Ẩn mình tại xã Long Điền (TP.HCM), ngôi nhà đá có tuổi đời gần 130 năm vẫn giữ được gần như nguyên vẹn kiến trúc ban đầu. Không chỉ là ngôi nhà cổ hiếm hoi còn sót lại, đây còn từng là lớp học và cơ sở hoạt động cách mạng bí mật trong thời kháng chiến.
Ông Đỗ Phước Húy (74 tuổi, người đang quản lý ngôi nhà) cho biết ngôi nhà đá cổ này được xây dựng vào những năm đầu thế kỷ 20.
Lối vào ngôi nhà đá của gia đình ông Húy
ẢNH: NGUYỄN LONG
Dù trải qua gần 130 năm, nhưng ngôi nhà vẫn giữ được sự kiên cố và diện mạo nguyên bản như xưa. Với gia đình ông Húy, đây không chỉ là tài sản mà còn là "cuốn sử sống" lưu giữ giá trị truyền thống của gia đình.
Ông Húy cho biết, điểm độc đáo của ngôi nhà cổ nằm ở kết cấu tường và nền móng được xây dựng hoàn toàn bằng đá kết hợp với vữa hồ kiên cố. Phần mái lợp bằng ngói nung đỏ và được nâng đỡ bởi những hàng cột kèo thuộc loại gỗ lâu năm, thân cột to vừa người ôm.
Ngôi nhà đá 130 năm tuổi sở hữu vẻ bề thế nhờ hệ thống nền ngũ cấp tôn cao, tạo khoảng cách biệt lập với mặt sân. Trái với sự thô ráp của đá chẻ là nét thanh tao của vòm hiên tròn theo kiến trúc kiểu Pháp.
Mặt trước ngôi nhà
ẢNH: NGUYỄN LONG
Điểm nhấn là ở mặt tiền ngôi nhà có 2 cửa sổ oval lớn, cùng dãy lan can lục bình chạy dài tạo khoảng hở đón gió và ánh sáng.
Dù "khoác áo" kiến trúc Pháp, nhưng phía trong ngôi nhà lại được thiết kế mang đậm nét văn hóa người Việt xưa. Căn nhà được trụ bởi 8 cột gỗ to, nguyên khối, màu đỏ sẫm, tạo cảm giác vững chãi. Nền nhà được lát tỉ mỉ bằng gạch lục giác cổ điển.
Ngôi nhà đá nhìn từ trên cao với mái ngói cổ xưa
ẢNH: NGUYỄN LONG
Ông Húy cho biết, trước đây ngôi nhà đá cổ có khuôn viên rộng thênh thang, nhiều cây cổ thụ cả trăm tuổi. Nhưng theo thời gian, khi đất nước ngày càng phát triển và hạ tầng giao thông được mở rộng, những mảnh vườn xưa đã thu hẹp lại, nhường lại cho những con đường mới, góp phần vào diện mạo hiện đại của địa phương.
Giếng nước xây bằng đá ong cùng thời với ngôi nhà
ẢNH: TRẦN TIẾN
Ông Húy dẫn chúng tôi ra bên hông ngôi nhà, chỉ vào giếng đá được che tôn phía trên, không còn sử dụng. Ông Huy cho biết giếng này có từ thời ngôi nhà được xây dựng, sâu chừng 6m, rộng hơn 1m. Từ miệng giếng xuống đáy được xây bằng đá ong. Giếng vẫn đang còn nước trong xanh. Ông Húy cho biết đây là giếng cổ nên gia đình gìn giữ làm kỷ niệm, không dùng nước từ giếng này.
Gốc vú sữa có tuổi đời bằng với ngôi nhà đá
ẢNH: NGUYỄN LONG
Ngoài ra, gia đình ông Húy còn có 1 cây nhãn và 1 cây xoài có tuổi đời hơn 100 năm. "Với gia đình tôi, đây như là báu vật vô giá mà ông nội để lại. Con cháu mỗi khi nhắc về lịch sử ngôi nhà đều cảm thấy tự hào, tự nhủ phải có trách nhiệm tiếp nối, giữ gìn nguyên vẹn ngôi nhà cổ", ông Húy tâm sự.
Ngôi nhà từng là lớp học trong thời kháng chiến
Ngược dòng thời gian về hơn một thế kỷ trước, gia đình cụ Đỗ Phước Hinh (ông nội của ông Húy) là bậc phú hào có tiếng trong vùng và rất thông thạo tiếng Pháp. Cụ Hinh cũng là người dày công nghiên cứu và quyết xây dựng ngôi nhà đá này cho ba của ông ở (ông cố của ông Húy).
Ông Húy chỉ cho PV Thanh Niên xem hình ông nội của mình, người xây dựng ngôi nhà đá
ẢNH: TRẦN TIẾN
Ông Húy kể: "Vì thông thạo tiếng Pháp nên bà con ở gần đây đều tìm đến ông nội nhờ viết đơn khiếu nại đến chính quyền Pháp thuộc lúc bấy giờ. Đến giai đoạn chống Mỹ, ngôi nhà này cũng từng là cơ sở dạy học và hoạt động cách mạng bí mật".
Giai đoạn năm 1956 - 1957, trong khi chờ xây dựng trường Văn Lương - cái nôi cách mạng, Ban giám hiệu trường Văn Lương đã đến mượn nơi đây để mở lớp học, đào tạo cán bộ, chiến sĩ. Lớp học kéo dài 2 năm và hoạt động trong bí mật để tránh sự bắt bớ của chính quyền Sài Gòn.
Ngôi nhà cổ từng là trường học, được giới thiệu trong cuốn sách "Trường Văn Lương lịch sử và hồi ức (1955 - 2020)"
ẢNH: TRẦN TIẾN
Đến năm 1962, trường Văn Lương tạm đóng cửa do chính quyền Sài Gòn khủng bố bắt bớ, tra tấn các thầy cô. Tuy nhiên nhờ xây dựng đội ngũ học sinh, thanh niên cốt cán làm hạt nhân cho các phong trào kháng chiến, số chiến sĩ cách mạng còn lại dù tạm lánh mặt nhưng không bị dập tắt mà càng phát triển mạnh mẽ hơn.
Trò chuyện với chúng tôi, ông Húy còn giới thiệu cuốn sách "Trường Văn Lương lịch sử và hồi ức (1955 - 2020)", trong đó có tư liệu và hình ảnh ngôi nhà đá cổ của gia đình ông làm cơ sở 2 của trường lúc bấy giờ. Đó là minh chứng sống động cho giá trị và sự tồn tại bền bỉ của công trình qua thăng trầm thời gian.
Một góc tường của căn nhà đá
ẢNH: TRẦN TIẾN
Trải qua hơn 130 năm, ngôi nhà đá cổ của gia tộc họ Đỗ vẫn đứng đó kiên định giữa vùng đất Long Điền. Theo thời gian, mọi thứ xung quanh đang dần thay đổi, nhưng lịch sử vẫn ghi lại địa chỉ từng che chở cho lớp học cách mạng thời kháng chiến.
Bình luận (0)