'Sinh viên Việt cần thật sự khiêm tốn'

Tối qua, 26.5, tại TP.HCM, bên lề sự kiện công bố 35 công ty nằm trong bảng xếp hạng Best Workplaces in Vietnam 2026 - Nơi làm việc xuất sắc hàng đầu Việt Nam 2026, do Cơ quan toàn cầu về văn hóa nơi làm việc Great Place To Work tổ chức, ông Raymund Chua đã chia sẻ với phóng viên Báo Thanh Niên góc nhìn của ông về sinh viên Việt Nam và những người mới tốt nghiệp đại học bước chân vào doanh nghiệp hiện nay.

ẢNH: THÚY HẰNG

Sinh viên Việt hiện thiếu nhiều kinh nghiệm

Ông Raymund Chua, diễn giả tại chương trình là nhà lãnh đạo có gần 4 thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh và nhân sự. Ông được biết đến là chuyên gia tư tưởng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo AI, hiện cũng đang là diễn giả và cố vấn đại học, hỗ trợ các chương trình liên quan đến Trường ĐH RMIT Việt Nam và ĐH Massey, New Zealand.

Trả lời phỏng vấn Báo Thanh Niên, ông Raymund Chua cho biết bằng quan sát của cá nhân ông "hiện nay sinh viên nói chung các bạn tốt nghiệp ra trường với nhiều kiến thức rất rộng, nhưng kinh nghiệm đang thiếu, đặc biệt thiếu kinh nghiệm trong làm việc trong doanh nghiệp, trong kinh doanh".

Ông Raymund Chua, người Malaysia, từng sống và làm việc nhiều năm tại Singapore trước khi sang TP.HCM làm việc và chọn TP.HCM là "nơi để nghỉ hưu", giành nhiều giải thưởng với kinh nghiệm lãnh đạo tại châu Á và khu vực EMEA (viết tắt của các khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi). Ông Raymund Chua nhận định nhiều bạn sinh viên Việt Nam hiện ra trường với thành tích học tập tốt, sở hữu bằng đại học, nhưng không thể chủ quan. Các bạn đang phải cạnh tranh rất nhiều với người trẻ toàn cầu.

"Hiện nay người trẻ giỏi các kỹ năng, công cụ AI, nhưng các bạn phải giỏi ngoại ngữ. Chỉ giỏi tiếng Việt là không đủ trong bối cảnh hiện nay", ông nói thêm.

Song, người đàn ông đang là huấn luyện một số cá nhân, đồng thời là cố vấn hội đồng quản trị cho Jemmia Diamond tại Việt Nam, cho rằng "Với kinh nghiệm của một người làm tuyển dụng quốc tế, tôi muốn khuyên các bạn, đừng áp dụng mọi thứ theo tiêu chuẩn nước ngoài. Hãy giữ gìn bản sắc Việt Nam - thế mạnh của các bạn, hãy giữ gìn nó và duy trì nó qua nhiều thế hệ".

Một thành tích học tập tốt và một ít kinh nghiệm làm "part time" là chưa đủ

Ông Raymund Chua cho hay trong vòng 20-40 năm qua, khi tuyển dụng các bạn sinh viên mới ra trường, nhà tuyển dụng thường quan tâm đến kết quả học tập, xem sinh viên này có đi làm thêm (part time) gì chưa, có hoạt động cộng đồng gì không. Thế nhưng thực tế bây giờ đã khác. Những điều kể ở trên giờ đã quá bình thường. Điều thật sự cần là bạn có thật sự có kinh nghiệm trong lĩnh vực của bạn hay không.

ẢNH: THÚY HẰNG

Ông nêu ví dụ, tại công ty mà ông đang làm việc, công ty tuyển 6 sinh viên từ Trường ĐH RMIT Việt Nam và các bạn có 6 tháng để làm việc. Ông trực tiếp làm việc với sinh viên trong 5 tháng qua, mỗi 3 tuần ông sẽ gặp các sinh viên một lần. Ban đầu, tất cả mọi người đều sốc khi mọi thứ diễn ra quá dồn dập. Khi ở bậc đại học, các bạn được học mọi thứ lần lượt, học phần này rồi mới tới học phần khác. Nhưng trong thực tế, tất cả mọi thứ không đợi để lần lượt như vậy. 

Hiện nay các sinh viên Việt Nam tốt nghiệp ra trường với tấm bằng loại giỏi rất nhiều, các bạn  rành AI, giỏi ngoại ngữ, vậy thì đâu là những điều cần chú ý về năng lực, thái độ để có thể thành công? 

