Tái cấu trúc đô thị để tăng trưởng 2 con số

TP.HCM tầm nhìn 100 năm

Ngày 2.6, HĐND TP.HCM tổ chức hội thảo "Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm" với sự tham dự của hàng trăm chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp, cơ quan ngoại giao trên địa bàn.

PHÁT TRIỂN THEO 5 CỰC ĐỘNG LỰC

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho biết đây là hội thảo đầu tiên trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM nhằm xây dựng cơ sở khoa học vững chắc để hoàn chỉnh khung chiến lược phát triển. Ngày 19.5 vừa qua, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể TP với tầm nhìn 100 năm nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu.

ẢNH: NGUYÊN VŨ

"Việc xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể TP.HCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, xác định các chiến lược phát triển đột phá, tái cấu trúc không gian phát triển và phân bố chức năng nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tránh mâu thuẫn, xung đột nội vùng", ông Minh nói.

Báo cáo những định hướng chiến lược, ông Sầm Minh Tuấn, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, cho biết nhiệm vụ của quy hoạch tổng thể không chỉ là phép cộng địa giới hành chính, mà là phép nhân của động lực phát triển, hội tụ nguồn lực, bổ sung dư địa để hình thành siêu đô thị toàn cầu. Cấu trúc không gian đô thị chuyển từ đơn tâm sang đa cực, đa trung tâm và tiến hóa sang mô hình siêu đô thị đa cực thế hệ mới (Polycentric Hyper City). Mô hình này tổ chức không gian TP.HCM theo 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển.

Trong 5 cực động lực, cực lõi trung tâm quốc tế tập trung tài chính, quản trị và dịch vụ quốc tế tại khu vực Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Thiêm. Cực đổi mới sáng tạo phía đông với trọng tâm là trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nghiên cứu và phát triển, đô thị tri thức tại Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An. Cực công nghiệp và logistics phía bắc sẽ ưu tiên sản xuất tiên tiến và đô thị công nghiệp thông minh tại Bình Dương. Cực cảng biển, thương mại tự do phía nam giữ vai trò cửa ngõ trung chuyển quốc tế và kinh tế hàng hải tại Cần Giờ, Cái Mép. Còn cực biển và du lịch tập trung du lịch nghỉ dưỡng quốc tế và kinh tế đêm tại Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm.

CẦN LÀM RÕ MỤC TIÊU TỪNG GIAI ĐOẠN

Phát biểu tại hội thảo, TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho rằng cần đổi mới tư duy lập quy hoạch bởi với quy mô hiện tại, TP.HCM không còn là một đô thị đơn lẻ, mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị giống như Thượng Hải, Tokyo, Seoul, New York. Do đó, tư duy quy hoạch cần chuyển từ mở rộng đô thị sang xây dựng một trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo, có sức cạnh tranh quốc tế; chuyển tư duy từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

"Nếu quy hoạch trước đây thường phải trả lời câu hỏi đất này làm gì thì quy hoạch mới phải trả lời câu hỏi ngành kinh tế nào sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao nhất, con người sẽ sống và làm việc như thế nào, hệ thống hạ tầng nào giúp tăng năng suất mang tính đột phá", TS Trần Du Lịch đặt vấn đề.

Cũng theo chuyên gia này, quy hoạch tổng thể cần làm rõ mục tiêu và chỉ tiêu cho từng mốc thời gian năm 2035, năm 2045 và năm 2075. "Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi TP sẽ xây thêm những gì mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là trong 25, 50, 100 năm tới TP.HCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các TP toàn cầu của châu Á và thế giới", TS Trần Du Lịch góp ý.

