Phát hiện polyp đại trực tràng: Khi nào cần lo nguy cơ ung thư?

Như Quyên- dnnqot9@gmail.com

12/11/2026 05:08 GMT+7

Polyp đại trực tràng phần lớn là tổn thương lành tính, nhưng một số loại có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian. Đáng chú ý, polyp thường không gây triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều người chỉ phát hiện tình cờ khi nội soi.

Tiến sĩ - bác sĩ Trần Đặng Ngọc Linh, Trưởng Bộ môn Ung thư, Đại học Y dược TP.HCM, cho biết polyp đại trực tràng là các khối mô (hay u) lồi lên bên trong lòng đại trực tràng, hình thành do lớp niêm mạc trực tràng phát triển quá mức.

Đây được xem là một trong những tổn thương có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng. Ngay cả khi polyp còn nhỏ và lành tính, người bệnh cũng cần được theo dõi phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Polyp thường không có triệu chứng rõ ràng

Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Đỗ Xuân Thư, Phó trưởng khoa Ngoại Tổng quát, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), dựa trên đặc điểm mô bệnh học, polyp đại trực tràng được chia thành nhiều nhóm chính như polyp tuyến, polyp răng cưa, polyp tăng sản và polyp viêm.

Trong đó, polyp tuyến và polyp răng cưa có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Ngược lại, polyp tăng sản thông thường và polyp viêm hầu như không có nguy cơ này.

Bên cạnh đó, đặc điểm hình thái cũng góp phần vào tăng nguy cơ ác tính của polyp. Khối polyp càng lớn, số lượng càng nhiều hoặc mức độ loạn sản càng cao thì nguy cơ càng đáng lưu ý.

"Trong giải phẫu bệnh, loạn sản thường được chia thành các mức độ như loạn sản độ thấp, độ vừa và độ cao. Mức độ loạn sản càng cao thì tế bào càng có nhiều biến đổi bất thường, càng tiến gần đến đặc điểm của tế bào ung thư. Những biến đổi này có thể tiến triển dần theo thời gian và dẫn đến ung thư hóa", bác sĩ Xuân Thư giải thích.

Theo bác sĩ Thư, phần lớn polyp đại trực tràng không gây triệu chứng, đặc biệt khi còn nhỏ hoặc nằm ở đoạn trên của đại tràng. Người bệnh thường chỉ phát hiện khi nội soi tầm soát hoặc kiểm tra vì một vấn đề sức khỏe khác.

Khi polyp phát triển lớn hoặc gây tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như:

Đi ngoài ra máu (máu đỏ tươi bám bên ngoài phân hoặc máu sẫm màu).
Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài (táo bón xen lẫn tiêu chảy, phân dẹt nhỏ hơn bình thường).
Đau quặn bụng, đầy hơi hoặc cảm giác mót rặn (luôn có cảm giác muốn đi ngoài dù ruột đã rỗng).
Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân; cơ thể mệt mỏi, sụt cân.

Chủ động đi khám và duy trì lối sống lành mạnh để phòng bệnh

Theo bác sĩ Xuân Thư, người dân không nên đợi đến khi có triệu chứng mới đi kiểm tra; người từ 45 tuổi trở lên nên chủ động nội soi tầm soát ung thư đại trực tràng ngay cả khi cơ thể khỏe mạnh.

Bác sĩ Ngọc Linh nói thêm: “Người mắc hội chứng ung thư di truyền cần được nội soi từ sớm, không phải đợi đến sau 45 tuổi mà có thể bắt đầu từ khoảng 20 tuổi. Tần suất nội soi cũng có thể dày hơn, thậm chí mỗi năm một lần, thay vì 10 năm một lần, do nguy cơ mắc bệnh cao”.

Bên cạnh đó, các bác sĩ cho biết nguy cơ còn có thể gia tăng ở những người ít vận động, ăn nhiều thực phẩm chế biến và ít chất xơ.

Vì vậy, người dân cần duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tăng rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến sẵn; tăng cường vận động, kiểm soát cân nặng; không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia để góp phần giảm các yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Phát hiện polyp có nhất thiết phải cắt bỏ?

Bác sĩ chuyên khoa 1 Đỗ Xuân Thư cho biết, khi phát hiện polyp qua nội soi, bác sĩ thường khuyến nghị cắt bỏ ngay trong cùng thủ thuật nếu điều kiện cho phép. Mẫu polyp sau khi cắt sẽ được gửi làm giải phẫu bệnh để xác định bản chất và đánh giá nguy cơ.

Việc lựa chọn phương pháp xử trí (cắt ngay, cắt bằng kỹ thuật cao, hay chỉ theo dõi) phụ thuộc vào kích thước, hình thái, vị trí polyp và tình trạng sức khỏe người bệnh.

"Về bản chất, polyp là một dạng tổn thương dạng u và thường có xu hướng phát triển theo thời gian. Một số polyp lành tính có thể tiến triển rất chậm, trong nhiều năm. Tuy nhiên, theo thời gian, polyp vẫn có thể lớn lên và có nguy cơ biến đổi thành ung thư. Vì vậy, việc phát hiện và cắt bỏ polyp phù hợp có ý nghĩa dự phòng ung thư", bác sĩ Thư nói.

Sau khi cắt polyp, người bệnh cần tuân thủ lịch nội soi kiểm tra. Thời điểm nội soi lại không giống nhau ở tất cả trường hợp mà phụ thuộc vào kết quả giải phẫu bệnh, số lượng, kích thước polyp và mức độ cắt bỏ hoàn toàn.