Nhà tôi tạm biệt ánh đèn dầu

Ngày ấy, điện sáng chủ yếu nhờ vào nguồn cung cấp của Nhà máy điện Chợ Quán, hoặc chạy bằng máy phát. Vì vậy, công suất còn quá khiêm tốn nên ưu tiên cho các bệnh viện, nhà máy, công xưởng sản xuất. Chưa đủ để đưa về từng hộ gia đình.

Ký ức một thời mơ ánh điện

Những người bà con của tôi mua dầu ngoài thị trường tự do, giá cao lại còn khan hiếm. Cảnh chầu chực, xếp hàng chờ mua dầu hỏa là "chuyện thường ngày ở huyện". Dầu được ưu tiên cho những chiếc đèn thắp sáng, hầu như không dùng vào việc gì khác. Nhiều người làm "dầu tự chế" (tận dụng phần thải ra khi chưng cất dầu phộng, dầu dừa) thắp sáng cho rẻ hơn.

Ảnh: TƯ LIỆU

Các gia đình đều tiết kiệm dầu tối đa. Bữa cơm chiều của nhà tôi thường diễn ra khá sớm, để không phải thắp đèn. Buổi tối, cả nhà chỉ sử dụng một chiếc đèn dầu đặt trên bàn học của hai anh em tôi. Thương ba mẹ chúng tôi chỉ học đến 21 giờ rồi tắt đèn đi ngủ, bù lại 5 giờ sáng thức dậy, ngồi trước sân tiếp tục "dùi mài kinh sử".

Mình khó người khác còn khó hơn, chúng tôi tự nhủ như vậy nên quyết chí học hành. Anh em tôi vào đại học từ những trang sách vừa đủ đọc được chữ, dưới ánh sáng khiêm tốn của ngọn đèn dầu. Nhiều người bạn của tôi "đầu quân" vào ngành điện, mong góp sức mình cho quê nhà sớm có điện.

Gia đình tôi sống ở xã Hiệp Phú (huyện Thủ Đức cũ). Tuổi thơ của tôi và bạn bè cùng trang lứa, xem ánh trăng là người bạn tri kỷ, dẫn đường. Những buổi tối sáng trăng cũng là lúc đủ mọi trò chơi dân gian thi triển.

Ngược lại, những hôm trăng "đi ngủ sớm", chúng tôi ai ở nhà nấy, đường sá vắng lặng. Ba mẹ tôi hay động viên: "Rồi cũng đến lúc mọi nhà đều có điện. Nhà nước rất muốn "phủ sóng" lưới điện nhưng cần có thời gian, lộ trình".

Ảnh: TGCC

Tháng 8.1976, Sở Quản lý và phân phối điện TP.HCM được thành lập, đánh dấu một sự kiện trọng đại, mang tính bước ngoặt của thành phố đông dân nhất nước. Những người dân thuộc thế hệ "6X" trở về trước, không bao giờ quên cột mốc đáng nhớ này. Bởi vì từ lúc ấy, cái bóng điện hình tròn, dễ thương xuất hiện trong mỗi ngôi nhà, vào buổi tối sáng bừng lên như cột mốc khẳng định chắc nịch, rằng mục tiêu "điện khí hóa, cơ giới hóa" của Đảng và Nhà nước đã dần trở thành hiện thực.

Có điện, đời sống vật chất, tinh thần của người dân thành phố nhanh chóng cải thiện. Những chiếc radio cassette không còn phải dùng bình ắc quy, để rồi cứ vài ngày phải mang đi nạp. Những gia đình có điều kiện hơn bắt đầu mua tivi, tủ lạnh. 10 năm sau, khi vòng chung kết World Cup 1986 được tổ chức tại Mexico, những người mê bóng đá như tôi đã được xem truyền hình trực tiếp.

Có thể nói không ngoa rằng có điện là có tất cả. Dòng điện không chỉ đơn thuần mang lại ánh sáng, mà còn bao hàm nhiều ý nghĩa giúp cuộc đời mỗi người như được sang trang, thu hẹp khoảng cách giữa ngoại thành với nội đô. Lần đầu tiên tôi được chứng kiến, đám cưới của một người bà con tiếp khách đến hết buổi tối nhờ có điện.

Ấn tượng sâu sắc nhất với tôi, chính là khi người cô ruột của tôi phải nhập viện giữa đêm khuya để mổ ruột thừa. Nếu như trước đó Bệnh viện Thủ Đức sẽ phải chở bệnh nhân vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định mổ vì không có điện. Nhưng giờ thì đã "tự chủ" được nhờ có điện cả ngày lẫn đêm. Nhiều người bệnh khác cũng không phải chịu đựng cơn đau quằn quại quá lâu, chụp X-quang không phải đi xa do đã có nguồn điện tại chỗ.

Ngày 30.4.1988, tổ máy số 1 của thủy điện Trị An - nhà máy thủy điện lớn nhất miền Nam bắt đầu phát điện, hòa vào lưới điện quốc gia, giúp TP.HCM vươn mình, sánh vai cùng các thành phố lớn trong công cuộc phát triển.

Hàng chục năm nay, tôi duy trì thói quen đi bộ buổi tối trên những con đường gắn liền với ký ức tuổi thơ. Đường sá được bê tông hóa toàn bộ, hệ thống cấp thoát nước đầy đủ. Tôi hài lòng nhất là hệ thống chiếu sáng công cộng, đã vươn tận các con hẻm.

Nhìn trẻ em thoải mái nô đùa buổi tối, tôi cảm thấy hạnh phúc và biết ơn ngành điện. Thắp sáng niềm tin, hy vọng, thắp sáng cho đời, tạo tiền đề cho bao đổi thay, tiện ích.

Tôi cũng chứng kiến những đổi thay, lớn mạnh không ngừng của ngành điện TP.HCM. Từ những điện kế cơ, nay đã là công tơ điện tử. Hằng tháng nhân viên không còn phải đến tận nhà ghi chỉ số điện năng tiêu thụ, khách hàng cũng không phải trực tiếp đến trụ sở đóng tiền.

Ảnh: EVNHCMC

Ngành điện TP.HCM còn chung tay với cả nước, nỗ lực xóa "vùng trắng" về điện. Người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa đều đã có điện sinh hoạt. Nhiều đảo xa được cáp ngầm xuyên biển mang dòng điện đến tận nơi. "Dòng điện trong ta gọi đời bao la…", những hòn đảo du lịch trở thành điểm đến ưa thích của du khách trong và ngoài nước một phần nhờ sớm có điện.

Bên cạnh việc đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng điện cho nhân dân, ngành điện còn quan tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho cộng đồng. Trên Zalo, Facebook và Báo Thanh Niên, thường xuyên xuất hiện những tin bài, nhắc khách hàng cảnh giác trước các chiêu trò lừa đảo của kẻ xấu qua điện thoại hoặc trên không gian mạng. Nhiều thủ đoạn tinh vi của kẻ mạo danh nhân viên điện lực, đều được ngành điện cập nhật kịp thời, chia sẻ cho khách hàng biết và phòng ngừa.