Phía trước đội tuyển Việt Nam đâu chỉ có mỗi 'ngọn núi' Thái Lan mà là cả dãy núi

Vượt qua Thái Lan gần như đồng nghĩa với việc bóng đá Việt Nam đã có thể nghĩ đến ngôi vị số một khu vực. Vì thế, những chiến thắng trước người Thái luôn mang lại cảm giác đặc biệt, không chỉ bởi kết quả của một trận bóng mà còn như sự giải tỏa của một tâm lý đã tồn tại nhiều năm.

Nhưng bóng đá Ðông Nam Á bây giờ đã khác

Nếu chúng ta vẫn chỉ nhìn về phía Thái Lan thì rất dễ đánh giá không đầy đủ tương quan lực lượng hiện nay. Không phải một ngọn núi. Trước mặt bóng đá Việt Nam bây giờ là cả một dãy núi.

Ngoài Thái Lan còn có Indonesia, Malaysia, Philippines và những đội tuyển khác đang thay đổi rất nhanh. Khoảng cách giữa nhóm mạnh trong khu vực đã thu hẹp đáng kể. Có đội đầu tư mạnh vào đào tạo trẻ, có đội mở rộng nguồn cầu thủ đang thi đấu ở nước ngoài, có đội tận dụng rất quyết liệt lực lượng cầu thủ mang dòng máu bản địa hoặc nhập tịch theo các quy định cho phép. Nói cách khác, bóng đá Ðông Nam Á đang trở nên cạnh tranh hơn rất nhiều.

Ðó là điều chúng ta cần nhìn thẳng vào, nhưng không nên vì thế mà bi quan. Một vài trận đấu không thuận lợi không có nghĩa bóng đá Việt Nam đã tụt xuống quá xa. Cũng không nên sau mỗi thất bại lại lập tức quy trách nhiệm cho huấn luyện viên hay một vài cầu thủ. Bóng đá không đơn giản như vậy.

HLV Kim Sang-sik cũng như các cầu thủ hiện nay đang làm việc trong một hoàn cảnh không dễ dàng. 

Ðội tuyển có thời điểm thiếu người vì chấn thương, lực lượng kế cận chưa thật dày, một số vị trí chưa có nhiều lựa chọn tương đương để thay thế nhau. Trong khi đó, các đối thủ lại tiến lên rất nhanh.

Vì vậy, điều đáng quan tâm hơn một trận thắng hay thua là: nội lực của bóng đá Việt Nam hiện đang ở đâu và chúng ta chuẩn bị gì cho những năm tới?

Không thể sống mãi bằng một thế hệ

Bóng đá Việt Nam từng có một thế hệ cầu thủ rất đẹp. Những thành công từ Thường Châu năm 2018, ASEAN Cup, SEA Games và vòng loại World Cup đã tạo nên một giai đoạn đáng nhớ. Nhưng một nền bóng đá không thể dựa mãi vào một thế hệ.

Cầu thủ rồi sẽ qua thời đỉnh cao, chấn thương xuất hiện, phong độ thay đổi. Nếu lớp sau không được chuẩn bị đủ tốt thì khoảng trống tất yếu sẽ xuất hiện. Ðây có lẽ mới là vấn đề đáng suy nghĩ nhất.

Chúng ta vẫn có cầu thủ trẻ tài năng, vẫn có những lò đào tạo tốt. Nhưng từ đào tạo trẻ đến khi hình thành một đội tuyển quốc gia có chiều sâu là cả một quá trình dài. Một vài cầu thủ nổi bật chưa đủ. Ðội tuyển mạnh phải có hai, thậm chí ba lựa chọn tương đối ngang nhau cho nhiều vị trí. Khi một trụ cột vắng mặt mà sức mạnh của đội giảm rõ rệt thì điều đó cho thấy chiều sâu lực lượng còn hạn chế.

Trong khi ấy, Indonesia những năm gần đây đã mở rộng rất mạnh nguồn tuyển chọn cầu thủ đang chơi bóng ở châu Âu. Philippines từ lâu đã sử dụng cầu thủ có nguồn gốc Philippines sinh trưởng ở nước ngoài. Malaysia cũng đang đi theo con đường tăng cường nhanh lực lượng theo cách của họ. Có thể tranh luận về từng mô hình, nhưng phải thừa nhận rằng các đối thủ đang tìm mọi cách để mạnh lên.

