Sống chung với thiên tai: Từ ký ức Damrey đến mùa bão mới

15/10/2026 05:30 GMT+7

Gần 9 năm sau bão Damrey (bão số 12 năm 2017), người dân vùng biển Khánh Hòa vẫn nhớ các lồng bè bị cuốn trôi và những người không trở về. Những mất mát ấy là lời nhắc về sự chủ động ứng phó, sơ tán người dân trước khi bão đổ bộ.

Những ngày đầu tháng 10, tại khu vực Hòn Săn, xã Đại Lãnh (Khánh Hòa), ông Phan Xuân Reo tất bật gia cố lồng bè, mua thêm thùng phi nhựa để tăng sức nổi. Với ông, mỗi lần chuẩn bị cho mùa mưa bão là một lần nhớ về cơn bão cách đây gần 9 năm.

Năm 2017, khi nghe tin bão, ông Reo đã gia cố bè rồi đưa vào khu vực sát bờ để tránh trú. Nhưng sức gió và sóng biển hôm ấy vượt xa những gì ông hình dung. "Các bè xung quanh lần lượt đứt neo, va vào nhau rồi bị cuốn ra giữa vịnh Vân Phong. Sóng từ phía bắc cuộn vào, cao hơn 6 m, như sóng thần phủ kín căn bè. Nhiều bè vỡ tan, chìm xuống biển. Bè của tôi cũng bị cuốn đi nhiều cây số, may mắn dạt vào đảo Điệp Sơn. Thời điểm đó, số người chết và mất tích rất nhiều", ông Reo nhớ lại.

Những mất mát không thể quên

Bão Damrey gây thiệt hại nặng nề ở Khánh Hòa, đặc biệt tại các vùng ven biển. Nhiều người làm nghề nuôi thủy sản không có cơ hội trở về. Bà Nguyễn Thị Dư (ở xã Vạn Ninh) có con trai là anh Mai Văn Đi làm nghề nuôi tôm hùm trên biển. Do không kịp vào bờ tránh bão, anh Đi cùng hai người khác mất tích. Mỗi lần nhắc đến con trai, bà Dư lại cầm chiếc điện thoại cũ của anh Đi để lại mà khóc.

Bà Trần Thị Xuân Thảo (ở xã Vạn Ninh) cũng mất gần như toàn bộ tài sản phục vụ nghề nuôi tôm sau bão Damrey. Cơn bão cuốn mất 40 ô lồng nuôi tôm hùm, khiến gia đình bà thiệt hại khoảng 4 tỉ đồng. Sau bão, hai vợ chồng phải gánh khoản nợ ngân hàng 300 triệu đồng. Vợ chồng bà phải nhặt nhạnh những vật liệu trôi dạt để làm lại lồng bè, tiếp tục vay mượn khôi phục nghề nuôi. Cuộc sống dần ổn định, nhưng những ngày trắng tay vẫn là ký ức khó quên.

Trước đây, Khánh Hòa ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của những cơn bão mạnh nên nhiều người dân còn thiếu kinh nghiệm ứng phó. Khi Damrey quét qua vào tháng 11.2017, nhiều khu vực ven biển tan hoang. Theo thống kê, bão khiến Khánh Hòa có 44 người chết, 229 người bị thương; hơn 3.200 căn nhà bị sập, khoảng 120.000 căn nhà tốc mái. Bão còn làm 1.300 tàu thuyền bị chìm, hư hỏng và cuốn trôi 44.320 lồng bè. Tổng thiệt hại toàn tỉnh ước tính khoảng 14.700 tỉ đồng.

Không chủ quan trước mùa mưa bão

Những ngày đầu tháng 10, tại Bãi Sau, thôn Khải Lương, xã Đại Lãnh, ông Trần Minh Hiền cùng nhiều hộ nuôi thủy sản đang kiểm tra, gia cố hệ thống lồng bè. Riêng 24 ô lồng nuôi tôm hùm của gia đình ông Hiền, chi phí mua neo, dây cáp chịu lực và vật liệu chằng chống đã lên đến 30 triệu đồng.

Tại thôn Ninh Tân, xã Đại Lãnh, cụm bè 37 ô lồng nuôi cá chim vây vàng của gia đình anh Phan Thành Liêm cũng được gia cố. Gia đình dùng đá tảng đè khung, thuê nhân công cân chỉnh hệ thống dây cáp để tăng khả năng chống chịu trước gió lớn, sóng mạnh và dòng chảy.

Sau bão Damrey, người nuôi thủy sản ở Vạn Ninh chú trọng hơn việc theo dõi dự báo thời tiết, di chuyển lồng bè đến nơi an toàn và thu hoạch thủy sản khi có điều kiện trước bão. Một số hộ thu tỉa thủy sản đạt kích cỡ thương phẩm, giảm mật độ và tải trọng lồng bè để hạn chế rủi ro.

