Năm vừa qua, chúng ta đã thấy rất nhiều bản hit trên mạng hoàn toàn được làm bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Theo anh, giá trị nào của một người nhạc sĩ sẽ là thành trì cuối cùng mà công nghệ không thể thay thế?

Đó là tư duy sáng tạo riêng, độc đáo của mỗi nhạc sĩ. Để thực sự độc đáo thì rất khó, rất ít người làm được, nhưng làm được thì nó chính là thành trì mà AI không thể thay thế. Làm nhạc bằng AI vừa dễ vừa tiện là một cám dỗ lớn. Nếu người làm nhạc không vượt qua được thứ cám dỗ đó thì họ chỉ là thợ viết prompt (câu lệnh - NV), chứ không thể trở thành một tác giả.

Các công cụ AI đang tiến triển quá nhanh, đến mức để phân biệt được sản phẩm tạo bởi AI hay người ngày càng khó. Tôi tin rằng những nhạc sĩ làng nhàng, những người viết không có cá tính riêng, không thật sự đặc sắc, đã và sẽ bị cuốn đi trong cơn lốc AI. Chỉ có bản sắc độc đáo thực sự của mỗi một người sáng tạo mới là tấm khiên chống lại sự bành trướng của AI.

Trong một thị trường lẫn lộn giữa sản phẩm AI và sản phẩm của con người thì những người có sự độc đáo trong ngôn ngữ âm nhạc lại đang được lợi, bởi họ có tiếng nói riêng, có bản sắc riêng rất dễ được nhận ra. Trong khi đó, nhạc được tạo bởi AI lại đang khá nhàm chán, nghe cái nào cũng "sạch", cũng hoành tráng, cũng đèm đẹp giống nhau. Con người có sai số, và chính điều đó mới tạo ra xúc cảm hay sự rung động cho một tác phẩm.

ẢNH: NVCC

Sự khác biệt giữa việc làm nhạc bằng nhạc cụ thật (thế hệ anh) và làm nhạc hoàn toàn trên máy tính (thế hệ mới) là gì?

Các nhà sản xuất âm nhạc đang có một cuộc đua ngầm không nói ra, đấy là chất lượng âm thanh của sản phẩm có thật hay không. Một số người sẽ tìm những thứ mô phỏng như thật để làm, còn những người có trách nhiệm hơn, có sự say mê hơn thì không tìm phương án thay thế mà sẽ thu âm với nhạc cụ thật. Đây là sự khác biệt giữa nhà sản xuất lớn và nhà sản xuất thợ.

Trong thời đại nào cũng có những người làm rất kỹ và những người làm một cách lười biếng. Những tác phẩm hay đến giờ vẫn là những gì rất chân thật, được tạo ra bởi dàn giao hưởng thật, dàn dây thật, đàn guitar thật, trống thật… Hiện giờ, theo tôi quan sát thì các tác phẩm đứng được trong thị trường chiếm số lượng đáng kể là thu bằng nhạc cụ thật.

Sau khi xem liveshow Giữa một vạn tour của Phùng Khánh Linh hôm 21.3, trên trang cá nhân, anh bày tỏ sự phấn khích trước tư duy và tài năng của Linh - một nghệ sĩ trẻ sinh năm 1994. Phía sau sự phấn khích đó, anh có thoáng thấy áp lực mình đang già và cũ đi?

Với tôi, đó là khoảng cách thế hệ mà chúng ta không nên tránh né, đồng thời là sự tiến triển rất tự nhiên cần đón nhận một cách tích cực. Ở đây, tôi nhìn thấy sự lạc quan nhiều hơn là cảm thấy mình già đi. Các nghệ sĩ trẻ thế hệ mới đang có đầy đủ tri thức để tiếp nối những gì mà thế hệ đàn anh đã gây dựng và kỳ vọng. Âm nhạc của các bạn rất chạm đến tôi và cũng rất gần gũi với những gì chúng tôi đã làm trước đây.

Phùng Khánh Linh có chia sẻ rằng, album Citopia của bạn được lấy cảm hứng từ bài hát Quán cà phê mùa hè của tôi. Đó là một sự tiếp nối mà tôi không cảm thấy mình lạc lõng hay bị bỏ lại. Quan sát hành trình âm nhạc mà một thế hệ mới đang nuôi dưỡng và gặt hái thành công, có hướng đi mạch lạc, tôi thật sự rất vui.

