Những thay đổi quan trọng để người khuyết tật chinh phục nhà tuyển dụng

Đó là đúc kết của thạc sĩ tâm lý Thạch Trần Bạch Long, chuyên viên đào tạo tại một công ty giáo dục ở TP.HCM, giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng Khoa học tâm lý - giáo dục.

Thạc sĩ Long là người bạch tạng, ngoại hình khác biệt và thị lực kém. Hồi mới ra trường, dù đã rải đơn ứng tuyển đến hơn 10 doanh nghiệp trong ngành giáo dục, tâm lý, anh chỉ nhận về những lời từ chối.

"Tự đốt đuốc lên mà đi"

Khi cánh cửa việc làm tại các doanh nghiệp "đóng lại", thạc sĩ Long đã "tự đốt đuốc lên mà đi".

Ảnh: Phan Diệp

"Đầu tiên, tôi chủ động tham gia các dự án xã hội nhằm tích lũy kinh nghiệm làm việc thực chiến để đưa vào hồ sơ ứng tuyển. Với ngành giáo dục, kỹ năng đứng lớp là quan trọng nhất, nên tôi tự đứng ra tổ chức các lớp học miễn phí. Đây vừa là cơ hội để tôi rèn luyện bản lĩnh giảng dạy, vừa là bằng chứng thuyết phục nhất về năng lực chuyên môn. Song song, tôi đăng ký học thêm các kỹ năng và chứng chỉ đặc thù để tăng độ tin tưởng đối với nhà tuyển dụng", thạc sĩ Long nói.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định nhất có lẽ nằm ở sự linh hoạt của thạc sĩ Long khi mới được nhận vào làm. Anh chấp nhận tự nỗ lực thích nghi trước để chứng minh bản thân hoàn toàn đáp ứng được công việc. Khi đã làm việc được một thời gian và có kết quả cụ thể, chàng trai mới thảo luận với cấp trên về vài điều chỉnh nhỏ trong môi trường làm việc để giúp anh tối ưu hóa hiệu suất và cống hiến tốt hơn.

Ông Nguyễn Văn Cử, Phó giám đốc Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD), chia sẻ nhiều doanh nghiệp đang có nhu cầu tuyển dụng, tìm đến trung tâm để nhờ kết nối lao động. Tuy nhiên, trung tâm gặp khó khăn trong việc tìm người khuyết tật có đủ trình độ, tay nghề và cả sự quyết tâm để giới thiệu.

Ảnh: Phan Diệp

"Hiện nay, cơ hội việc làm cho người khuyết tật không chỉ giới hạn trong các công việc lao động phổ thông hay ngành may, thủ công. Tùy thuộc vào năng lực và dạng khuyết tật, người khuyết tật hoàn toàn có thể khởi nghiệp, làm giám đốc thậm chí là bác sĩ, kế toán... Chỉ cần họ quyết tâm", ông Cử nói.

Doanh nghiệp trao cơ hội là chưa đủ

Đồng quan điểm với ông Cử, thạc sĩ Long cũng cho rằng thị trường việc làm hiện nay đã cởi mở và có nhiều tín hiệu tích cực hơn đối với người khuyết tật. Tuy nhiên, không thể phủ nhận áp lực cạnh tranh của ứng viên khuyết tật với hàng trăm ứng viên người bình thường khác cũng rất lớn.

Với kinh nghiệm 2 năm làm việc với người khuyết tật, bà Đoàn Thị Phượng, Giám đốc công ty TNHH Phương Minh Handmade chuyên kinh doanh các sản phẩm thủ công, thẳng thắn nói: "Tạo việc làm cho người khuyết tật cần quá trình kéo dài nhiều tháng với sự đồng hành của người hướng dẫn ở doanh nghiệp".

Doanh nghiệp trao cơ hội cho người khuyết tật chỉ mới là bước đầu tiên. Sau đó còn cần thời gian họ có môi trường làm quen, thực tập rồi mới đánh giá độ phù hợp với nghề nghiệp trước khi chính thức nhận việc.

Ảnh: Phan Diệp

Từ nhu cầu thực tế đó, ông Nguyễn Văn Ngoan, Giám đốc Trung tâm Bảo trợ Dạy nghề và Tạo việc làm TP.HCM cho biết tiêu chí kết nối việc làm người khuyết tật đơn vị đang hướng tới đó là: đúng người - đúng việc - đúng điều kiện.

Trung tâm mong muốn từng bước chuyển từ cách tiếp cận "doanh nghiệp có việc - người lao động tìm việc" sang "doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực". Doanh nghiệp nói rõ mình cần gì; cơ sở đào tạo nắm được nhu cầu đó để đào tạo sát hơn; người lao động được chuẩn bị tốt hơn trước khi bước vào thị trường lao động.

"Bên cạnh đó, cộng đồng, trong đó có cả người khuyết tật cần thoát khỏi tư duy "mua ủng hộ/từ thiện" sản phẩm của người khuyết tật. Quan niệm này vô tình tạo ra khoảng cách ban phát (cấp trên - cấp dưới) và nhấn sâu thêm vào sự thiệt thòi của họ. Hãy để họ nhận tiền công từ giá trị mà họ tạo ra", bà Phượng cho biết thêm.