Sau sắp xếp đơn vị hành chính, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương thế nào?

25/09/2026 13:30 GMT+7

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, công tác lịch sử Đảng đặt ra nhiều vấn đề mới, từ kế thừa lịch sử địa phương đến xử lý tư liệu và các công trình đang biên soạn.

Sáng 25.9, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Thành ủy TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề "Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh mới".

Chủ trì hội thảo có PGS-TS Lê Hải Bình, Phó giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM; PGS-TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học và PGS-TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Hội thảo còn có đại diện một số tỉnh ủy, thành ủy, các Đảng ủy trực thuộc Trung ương; các viện nghiên cứu, học viện, tạp chí chuyên ngành; cùng các nhà khoa học, cán bộ làm công tác lý luận chính trị, lịch sử Đảng và đại diện một số xã, phường, đặc khu.

Đội ngũ chuyên trách còn mỏng

Phát biểu tại hội thảo, bà Văn Thị Bạch Tuyết cho biết TP.HCM luôn quan tâm công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền và giáo dục lịch sử Đảng.

Những năm qua, các ấn phẩm về lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống ngày càng được nâng cao về số lượng và chất lượng. Công tác tuyên truyền cũng được mở rộng thông qua ứng dụng công nghệ số, lồng ghép trong giảng dạy ở trường học, qua đó đưa những giá trị lịch sử đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, sau sáp nhập, công tác này vẫn gặp một số khó khăn.

"Đội ngũ cán bộ chuyên trách còn mỏng về số lượng, hầu hết là kiêm nhiệm; việc sắp xếp lưu trữ, bàn giao hồ sơ tác động lớn đến công tác triển khai, tiến độ và chất lượng các công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng tại địa phương", bà Tuyết nói.

"Địa giới có thể thay đổi, nhưng lịch sử không đứt đoạn"

PGS-TS Lê Hải Bình cho biết từ ngày 1.7.2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (gồm cấp tỉnh và cấp xã) chính thức đi vào hoạt động. Việc thay đổi địa giới, tổ chức bộ máy, tên gọi và phạm vi quản lý của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác lịch sử Đảng.

Một trong những vấn đề cần giải quyết là xác định phạm vi, mốc thời gian và sự kế thừa giữa các đơn vị trước và sau sắp xếp. Trong khi đó, tiến độ biên soạn, nguồn tư liệu và đội ngũ thực hiện giữa các địa phương còn khác nhau.

"Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để chúng ta nhìn lại phương pháp, cách thức tổ chức và hiệu quả của công tác lịch sử Đảng trong điều kiện mới. Điều quan trọng là phải thống nhất nhận thức: địa giới có thể thay đổi, tổ chức có thể thay đổi, nhưng lịch sử không đứt đoạn", PGS-TS Lê Hải Bình chia sẻ.

Theo ban tổ chức, hội thảo nhận được 46 báo cáo, tham luận của các địa phương, cơ quan và nhà khoa học.

Các đại biểu tập trung trao đổi cách kết nối lịch sử của các địa phương trước và sau sắp xếp, bảo đảm tính kế thừa nhưng không cộng gộp một cách cơ học. Việc xử lý những công trình đã hoàn thành, đang biên soạn hoặc chưa triển khai cũng được đặt ra, cùng với yêu cầu thu thập, bảo quản, số hóa và khai thác nguồn tư liệu.

Hội thảo cũng bàn về phương pháp nghiên cứu, biên soạn; trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các đơn vị, cũng như việc đưa các công trình lịch sử vào tuyên truyền, giáo dục và khai thác trên nền tảng số.

Cần hướng dẫn cụ thể, tập huấn thường xuyên

Kết luận hội thảo, PGS-TS Lê Hải Bình cho biết qua các ý kiến có thể thấy sự tâm huyết, trăn trở của đội ngũ làm công tác lịch sử Đảng tại các địa phương, đơn vị trên cả nước.

Theo ông, những khó khăn hiện nay tập trung vào 3 vấn đề gồm cách làm, nhân lực và tài chính.

Trong đó, các địa phương cần những hướng dẫn cụ thể hơn, mang tính "cầm tay chỉ việc". Học viện sẽ sớm triển khai nội dung này, đồng thời phối hợp các đơn vị tổ chức tập huấn thường xuyên cho đội ngũ làm công tác lịch sử Đảng.

Ông cũng cho rằng quá trình sắp xếp đơn vị hành chính mở ra cơ hội làm rõ hơn truyền thống cách mạng, khai thác nguồn tư liệu và những câu chuyện từ nhân chứng lịch sử, qua đó tạo sự kết nối về lịch sử và truyền thống tại các đơn vị mới.

Thời gian tới, PGS-TS Lê Hải Bình đề nghị hình thành cơ chế phối hợp thường xuyên, 2 chiều giữa Trung ương và địa phương. Trung ương hướng dẫn, địa phương kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để thống nhất cách xử lý, đồng thời bảo đảm tính chủ động của từng địa phương, đơn vị.