ẢNH: NVCC

Là một người quan sát, điều gì ở hành trình âm nhạc của Phùng Khánh Linh khiến anh thấy thú vị nhất?

Phùng Khánh Linh đã đi qua một chặng đường có rất nhiều trở ngại trước đây, nhưng cuối cùng bạn chinh phục thị trường bằng sự kiên trì của mình. Hành trình của Linh là một câu chuyện đầy cảm hứng, bắt đầu từ con số 0. Ở đó, tôi cũng nhìn thấy những gì chúng tôi (ban nhạc Anh Em - NV) đã trải qua, nếm rất nhiều thất bại, mất nhiều năm không được đón nhận, rồi thành công mới đến.

Trong câu chuyện của Phùng Khánh Linh, điều làm tôi ấn tượng và cảm động hơn cả chính là sự kiên nhẫn của Lâm Thời Đại - nhà sản xuất âm nhạc của Linh. Linh đã gặp được một ê kíp vừa có tầm nhìn vừa có đủ kiên nhẫn - tầm 10 năm - để đợi Linh trưởng thành và thuyết phục được khán giả. Câu chuyện đó ấn tượng với tôi rất nhiều, nhất là trong thời buổi cái gì cũng nhanh, cũng tiện, ai cũng muốn có thành công ngay, ai cũng chỉ bận tâm hôm nay có hit chưa - ngày mai chưa có hit là không được.

Hành trình của một nghệ sĩ cần dấu ấn cá nhân, cần cá tính nổi bật, cần đo bằng một con đường dài, đo bằng những album phòng thu mà ở đó người ta nhìn thấy sự trưởng thành dần lên của tư duy âm nhạc.

ẢNH: NVCC

Thị trường âm nhạc VN hiện tại cần sự đa dạng hơn, cần những cá tính khác biệt độc đáo hơn, hay cần một giải thưởng đậm tính chuyên môn hơn?

Bất cứ nền âm nhạc nào cũng cần những nghệ sĩ độc đáo, có dấu ấn, có cá tính. Đó là yếu tố tiên quyết để phát triển. Ngoài ra cần phải đa dạng nghệ sĩ, đa dạng thể loại mới có đủ đất để nuôi dưỡng các thế hệ nghệ sĩ sắp tới. Nếu thị trường chỉ khu biệt vào các thể loại pop, dance, EDM… thì nó không phải là một thị trường bền vững. Thị trường bền vững là khi có nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, kể cả những thể loại kén người nghe - nhưng vẫn có người nghe. Càng đa dạng thì sức sáng tạo của thị trường sẽ càng biến hóa hơn.

Trên thế giới, các thể loại âm nhạc cực kỳ nhiều, cực kỳ phong phú. Những năm gần đây tôi thấy sự phát triển của thị trường âm nhạc VN đang rất đúng hướng, khi ngày càng có nhiều ca sĩ trẻ sáng tạo hơn, mạnh dạn hơn, đi những con đường riêng hơn, thay vì tất cả cùng đi vào một con đường đại chúng như lúc trước. Điển hình là các nghệ sĩ indie (nghệ sĩ độc lập: tự mình thực hiện hầu hết các công đoạn của một sản phẩm âm nhạc - NV) ngày càng được đón nhận nhiều hơn, đó là tín hiệu của một thị trường đang lớn dần lên.

Gần đây anh gây chú ý trong giới khi tự mình tạo ra giải thưởng do các nhà sản xuất âm nhạc bình chọn - PIPA (Producers' Inside Picks Awards). Hành trình để làm nên giải thưởng này bắt đầu như thế nào?

Đây là điều tôi đã ấp ủ cả chục năm. Mười mấy năm trước, tôi có nói chuyện với nhạc sĩ Giáng Son về việc các anh em cần tụ tập lại và tự làm một bảng xếp hạng riêng, tự đánh giá các album dưới góc nhìn của mình. Bẵng đi rất lâu năm này qua năm khác, ý tưởng đó vẫn nung nấu trong tôi. Bởi thị trường âm nhạc tới giờ chỉ có: một là giải do người hâm mộ bình chọn, hai là bình chọn của nhà báo, ba là tất cả gom vào, mà chưa có một sự đánh giá trọn vẹn của những nhà sản xuất âm nhạc. Tiếng nói của những người làm nghề cần được nghe thấy.

