Ngôi chợ hình bát quái ở Tây Ninh: Đồ chay chiếm phần lớn, buôn bán hiền lành

Cách Tòa thánh Cao Đài khoảng 2 km, chợ Long Hoa (phường Long Hoa, tỉnh Tây Ninh) gây chú ý với kiến trúc hình bát quái 8 cửa thông nhau, không gian buôn bán trật tự và khác biệt so với nhiều chợ truyền thống.

ẢNH: BẮC BÌNH

Chợ Long Hoa được thiết kế với kiến trúc "bát quái đồ" (hình 8 cạnh) với 8 cửa chợ hướng về 8 nẻo đường, tạo nên sự luân chuyển giao thông, giao thương rất thuận lợi. Từ chợ hình bát quái, hàng hóa có thể dễ dàng giao thương với TP.HCM và mọi nẻo đường trong nội thành thành phố Tây Ninh (cũ) và về các vùng nông thôn, biên giới của tỉnh Tây Ninh. Cũng nhờ đó, tại chợ Long Hoa không có ùn tắc cục bộ về giao thông thường như thấy ở các chợ truyền thống.

ẢNH: BẮC BÌNH

Nhưng sâu xa hơn, về góc độ xã hội và tín ngưỡng, kết cấu của chợ Long Hoa nhắc nhở tiểu thương về vị trí của mình trong đời sống và đức tin rằng, dù buôn bán ở đâu, kiếm lời thế nào cũng vẫn nằm trong vòng xoáy của nhân quả, của đạo lý luân hồi.

Quả thật, khi bước vào chợ Long Hoa, chúng tôi đã có ngay cảm giác bước vào một không gian trật tự, nơi sự buôn bán (cái đời) được bao bọc và soi chiếu, nắn nót bởi cái đạo.

ẢNH: BẮC BÌNH

Coi khách hàng như "người xóm giềng quen biết đã lâu"

Hiện, hầu hết tiểu thương tại chợ Long Hoa là tín đồ đạo Cao Đài. Họ ăn chay ít nhất 10 ngày mỗi tháng hoặc chay trường và đi lễ mỗi chiều. Đức tin ấy không dừng lại ở cửa tòa thánh, mà theo họ ra sạp hàng.

Do đó, nếu nhiều người đã quen với cảnh "chặt chém" hay "cân đểu" ở những khu chợ phức tạp thì sẽ hết sức bất ngờ khi đến chợ Long Hoa. Ở đây, tồn tại một khái niệm mà chúng tôi cảm nhận và tạm gọi là "thương mại hiền lành".

ẢNH: BẮC BÌNH

Chúng tôi theo chân chị Hồ Thu Nguyệt (quê Nghệ An, lấy chồng ở Tây Ninh gần 20 năm) vào các sạp hàng. Tại khu vực rau củ gần cửa số 5, sạp hàng bà Mười, chị Nguyệt lỡ tay làm rơi mớ rau nát, bà chỉ cười: "Hổng sao, lỡ rồi thì bỏ, con lựa cái khác đi". Cái sự "hổng sao" ấy không phải là sự dễ dãi của người làm kinh tế kém hiệu quả mà là sự bao dung của người có tu tập.

"Ở đây, tiểu thương nào cũng hiền lành và gần gũi lắm. Nhớ hồi mới về đây ở, có hôm tôi đi chợ quên mang tiền, tuy không quen biết nhưng tiểu thương vẫn vui vẻ bán cho tôi và nói khi nào đi chợ ghé trả là được. Lúc đó, tôi cảm thấy rất cảm động và yêu hơn ngôi chợ, cũng như vùng đất Tây Ninh này", chị Nguyệt chia sẻ.

ẢNH: BẮC BÌNH

Ai cũng biết chợ Long Hoa không những là ngôi chợ truyền thống lâu đời mà còn là trung tâm thương mại sầm uất nhất tỉnh Tây Ninh (cũ). Đã là chợ thì chắc chắn gắn liền với cạnh tranh để được lợi nhuận cao. Nhưng ở Long Hoa, chúng tôi cảm thấy sự cạnh tranh ấy bị làm mềm đi bởi hai chữ "đồng đạo". Người bán coi khách hàng như "người xóm giềng quen biết đã lâu" và coi bạn hàng như huynh đệ (cách gọi nhau trong đạo Cao Đài). Tiếng mời chào ở chợ Long Hoa nghe rất nhẹ, tiếng trả giá cũng chừng mực; rất hiếm nghe thấy những từ ngữ thô tục hay những cuộc cãi vã...

Đồ chay chiếm phần lớn trong các gian hàng

Ẩm thực chay có lẽ là đỉnh cao trong sợi dây kết nối cộng đồng tại chợ Long Hoa. Đồ chay chiếm phần lớn trong các gian hàng. Khu ẩm thực chợ Long Hoa là một "thiên đường" đồ chay. Nhưng điều đáng nói là cách người dân Tây Ninh biến đồ chay thành món ăn phổ biến. Do đó, rất dễ thấy những người lao động chân tay, tài xế xe tải, du khách phương xa... ngồi xì xụp thưởng thức bún riêu, hủ tiếu, bánh canh... toàn đồ chay rất ngon lành.

Vào các ngày sóc, vọng (tức mùng 1, rằm) hoặc các ngày lễ lớn của đạo, cả khu chợ dường như chuyển sang chế độ "ăn chay toàn phần". Các sạp thịt cá vắng bóng hoặc nghỉ bán, nhường chỗ cho đậu hũ, chả chay, rau củ.

ẢNH: BẮC BÌNH

Hơn 73 năm qua, trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngôi chợ hình bát quái vẫn sừng sững ở đó như "đỉnh núi Bà Đen" trong lòng người dân Tây Ninh.