Nhà Trắng ra tối hậu thư cho Iran

Hôm qua (31.1), Iran thông báo các tàu chiến sẽ tham gia cuộc tập trận tại eo biển Hormuz từ ngày 1 - 2.2, theo AP. Cùng ngày, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ, phụ trách khu vực Trung Đông, cảnh báo bất kỳ hành vi bất an toàn nào gần lực lượng Mỹ và đối tác hoặc tàu thương mại cũng gia tăng nguy cơ va chạm, leo thang và bất ổn.

Trước đó, Tổng thống Trump nói rằng Iran muốn đạt thỏa thuận với Mỹ về các chương trình hạt nhân và tên lửa. Nhà lãnh đạo cho biết đã đưa ra hạn chót để Iran ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời lặp lại cảnh báo một hạm đội lớn đang tiến về phía quốc gia vùng Vịnh, theo AFP. Bóng mây xung đột bao phủ Trung Đông trong nhiều ngày qua khi Tổng thống Mỹ đe dọa tấn công Iran vì cách xử lý của lực lượng an ninh nước này đối với người biểu tình. Chính quyền Tehran thừa nhận có hàng ngàn người chết nhưng tố cáo lực lượng kích động từ bên ngoài gây ra bạo lực.

 Ông Trump giấu bài ?

Theo Reuters, Mỹ hiện có một tàu sân bay, 6 tàu khu trục và 3 tàu tác chiến cận bờ tại khu vực. Ngày 30.1, tàu khu trục USS Delbert D.Black được nhìn thấy cập cảng Eilat ở miền nam Israel. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth trước đó một ngày báo cáo tổng thống rằng Lầu Năm Góc sẵn sàng thực hiện mọi chỉ thị nhưng vẫn chừa đường cho ngoại giao, kêu gọi Iran không nên theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Giới chuyên gia nhận định chủ nhân Nhà Trắng có nhiều phương án để lựa chọn như gây sức ép kinh tế bằng cách phong tỏa xuất khẩu dầu mỏ tương tự Venezuela, tấn công hạ tầng năng lượng, mục tiêu quân sự, thậm chí nhắm vào giới lãnh đạo Iran. Mỹ đã cấm vận Bộ trưởng Nội vụ Eskandar Momeni và các quan chức Iran giám sát việc đối phó biểu tình nhưng đến nay, ông Trump vẫn "giấu bài" rất kỹ, kể cả với các đồng minh vùng Vịnh, theo Fox News. Iran đã cảnh báo về khả năng chiến tranh nếu lãnh đạo nước này bị nhắm đến.

Ảnh: AFP

Lằn ranh đỏ của Iran

Giữa sức ép từ Mỹ, các quan chức Iran trong vài ngày qua đẩy mạnh liên lạc với các "ông lớn" khác nhằm ngăn chặn một cuộc xung đột. Ngày 30.1, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Larijani sang Moscow để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đại sứ Iran Kazem Jalali cho biết cuộc gặp xoay quanh mối quan hệ hai nước, tham vấn về các vấn đề quan trọng trong khu vực và quốc tế, theo Đài RT. Trước đó, Nga đã đề nghị làm trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định sẵn sàng đàm phán nhưng phải dựa trên sự công bằng, tôn trọng.

Theo truyền thông Mỹ, các quan chức Washington yêu cầu thỏa thuận phải bao gồm quy định giới hạn kho tên lửa tầm xa của Iran, đưa uranium được làm giàu ra khỏi nước này và cấm tự làm giàu nhiên liệu hạt nhân. Tuy nhiên, ông Abbas tuyên bố năng lực phòng thủ và tên lửa là vấn đề không thể mang ra đàm phán. Ông Serhan Afacan, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ, cho hay chương trình tên lửa đạn đạo là "hạt nhân" trong cấu trúc phòng thủ của Iran và là "lằn ranh đỏ", nên việc lồng ghép điều kiện này vào thỏa thuận hạt nhân là điều bất khả thi.