Trả lời PV Báo Thanh Niên, ông Raymund Chua nhắc đến 2 điều. Thứ nhất là sự chủ động sáng tạo. Nếu như trước đây các bạn mới được tuyển dụng sẽ chờ sếp hỏi, chờ người hướng dẫn. Còn bây giờ, mỗi người cần có sẵn ý tưởng, và ý tưởng thật sự xuất sắc để có thể thuyết phục không chỉ sếp trực tiếp của mình, mà còn sếp cấp 2, cấp 3, cao hơn nữa. Thứ hai, trong thời đại AI, thời đại của máy tính, thì mỗi sinh viên hãy chú ý đề cao yếu tố con người trong mỗi người.

"Công cuộc chuyển đổi số, công cụ AI cũng rất quan trọng. Các bạn thường nghĩ là có AI thì làm gì cũng được, nhưng trước tiên các bạn phải là con người trước đã. Học lắng nghe. Học hiểu sâu vấn đề, trang bị nhiều kỹ năng và thật sự khiêm tốn", ông Raymund Chua đúc kết.

Người lao động năm 2026 cần chuẩn bị gì?

Tại chương trình, ông Roland Wee, Chủ tịch Great Place To Work ASEAN và ANZ, cho biết AI trong năm qua đạt tốc độ phát triển thực sự đáng kinh ngạc, những cột mốc từng dự đoán phải mất một thập kỷ thì nay đã nén lại trong vòng 18 tháng.

Ông Roland Wee cho rằng người lao động của năm 2026 cần yêu cầu cấp thiết là xây dựng năng lực thích ứng như một kỹ năng cốt lõi - không chỉ là nâng cao chuyên môn kỹ thuật, mà cần sự linh hoạt về nhận thức và cảm xúc để làm việc trong những cấu trúc đội ngũ, công nghệ và các ưu tiên liên tục thay đổi. Thời đại này, nhân sự giá trị nhất không nhất thiết là người chuyên môn hóa sâu nhất, mà là người có khả năng chống chịu và hợp tác tốt nhất.

ẢNH: PHƯƠNG HÀ

Còn ông Raymund Chua cho biết, trong thời đại AI, thách thức lớn nhất không phải là công nghệ, mà là sự chú tâm của con người.

"Gần đây, khi huấn luyện một nhóm sinh viên đại học, tôi hỏi các bạn ấy thường xuyên sử dụng bao nhiêu ứng dụng AI. Hầu hết các bạn đã thành thạo ít nhất 3 công cụ AI ngay từ những năm đầu đại học. Sau đó tôi hỏi "Điều gì sẽ xảy ra nếu các bạn bước vào môi trường làm việc và nhận ra các anh chị đi trước lại không thành thạo AI?". Một sinh viên trả lời chỉ bằng một từ "phiền". Chỉ một từ đó thôi cũng nói lên rất nhiều điều về tương lai của nơi làm việc", ông kể.

Ông so sánh về thế hệ thanh niên trước đây, dành nhiều thời gian hơn để ra ngoài, đọc sách, trò chuyện và xây dựng các kết nối xã hội. Còn ngày nay, con người sống trong một thế giới luôn bị kích thích bởi kỹ thuật số, lướt không ngừng nhưng đánh mất khả năng thật sự hiện diện trong khoảnh khắc. "Trong kỷ nguyên AI, sự chú tâm có thể trở thành một trong những năng lực hiếm có và giá trị nhất của con người", ông suy ngẫm.

Do đó, theo ông Raymund Chua, điều hiện nay cần thiết, mỗi người cần học cách quản trị chính mình, tập trung vào việc nhận thức rõ niềm tin của chính mình và sự hiện diện của bản thân, đồng thời hãy thật sự khiêm tốn. Lãnh đạo cũng cần khiêm tốn để nhận ra mình không thể nắm giữ tất cả câu trả lời mà cần học hỏi từ tất cả mọi người, kể cả những sinh viên mới tốt nghiệp.

"Tương lai của công việc sẽ không chỉ thuộc về những tổ chức có công nghệ tiên tiến nhất. Tương lai sẽ thuộc về những tổ chức vẫn giữ được chiều sâu nhân văn. Những tổ chức được xây dựng trên: niềm tin, sự đồng thuận, mục đích, sự rõ ràng, sự tin cậy, sự khiêm nhường và sự chú tâm", chuyên gia này phát biểu.