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn khuyến nghị quy hoạch không nên tập trung vào thiết kế không gian sống và làm việc cho 100 năm sau mà cân đối việc sử dụng tài nguyên để sau 100 năm, các thế hệ con cháu còn dư địa để phát triển. Theo đó, TP.HCM cần ưu tiên không gian xanh và không gian dự trữ phát triển, tăng tỷ lệ cây xanh 0,55 m2/người hiện nay lên 10 - 15 m2/người. Quy hoạch cũng cần tính đến yếu tố phát triển bền vững, tránh những cuộc di cư quy mô lớn sau này. Để ứng phó biến đổi khí hậu và nước biển dâng, chuyên gia này cho rằng nên phát triển về hướng những vùng đất cao như Hóc Môn, Củ Chi.

Góp ý về mục tiêu tăng trưởng 2 con số, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng cần đổi mới tư duy liên kết hợp tác vùng, như phát triển ở khu Thủ Đức phải gắn với TP.Đồng Nai, phát triển ở khu Hóc Môn và Củ Chi phải gắn với tỉnh Tây Ninh, kết nối với cửa khẩu, còn phát triển Cần Giờ, Nhà Bè phải nối cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, hướng ra Biển Đông. Với tư duy đa ngành, TP.HCM cần đề xuất T.Ư cho cơ chế để vận hành những loại hình chưa từng có ở VN như TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), đô thị sân bay, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế.

VƯƠN TẦM SIÊU ĐÔ THỊ BIỂN

TP.HCM sở hữu đường bờ biển dài và khu vực cảng nước sâu lớn nhất VN nên Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị VN Trần Ngọc Chính cho rằng cần nhìn nhận TP là một siêu đô thị biển. Đặc biệt, cảng Cái Mép - Thị Vải được thiên nhiên che chắn, có độ sâu luồng tàu từ 15 - 17 m, công suất quy hoạch có thể đạt khoảng 200 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, nằm gần tuyến hàng hải quốc tế. Bên cạnh đó, TP.HCM còn là trung tâm khai thác dầu khí lớn nhất cả nước cùng dự án khu đô thị lấn biển Cần Giờ đang triển khai cũng tạo nên lợi thế.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Góp ý thêm cho đơn vị tư vấn, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính khuyến nghị cần làm rõ hơn vai trò của đặc khu Côn Đảo, bởi đây giống như một "chiến hạm nổi" trên Biển Đông, có hệ thống cảng thuận lợi và đóng góp quan trọng vào sự phát triển TP. Từ trung tâm TP.HCM đến Côn Đảo có thể đi bằng đường hàng không trong thời gian ngắn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần du lịch Vietravel, đề nghị trong triết lý phát triển không chỉ dừng lại ở "bám sông, hướng biển" mà chuyển sang "bám sông, vươn biển". "Nếu chỉ là hướng biển thì dễ bị đóng khung sự phát triển. Chúng ta nên xoay trục từ TP ven sông sang đại đô thị ven biển", ông Kỳ đề xuất. Mặt khác, TP.HCM nên giữ triết lý quy hoạch không chống lại thiên nhiên, biến sông nước và biển thành tài sản chiến lược, phát triển kinh tế không đánh đổi với khả năng tồn tại của TP.HCM sau 100 năm.

Một vấn đề khác được ông Kỳ nêu ra là tốc độ sụt lún và ngập nước ở TP.HCM đang tăng rất nhanh, ngập nước tăng từ 1,32 m lên 1,52 m, tốc độ lún bình quân cũng cao. Để chống ngập từ sớm, việc đầu tiên TP.HCM cần làm là quy hoạch cốt nền bởi sau 50 năm đất nước thống nhất, TP vẫn chưa có cốt nền chuẩn. Ông Kỳ đề xuất cốt nền khu trung tâm cao 3 m, khu vực bám sông Sài Gòn là 3,5 m và khu vực Cần Giờ là 4 m. Đối với khu vực Cần Giờ là vùng đất bồi, ông Kỳ khuyến nghị cần thận trọng khi xây dựng công trình lớn ra phía biển, đánh giá kỹ tác động đến dòng chảy, thủy văn, môi trường…