Việt Nam không nhất thiết phải sao chép họ. Nhưng chúng ta cũng không thể đứng yên. Nguồn cầu thủ Việt kiều cần được tìm kiếm rộng hơn, bài bản hơn. Những cầu thủ đủ điều kiện và thực sự có chất lượng nên được tạo điều kiện thử sức công bằng. Với cầu thủ nhập tịch, nếu đáp ứng đầy đủ quy định và có sự gắn bó thực chất với bóng đá Việt Nam thì cũng không nên tự đóng cánh cửa của mình. Tuy nhiên, đó chỉ là nguồn bổ sung. Nền móng lâu dài vẫn phải là đào tạo cầu thủ trong nước.

Ðừng quá vui sau một trận thắng, cũng đừng quá buồn sau một trận thua

 Bóng đá thường tạo ra những phản ứng rất mạnh về cảm xúc. Thắng thì dễ nghĩ rằng mọi việc đều tốt. Thua lại dễ cho rằng mọi thứ đều có vấn đề. Nhưng nếu nhìn một nền bóng đá bằng từng trận đấu riêng lẻ thì rất dễ sai.

Có những trận chúng ta thắng trong hoàn cảnh thuận lợi. Có những trận đối thủ thiếu người, bỏ lỡ cơ hội hoặc mắc sai lầm. Ngược lại, cũng có lúc Việt Nam chơi không tệ nhưng vẫn thua. Ngay cả những cái tên đôi khi được người hâm mộ vui vẻ gắn với sự may mắn cũng không thể thay thế thực lực: Hên không phải trận nào cũng "hên", Lộc cũng đâu phải lúc nào cũng mang được "lộc" tới.

Ðội tuyển quốc gia muốn ổn định phải dựa vào chất lượng cầu thủ, hệ thống đào tạo, sức cạnh tranh của giải vô địch quốc gia và cách tổ chức cả nền bóng đá. Ðó là công việc không thể giải quyết trong một hai mùa bóng.

Vì thế, tôi không cho rằng lúc này cần bi quan về bóng đá Việt Nam. Chúng ta vẫn có nền tảng, có truyền thống, có lực lượng người hâm mộ rất lớn và từng chứng minh rằng nếu có một thế hệ tốt cùng cách tổ chức phù hợp, bóng đá Việt Nam hoàn toàn đủ khả năng cạnh tranh ở vị trí cao nhất Ðông Nam Á. Nhưng cũng không nên tự bằng lòng với những thành tích đã qua.

Trước mặt là cả một dãy núi

Có lẽ điều cần thay đổi trước hết chính là cách nhìn. Trước đây, chúng ta thường hỏi: Bao giờ Việt Nam vượt Thái Lan? Bây giờ câu hỏi ấy đã không còn đủ nữa. Ngay cả khi thắng Thái Lan, Việt Nam vẫn phải đối mặt với Indonesia, Malaysia, Philippines và những đội bóng khác đang tiến bộ. Một đội tuyển muốn đứng đầu khu vực phải có khả năng cạnh tranh ổn định với tất cả những đối thủ đó.

Bởi lẽ đó , thay vì chỉ chăm chú vào một đối thủ, bóng đá Việt Nam cần chuẩn bị cho một cuộc cạnh tranh rộng hơn và khó hơn. Thất bại, nếu có, cũng không phải điều đáng sợ nhất. Ðiều đáng sợ là không nhận ra người khác đang tiến lên và không chuẩn bị đủ nhanh cho chính mình.

Tôi vẫn tin bóng đá Việt Nam có khả năng trở lại vị trí mạnh trong khu vực. Nhưng niềm tin ấy phải đi cùng sự tỉnh táo. Không nên vì vài trận thắng mà nghĩ rằng chúng ta đã vượt lên tất cả; cũng không vì vài trận thua mà phủ nhận những gì đội tuyển và các cầu thủ đang cố gắng.

Ðiều cần nhất lúc này là xây dựng thêm chiều sâu lực lượng, chăm lo thực chất cho đào tạo trẻ, nâng chất lượng các giải trong nước, mở rộng nguồn cầu thủ và tạo ra sự cạnh tranh thật sự cho từng vị trí trong đội tuyển. Bởi phía trước bóng đá Việt Nam hôm nay không còn chỉ có một "ngọn núi" Thái Lan. Ðó là cả một dãy núi.

Muốn đi xa, chúng ta phải đủ sức vượt qua từng ngọn một.