Nhà sản xuất âm nhạc chính là những người tạo ra thị trường. Họ là người lựa chọn nhạc sĩ, phối khí, nhạc công… - những người có cùng tư duy và đi đúng hướng để tham gia vào quá trình sáng tạo. Họ là những người đi từ những bước đầu tiên, chịu trách nhiệm từ những nốt nhạc đầu tiên, cho đến khi bài hát ra mắt. Họ là người có những lựa chọn chắt chiu cho công việc của mình. Ngoài kiến thức, họ còn cần có quan sát, có tầm nhìn. Ý kiến của họ vì thế cần phải được lắng nghe.

Do đó, năm vừa qua tôi nhất quyết phải thực hiện, dù quy mô nhỏ thôi nhưng là bước khởi động, là phát súng đầu tiên đánh tiếng rằng, chúng tôi ở đấy và đây là phát ngôn từ những người làm chuyên môn để các bạn tham khảo.

ẢNH: NVCC

Tham vọng của anh với PIPA là gì?

Đó là uy tín của giải thưởng. Tôi muốn PIPA phải có một chỗ đứng làm đối trọng để mọi người tham khảo cho các giải thưởng khác. Vì thế, những nhà sản xuất tôi mời tham gia bình chọn đều là những người đang tham gia trực tiếp vào thị trường âm nhạc hiện tại. Năm tới tôi sẽ làm bài bản, quy mô hơn, với sự tham gia của 20 - 30 nhà sản xuất và có cơ quan kiểm toán, có lễ trao giải, có kênh truyền hình phát sóng trực tiếp.

Năm qua, Phùng Khánh Linh có mặt ở hầu hết các bảng đề cử của rất nhiều giải thưởng lớn, nhưng rốt cuộc lại không được giải nào. Có những thành công về mặt thị trường lẫn chuyên môn, nhưng đâu đó thị trường sẽ bỏ sót, vậy thì trách nhiệm của người làm chuyên môn là phải nhìn ra những trường hợp ấy.

Giữa một vạn người của Phùng Khánh Linh được PIPA trao giải album hay nhất năm 2025, lựa chọn này đúng với tiêu chí quan trọng của PIPA: có những phát hiện mà thị trường chưa nhìn ra. Nếu PIPA chưa tồn tại thì Phùng Khánh Linh năm qua tay trắng dù bạn đã có một năm rất xuất sắc. Linh quá giỏi! Liveshow của Linh 2 tiếng đồng hồ, với 26 bài hát thì chỉ có 1 bài do người khác viết (Cảm ơn người đã thức cùng tôi), còn lại 25 bài đều là sáng tác của bạn. Sức sáng tạo của Linh quá mạnh mẽ, chủ đề cực kỳ phong phú, cách viết nhạc, lời nhạc đều là những quan sát độc đáo, và giai điệu thì đủ đẹp để giữ người ta ở lại trong thế giới âm nhạc của Linh.

Qua 5 lần giữ vai trò tổng đạo diễn lễ hội âm nhạc quốc tế Hozo tại TP.HCM, anh xác định tầm nhìn của Hozo là gì?

Lễ hội âm nhạc quốc tế Hozo là thương hiệu văn hóa của TP.HCM. Chúng tôi rất vinh dự được đồng hành cùng Sở VH-TT TP.HCM và UBND TP.HCM thực hiện. Điều chúng tôi cũng như ban tổ chức mong mỏi nhất chính là sự mới mẻ: âm nhạc mới, nghệ sĩ mới, thể loại mới. Hiện giờ hầu hết các lễ hội chủ yếu tập trung vào âm nhạc đang thịnh hành, vào những gì bán vé được, những thể loại đang phổ biến, kể cả đưa nghệ sĩ quốc tế về thì cũng tập trung vào những phân khúc đại chúng. Không có lễ hội quốc tế đa dạng về âm nhạc sẽ là một thiếu sót cho TP.HCM.

Hozo là địa chỉ để mở rộng biên độ âm nhạc của mỗi người, vì ở đấy chúng tôi không chỉ mời những nghệ sĩ trong nước đang được mến mộ. Hozo luôn có những nghệ sĩ độc đáo từ nhiều nước đến để giới thiệu văn hóa của họ, phong cách âm nhạc của họ, tạo ra thêm những trải nghiệm mới cho khán giả VN. Mọi người đến để nghe những thứ mình chưa bao giờ được nghe, hoặc từng có thành kiến rằng mình không nghe được.

