Hơn 130 năm trôi qua, trên vùng đất Long Điền (TP.HCM) đang đổi thay từng ngày, căn nhà cổ họ Nguyễn Hoàng vẫn bền bỉ tồn tại với gần như nguyên vẹn kiến trúc và nếp sống xưa. Nơi đây trở thành một lát cắt sống động về văn hóa người Việt qua nhiều thế hệ.
Dấu ấn nhà rường Việt Nam xưa
Căn nhà cổ hơn 130 năm tọa lạc tại ấp Long Tân, xã Long Điền, TP.HCM (trước đây nằm tại số 130C khu phố Long Tân, thị trấn Long Điền, huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu), lưu giữ nhiều nét độc đáo về lối sống và văn hóa của người Việt Nam xưa.
Nhà chính họ Nguyễn Hoàng được xây dựng theo kiểu nhà 3 gian
ẢNH: NGUYỄN LONG
Theo lời kể của con cháu họ Nguyễn Hoàng đang sinh sống tại đây, ngôi nhà cổ được xây dựng vào những năm 1890 bởi cụ Nguyễn Văn Soạn. Mặt tiền ngôi nhà xây hướng về núi, trước nhà có ao cá nhỏ được xây theo hình bông hoa 8 cánh và bàn thiên 2 cửa - lối kiến trúc phổ biến thời nhà Nguyễn.
Ao cá nhỏ được xây dựng theo hình bông hoa 8 cánh
ẢNH: TRẦN TIẾN
Tổng diện tích khuôn viên ngôi nhà cổ khoảng 300 m2, trong đó diện tích nhà chính và nhà phụ hơn 200 m2. Nhà chính họ Nguyễn Hoàng được xây dựng theo kiểu nhà 3 gian 2 chái, mái lợp ngói đất nung, mang đậm chất văn hóa người Việt xưa.
Dù thời gian đã làm thất lạc nhiều tài liệu về gia phả, nhưng trong tâm khảm của con cháu họ Nguyễn Hoàng, cụ Nguyễn Văn Soạn mãi là vị tiền hiền đáng kính. Cụ rời quê hương miền Trung đầy nắng gió để thực hiện cuộc hành trình về phương Nam, chọn dải đất Long Điền làm nơi dừng chân, từ đó xây dựng dòng họ tại địa phương.
Trải qua hơn 130 năm với bao biến cố lịch sử và sự khắc nghiệt của thiên nhiên, nhưng ngôi nhà cổ họ Nguyễn Hoàng vẫn vững chãi, bảo tồn nguyên vẹn nét chạm trổ xưa cũ. Kiến trúc nhà cổ mang đậm dấu ấn nhà rường Việt Nam xưa. Các loại gỗ được lựa chọn kỹ càng, hoa văn chạm khắc trên gỗ tỉ mỉ, tinh xảo và thực hiện thủ công nên đều có nét độc đáo riêng.
Bộ bàn ghế cổ trong ngôi nhà
ẢNH: TRẦN TIẾN
Với thiết kế theo kiến trúc nhà 3 gian, ngôi nhà cổ có hàng hiên dài có lan can và con vịn làm bằng vữa vôi trắng, phần mái được lợp bằng ngói đất nung. Sự kết hợp hài hòa này tạo nên vẻ đẹp mộc mạc nhưng không kém phần trang trọng cho tổng thể ngôi nhà.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hoa (sinh năm 1953), thế hệ đời thứ 4 dòng họ Nguyễn Hoàng chia sẻ, ngôi nhà cổ hiện nay được gìn giữ nguyên vẹn và chưa một lần trùng tu. Để làm được điều này, các thế hệ con cháu họ Nguyễn Hoàng đã luôn tận tâm chăm sóc, nâng niu hiện vật trong căn nhà qua nhiều thế hệ. Cùng với chất liệu gỗ quý và bàn tay tài hoa của những nghệ nhân xưa, ngôi nhà như được tiếp thêm sức bền bỉ để vượt qua thử thách của năm tháng.
Thuê thợ từ miền Trung vào xây dựng
Bà Hoa cho biết toàn bộ cấu kiện gỗ từ hệ thống cột kèo, cánh cửa cho đến án thờ, tủ chè…đều được chạm trổ thủ công. Điểm nhấn trong gian phòng khách là những bộ bàn ghế được chạm khắc thủ công với chất liệu gỗ quý. Cùng với đó là chiếc bàn lớn với mặt bằng ngọc thạch nguyên khối được kỳ công vận chuyển từ Pháp về. Dưới ánh sáng, mặt ngọc hiện lên sắc đỏ huyết dụ thâm trầm, với những đường vân tự nhiên uốn lượn.
Bàn đặt trong phòng khách làm bằng ngọc thạch nguyên khối được kỳ công vận chuyển từ Pháp về
ẢNH: NGUYỄN LONG
Bà Hoa bật mí: "Ngày xưa, các cụ mời những người thợ từ miền Trung vào để thi công, quá trình xây dựng kéo dài nhiều năm không nhớ rõ. Lúc vào miền Nam chỉ đi một mình, đến khi hoàn thành căn nhà thì họ dẫn vợ con về miền Trung".
Để lựa chọn chất liệu gỗ tốt, bền lâu cho căn nhà, những người thợ phải lựa gỗ ở Xuyên Mộc và các vùng lân cận để đem về. Sau đó, những cây gỗ được ngâm nước vài năm trước khi đem lên dựng nhà.
Người xưa chỉ sử dụng kỹ thuật đóng kèo, tuyệt đối không dùng đinh sắt, do đó các chi tiết gỗ được gắn kết hoàn toàn bằng hệ thống mộng chốt tỉ mỉ. Điều này không chỉ thể hiện bàn tay tài hoa của người thợ xưa mà còn tạo cho căn nhà thành một chỉnh thể thống nhất, bền bỉ theo thời gian.
Toàn bộ cấu kiện gỗ từ hệ thống cột kèo, cánh cửa cho đến án thờ, tủ chè… đều được chạm trổ thủ công
ẢNH: TRẦN TIẾN
Ông Nguyễn Hữu Thế, con cháu đời thứ 5 dòng họ Nguyễn Hoàng cho biết: "Dù qua năm tháng lịch sử cùng thời tiết thất thường cả trăm năm nhưng phần mái ngói, cột kèo khung gỗ trong ngôi nhà đều còn nguyên vẹn. Con cháu chúng tôi luôn tự hào về ngôi nhà cổ của các cụ xưa để lại và nguyện gìn giữ như sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, cùng đạo lý uống nước nhớ nguồn. Đây còn là nơi để thế hệ sau này tìm hiểu những nét văn hóa độc đáo của người Việt thời xưa".
Ngày nay, nhà cổ họ Nguyễn Hoàng không chỉ là nơi thờ tự của gia đình mà còn là điểm đến thường xuyên du khách trong và ngoài nước mỗi khi ghé Long Điền. Nhiều đoàn làm phim, nhà nghiên cứu cũng đến tham quan, tìm hiểu nét kiến trúc độc đáo của văn hóa người Việt xưa.
Bình luận (0)