"Dù có chủ động ứng phó, nhưng bão Damrey vẫn là nỗi ám ảnh lớn. Thế nên dân Vạn Ninh bây giờ chỉ cần nghe tin có áp thấp nhiệt đới, chưa nói đến bão, nhiều người đã không dám ở lại trên bè", ông Reo nói.

Theo số liệu UBND xã Đại Lãnh cung cấp, địa phương hiện có hơn 34.600 ô lồng nuôi thủy sản, với hàng ngàn lao động. Bên cạnh các hộ dân bản địa, còn có nhiều hộ từ địa phương khác đến nuôi trồng thủy sản. Vì vậy, cập nhật số lượng người lao động, vị trí lồng bè và kịp thời cảnh báo trước bão là những khâu quan trọng trong công tác phòng tránh.

Hơn 74.000 ô lồng trong phương án ứng phó

9 năm sau bão Damrey, Khánh Hòa đang điều chỉnh phương án phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động hơn, đặc biệt đối với tàu thuyền và các khu vực nuôi trồng thủy sản trên biển.

Theo phương án ứng phó thiên tai năm 2026 được UBND tỉnh Khánh Hòa điều chỉnh, bổ sung, toàn tỉnh có 5.099 tàu thuyền các loại, gồm 2.650 tàu đánh bắt ven bờ, 976 tàu đánh bắt vùng lộng và 1.473 tàu đánh bắt vùng khơi. Toàn tỉnh còn có 4.057 bè với 74.554 ô lồng nuôi thủy sản trên biển.

Trước mỗi tình huống bão hoặc áp thấp nhiệt đới, các địa phương ven biển phải rà soát số lượng, vị trí tàu thuyền, lồng bè và số người đang có mặt trên biển để kịp thời triển khai biện pháp ứng phó. Các lực lượng quân sự, biên phòng, tìm kiếm cứu nạn hàng hải, Đài Thông tin duyên hải Nha Trang và cơ quan chuyên môn về thủy sản phối hợp theo dõi thời tiết, phát cảnh báo và hướng dẫn tàu thuyền vào nơi neo đậu an toàn. Các đài canh duy trì trực 24/24 giờ.

Tại các vùng nuôi thủy sản, lực lượng chức năng hỗ trợ người dân gia cố, neo buộc lồng bè, đồng thời vận động lao động rời khỏi bè, đến nơi trú tránh an toàn. Phương án yêu cầu kiên quyết sơ tán người dân trên lồng bè, tàu thuyền khi bão đổ bộ. Việc bảo đảm an toàn tàu thuyền, lồng bè và sơ tán người dân phải hoàn thành trước thời điểm bão dự kiến đổ bộ vào đất liền từ 2 - 4 giờ.

Tại xã Đại Lãnh, khu vực trọng điểm chịu ảnh hưởng của bão, nước biển dâng gồm vùng biển và đất liền các thôn Điệp Sơn, Ninh Đảo, Ninh Tân, Khải Lương, Đầm Môn, Vĩnh Yên; các khu vực ven biển Đông Nam, Đông Bắc, Cổ Mã, Ninh Mã và Tuần Lễ.

Ông Phạm Trúc Việt, Chủ tịch UBND xã Đại Lãnh, cho biết địa phương đã xác định các điểm trọng yếu có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, lốc xoáy và sạt lở để chủ động phương án sơ tán. Trong đó, khu vực chân đèo Cả, đèo Cổ Mã, các mỏ đá, mỏ khoáng sản và những điểm hạ lưu cống thoát nước dọc tuyến cao tốc Vân Phong - Nha Trang được lưu ý về nguy cơ sạt lở.

Đại Lãnh hiện có 681 phương tiện tàu thuyền, trong đó 321 tàu dài từ 6 m trở lên và 360 tàu cá dài dưới 6 m, cùng các phương tiện phục vụ nuôi trồng thủy sản. Toàn xã có 34.675 ô lồng nuôi thủy sản của 903 hộ, với 2.262 lao động. Ngoài ra, khu vực Sũng Ké, thôn Đầm Môn có khoảng 30 bè nuôi hàu, rong sụn.

Với hàng chục ngàn ô lồng nuôi thủy sản trên biển và nhiều lao động gắn bó với nghề, bài học từ bão Damrey vẫn còn nguyên giá trị. Trước mỗi mùa bão, yêu cầu quan trọng nhất không chỉ là bảo vệ tài sản mà còn phải đưa người dân rời khỏi lồng bè, tàu thuyền đúng thời điểm. (còn tiếp)

7 khu neo đậu tàu thuyền

Khánh Hòa hiện có 7 khu neo đậu tàu thuyền khuất gió, phục vụ tránh trú bão, với sức chứa từ 500 đến hơn 1.600 tàu mỗi khu. Đối với tàu nhỏ có công suất dưới 20 CV, lực lượng chức năng có thể hướng dẫn kéo lên bờ để hạn chế nguy cơ bị sóng đánh chìm.