thu thật (không tìm cách giấu giếm do tâm lý sợ sai, sợ phạt). Chính bộ dữ liệu doanh thu thực tế được kê khai trong năm 2026 này sẽ trở thành "thước đo gốc" vô giá. Kể từ năm 2027, 2028 trở đi, cơ quan thuế chỉ cần dùng các công cụ công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo đối chiếu biến động dòng tiền, hóa đơn so với cái "gốc" của năm 2026 là có thể quản lý rủi ro cực kỳ hiệu quả, chống thất thu thuế một cách công bằng và triệt để", luật sư Trương Quang Tuấn phân tích thêm.