Giáo dục

Ngân hàng Thế giới đề xuất thời gian nghỉ thai sản 12 tháng, vì trẻ mầm non

Thúy Hằng - nguyenthuyhang840@gmail.com

03/04/2026 16:23 GMT+7

Bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới, Ngân hàng Thế giới (World Bank) đề xuất thời gian nghỉ thai sản 12 tháng, vì sau 6 tháng nghỉ thai sản, phụ nữ khó khăn khi chưa nhiều cơ sở mầm non công lập nhận trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Vì sao nên quy định thời gian nghỉ thai sản 12 tháng?

Hôm nay (3.4), tại TP.HCM, diễn ra hội thảo Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT và Ngân hàng Thế giới tổ chức. Tại đây, bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới, Ngân hàng Thế giới (World Bank) có phần trình bày "Chăm sóc để phát triển" - Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ Chương trình đối tác chiến lược Ngân hàng Thế giới - Australia.

Nghiên cứu được thực hiện trên 4 tỉnh thành của Việt Nam là Thái Nguyên, Đà Nẵng, TP.HCM, An Giang; thực hiện khảo sát từ 1.809 người mẹ có con từ 3 tháng tới 72 tháng tuổi; khảo sát 200 cơ sở giáo dục mầm non. Đồng thời đã thực hiện 32 cuộc thảo luận nhóm với 241 phụ huynh có con dưới 72 tháng tuổi; sử dụng dữ liệu GIS lập bản đồ cung và cầu...

Nghiên cứu chỉ ra lao động nữ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của Việt Nam. Song sau khi sinh con, người phụ nữ làm mẹ đối mặt với nhiều bất lợi. Như giảm 27% thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình sau khi sinh con; giảm 8,3% thu nhập tiền lương của phụ nữ sinh con...

Đại diện Ngân hàng Thế giới cho hay khi lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp tiếp cận được dịch vụ chăm sóc trẻ em có chất lượng, với chi phí hợp lý sẽ yên tâm làm việc, tăng cơ hội có việc làm, giảm bất lợi cho phụ nữ làm mẹ; cải thiện chất lượng việc làm; có thời gian nâng cao kỹ năng bản thân, nâng cao tay nghề. Chính những điều này sẽ tác động tới doanh nghiệp khi giảm tỷ lệ nghỉ việc, tăng năng suất; với gia đình sẽ tăng thu nhập cho hộ gia đình, tất cả những điều này giúp kinh tế xã hội phát triển...

Thế nhưng trong thực tế nhu cầu chăm sóc trẻ dưới 3 tuổi còn tồn tại dai dẳng. 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi hiện chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ em, nhưng cho biết sẽ sử dụng dịch vụ có đăng ký với chi phí hợp lý nếu có sẵn. Nhu cầu là có, nhưng nguồn cung chưa đáp ứng. Chỉ 23% cơ sở mầm non công lập nhận trẻ dưới 2 tuổi, so với 66% ở khu vực tư thục. 11% trường mầm non công lập có số trẻ vượt quá khả năng tiếp nhận chính thức.

Nguyên nhân các gia đình không thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ em, đến từ những lý do như giá dịch vụ cao; quan ngại về chất lượng an toàn; thiếu chỗ nhận trẻ dưới 36 tháng tuổi; giờ giấc nhận trông trẻ không phù hợp với giờ đi làm của cha mẹ...

"75% bà mẹ hiện chưa sử dụng dịch vụ trông giữ trẻ có đăng ký cho biết sẽ chuyển sang nếu có chỗ. Đối với trẻ 3 tháng -12 tháng tuổi, 83,6% nhu cầu chưa được đáp ứng. Tại tỉnh An Giang, các xã có khu công nghiệp không có cơ sở nào dành cho trẻ dưới 3 tuổi", báo cáo cho biết.

Vậy giải pháp nào để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đặc biệt ở độ tuổi trẻ từ 6 tháng tuổi tới 36 tháng tuổi - nơi đang thiếu chỗ học nhất cho trẻ? Bà Helle Buchhave nêu ra 3 trụ cột giải pháp. Thứ nhất, cần tăng nguồn cung với chi phí hợp lý và bảo đảm công bằng, trong đó có tăng số lượng chỗ cho trẻ dưới 3 tuổi trong hệ thống mầm non công lập. Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực, tăng chất lượng giáo viên ở các cơ sở công lập, ngoài công lập, nhóm trẻ độc lập tư thục. Và thứ 3, quản trị điều chỉnh thị trường lao động phù hợp với chính sách gia đình.

Đáng chú ý, trong nhóm giải pháp thứ 3, đại diện Ngân hàng Thế giới đề xuất cần tăng thời gian nghỉ thai sản lên 12 tháng. Có khoảng trống lớn, khi mà sau 6 tháng nghỉ thai sản, người mẹ gặp nhiều khó khăn khi các cơ sở mầm non công lập chưa nhận trẻ dưới 12 tháng tuổi; các nhóm trẻ gia đình không an toàn, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Do đó phía Ngân hàng Thế giới đề xuất tổng thời gian nghỉ thai sản là 12 tháng cho cả cha và mẹ, tức là mỗi phụ huynh được nghỉ 6 tháng. Khi tăng thời gian nghỉ thai sản, người lao động quay trở lại thị trường lao động cũng được tăng năng suất hơn, như vậy điều này chỉ có lợi, không có hại. Đồng thời, phía nghiên cứu cũng cho rằng hiện nay chỉ khoảng 30% phụ nữ sinh con đủ điều kiện hưởng chế độ, cần mở rộng sang lao động khu vực phi chính thức cũng được tiếp cận chính sách.

Nhiều giải pháp từ phía Bộ GD-ĐT và TP.HCM

GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh bậc học mầm non đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành nhận thức và tư duy cho trẻ. Trẻ em có môi trường giáo dục mầm non tốt, từ đó có điều kiện phát huy năng lực tốt hơn ở các bậc học kế tiếp, góp phần vào mục tiêu phát triển toàn diện và học tập suốt đời.

Tại hội thảo, bà Hoàng Thị Dinh, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục mầm non; bà Nguyễn Minh Huyền, chuyên viên cao cấp Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT, giới thiệu Chương trình Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non ở địa bàn đô thị, khu công nghiệp giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045.

Bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết, hiện thành phố có hơn 1.800 trường mầm non, trên 520.000 trẻ và hơn 40.000 giáo viên. Là đô thị đặc biệt, đông công nhân, người lao động nhập cư, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung 3 định hướng chính. Đầu tiên, mở rộng cơ hội đến trường, phấn đấu 100% trẻ em được chăm sóc, giáo dục an toàn, ưu tiên đối tượng con công nhân. Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ và chuyển đổi số, xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu trẻ, phát triển kho học liệu số dùng chung. Thứ ba, phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non linh hoạt, đa dạng loại hình, phù hợp với đô thị và khu công nghiệp.

Đáng chú ý, TP.HCM đã và đang triển khai một số mô hình đổi mới đạt hiệu quả như trường công lập giữ trẻ ngoài giờ; trường mầm non do doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ hoặc bao cấp học phí; cơ sở mầm non đặt tại các khu lưu trú công nhân; mở rộng chăm sóc trẻ từ 6 tháng -18 tháng tuổi (hiện đã có 240 cơ sở triển khai)...