Stress kéo dài, tim chịu ảnh hưởng thế nào?

Thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Văn Hiếu Thuận, bác sĩ điều trị Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội Tim mạch, Bệnh viện Tim Tâm Đức (TP.HCM), cho biết stress ngắn hạn là một phản ứng sinh lý bình thường, nhưng stress kéo dài có thể làm hệ thần kinh giao cảm và hệ nội tiết liên quan đến stress hoạt động liên tục.

Qua thời gian, điều này có thể góp phần gây tăng huyết áp, rối loạn chức năng nội mô mạch máu, phản ứng viêm - những cơ chế được cho là góp phần vào quá trình hình thành và tiến triển bệnh tim mạch.

Ảnh minh họa: P.H tạo từ AI

Đừng xem nhẹ căng thẳng kéo dài

Bác sĩ Hiếu Thuận cho hay, những người căng thẳng kéo dài thường dễ mất ngủ, ít vận động, ăn uống không điều độ, hút thuốc nhiều hơn, sử dụng rượu bia để đối phó với cảm xúc hoặc kém tuân thủ thuốc điều trị. Khi những yếu tố này cộng lại, nguy cơ tim mạch có thể tăng lên đáng kể.

Hướng dẫn phòng ngừa bệnh tim mạch của Hội Tim mạch châu Âu (ESC) cũng xem các yếu tố tâm lý - xã hội như stress kéo dài, cô đơn, trầm cảm và những biến cố lớn trong cuộc sống là những yếu tố cần được xem xét khi đánh giá sức khỏe tim mạch.

“Tuy nhiên, không phải cứ trải qua stress là chắc chắn sẽ mắc bệnh tim. Nguy cơ còn phụ thuộc độ tuổi, yếu tố di truyền, yếu tố nguy cơ tim mạch (huyết áp, cholesterol máu, tiểu đường, hút thuốc), thể lực, chất lượng giấc ngủ... Stress là một phần của bức tranh nguy cơ tổng thể, chứ không phải là nguyên nhân duy nhất”, bác sĩ Hiếu Thuận nói.

Nên làm gì sau một cú sốc tinh thần?

Theo bác sĩ Hiếu Thuận, sau một biến cố lớn về tinh thần, việc bảo vệ sức khỏe tim nên gồm 2 bước: Loại trừ nguy hiểm trước, phục hồi cả thể chất lẫn tinh thần sau. Cụ thể:

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Đừng cố “cho qua” một cơn đau ngực đáng ngờ: Nên ưu tiên đánh giá y khoa và cấp cứu khi có dấu hiệu cảnh báo, thay vì tự trấn an hoặc thực hiện các kỹ thuật thư giãn tại nhà. Chỉ khi những nguyên nhân nguy hiểm đã được loại trừ và triệu chứng được xác định có liên quan chủ yếu đến stress hoặc lo âu, việc điều tiết cảm xúc mới trở thành một phần quan trọng của điều trị.

Giúp hệ thần kinh trở về trạng thái cân bằng: Duy trì giờ ngủ đều đặn, vận động thể lực phù hợp, hạn chế thuốc lá và rượu bia, tránh lạm dụng cà phê hoặc nước tăng lực trong giai đoạn đang hồi hộp, đồng thời duy trì sự kết nối với gia đình và bạn bè, xã hội.

Bên cạnh đó, theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), sau một cú sốc tinh thần hoặc trong đời sống hằng ngày, mọi người có thể áp dụng một số cách sau để điều tiết cảm xúc và hỗ trợ phục hồi sức khỏe.

Thở có kiểm soát: Thở chậm sâu, ví dụ kỹ thuật 4 - 7 - 8 (hít vào 4 giây, giữ 7 giây, thở ra 8 giây) hoặc thở bụng, giúp giảm mức độ căng thẳng và điều hòa nhịp thở.

Kỹ thuật Grounding (neo giữ thực tại) 5 - 4 - 3 - 2 - 1: Nhìn 5 thứ xung quanh, chạm 4 thứ, nghe 3 âm thanh, ngửi 2 mùi, nếm 1 vị. Kỹ thuật này giúp chuyển sự chú ý khỏi những suy nghĩ lo âu và tập trung vào môi trường hiện tại.

Thư giãn cơ tiến triển: Căng rồi buông lỏng từng nhóm cơ từ chân lên đầu, giúp giảm căng cơ thành ngực và giảm đau do tăng trương lực.

Viết nhật ký cảm xúc hoặc thực hành chánh niệm ngắn: Viết ra những gì đang cảm nhận trong 10 - 15 phút có thể giúp giảm tải cảm xúc.