Ngoài ra, chúng tôi còn tổ chức cuộc thi cho các ban nhạc trẻ, các hội thảo trong khuôn khổ Hozo, tạo cơ hội cho các nhà sản xuất trong nước gặp gỡ các chuyên gia, nhà sản xuất quốc tế… Tôi xác định trách nhiệm xã hội của Hozo rất lớn, chứ không loanh quanh ở việc tổ chức một event (sự kiện - NV). Phải để lại gì cho sự phát triển của nền âm nhạc là điều làm cho Hozo khác biệt với những lễ hội khác.

ẢNH: NVCC

Trong một thế giới nhiều bất định, nhiều dịch chuyển như hiện tại, thành công vụt đến rồi vụt tan; từ kinh nghiệm của người đi trước, anh có lời khuyên nào về việc xây dựng một hệ giá trị cốt lõi để nghệ sĩ trẻ không bị lạc lối?

Câu chuyện thành công trong âm nhạc phụ thuộc rất nhiều vào cá nhân của mỗi người nghệ sĩ. Không mang được công thức của người này áp dụng sang người kia, bởi tư duy mỗi người rất khác, và tư duy của một người từ năm này sang năm sau cũng đã khác rồi, chưa kể những cập nhật, phát triển của bản thân cũng làm họ mỗi ngày mỗi khác.

Do đó, không có công thức cho thành công của một nghệ sĩ. Nhưng có một yếu tố tôi quan sát thấy đã mang lại thành công cho nhiều người: đó là kiên nhẫn, kiên trì, kiên định.

Những người không đủ kiên nhẫn có thể vẫn thành công bằng cách nào đấy nhưng ngắn hoặc mang tính nhất thời. Một bài hát bây giờ không còn sống được lâu nữa khi hành vi và thói quen hưởng thụ âm nhạc đã khác ngày trước rất nhiều. Một hành trình bền vững sẽ giúp họ trở thành tác giả, trở thành nghệ sĩ, thay vì trở thành người viết nhạc hay thợ hát.

Năm vừa qua, anh cho ra mắt vlog Come Inside trên YouTube - nơi anh chia sẻ những quan sát cá nhân về đời sống âm nhạc đương đại. Làm vlog cũng khá mất thời gian, anh còn thời gian, không gian để làm nhạc không?

Làm nhạc với tôi vẫn là công việc chính, vẫn là nơi trú ngụ cho tâm hồn. Còn làm vlog đúng là rất mất thời gian. Tôi đã suy nghĩ kỹ lắm mới quyết định làm, và làm với tiêu chí: không mất thời gian vì nó. Tôi chỉ làm những gì tôi trải nghiệm, tôi hiểu biết. Tôi không mất thời gian để tìm kiếm nội dung, không mất thời gian để xây dựng kịch bản. Các trò chuyện giữa tôi với nghệ sĩ về âm nhạc hoặc các vlog về những liveshow tôi đến xem đều không có kịch bản, bởi vì mọi thứ đều đã nằm sẵn trong con người tôi. Với tính chất công việc và với trải nghiệm của mình, tôi có thêm niềm vui được kể, được chia sẻ những điều hay ho mà mình quan sát thấy.

Nếu được chọn 3 ca khúc để nghe ngay bây giờ, anh sẽ chọn những bài nào?

Đưa em về nhà của Grey D và Chillies. Ca khúc này phát hành năm 2023. Nếu lúc đó đã có giải PIPA thì Đưa em về nhà chắc chắn sẽ thắng hạng mục Bài hát của năm. Grey D là một bạn trẻ tài năng, có thị trường riêng, có cá tính riêng, sản phẩm của bạn rất công phu về mặt sản xuất.

Bài thứ hai là Cảm ơn người đã thức cùng tôi của Phạm Hải Âu, do Phùng Khánh Linh hát. Tôi chọn ca khúc này cũng vì ấn tượng với bộ phim cùng tên của đạo diễn Chung Chí Công, bộ phim góp một tiếng nói rất riêng cho thị trường điện ảnh VN hiện nay. Làm phim đã khó, và làm phim âm nhạc thì càng khó hơn nữa.

Bài thứ ba là ca khúc From the Start của Laufey - ca sĩ, nhạc sĩ người Iceland mà tôi rất thích.