Tại sao Ả Rập Xê Út ngừng phát cảnh báo trước loạt tấn công của Houthi?

Chính phủ Ả Rập Xê Út chưa giải thích lý do không có thông báo cảnh báo nào được gửi tới người dân trước 4 vụ tấn công tại thủ đô Riyadh trong tuần trước, theo Reuters hôm 13.10.

Những cảnh báo này từng gợi nên không khí thời chiến, gây trở ngại cho nỗ lực của Ả Rập Xê Út trong việc xây dựng hình ảnh một đất nước ổn định, an toàn trong mắt người dân và cộng đồng quốc tế, giữa bối cảnh cuộc chiến với lực lượng Houthi tại Yemen vẫn tiếp diễn.

Ảnh: Reuters

Tình trạng cảnh báo không được đưa ra trong các vụ tấn công sân bay King Khalid vừa qua đã đặt ra nhiều câu hỏi về nguy cơ bị tấn công cũng như năng lực của Ả Rập Xê Út trong việc bảo vệ người dân và du khách, theo bình luận của 4 quan chức phương Tây và Ả Rập đang làm việc trong khu vực với Reuters. Họ cho rằng điều này cũng phản ánh nỗ lực duy trì cảm giác về một cuộc sống bình thường.

"[Chính phủ Ả Rập Xê Út] muốn đạt được cả hai mục tiêu: vừa tiến hành chiến dịch quân sự, vừa cố gắng tạo dựng niềm tin cho người dân và các bên liên quan bên ngoài", ông Sultan Alamer, một học giả người Ả Rập Xê Út đang làm việc tại Mỹ, nhận định.

Cơ quan Phòng vệ dân sự Ả Rập Xê Út (chịu trách nhiệm phát cảnh báo sớm) cùng văn phòng truyền thông chính phủ nước này đã không phản hồi các câu hỏi qua email về lý do không có cảnh báo nào được đưa ra.

Cách tiếp cận của Ả Rập Xê Út cũng bị một số nhà phân tích trong khu vực cho là có nguy cơ phản tác dụng, vì việc thiếu cảnh báo đã làm gia tăng tâm lý bất an trong vương quốc này.

Hôm 12.10, Cơ quan Phòng vệ dân sự Ả Rập Xê Út đã phát đi những cảnh báo đầu tiên kể từ ngày 29.9, thông tin những mối đe dọa tiềm tàng tại Riyadh và các thành phố ở phía nam.

Hệ thống im lặng

Các quốc gia vùng Vịnh đều đã hứng chịu những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran kể từ khi cuộc xung đột Mỹ-Iran bắt đầu vào ngày 28.2, nhưng chính phủ các nước này lại có cách xử lý khác nhau đối với việc phát cảnh báo công khai.

Bộ Nội vụ Qatar thường xuyên gửi cảnh báo qua điện thoại di động trước hầu hết các cuộc tấn công, khuyến cáo người dân ở trong nhà và tránh xa cửa sổ. Bahrain và Kuwait cũng đã nhiều lần phát còi báo động, hối thúc người dân tìm nơi trú ẩn.

Ả Rập Xê Út bắt đầu gửi cảnh báo nguy cơ đến điện thoại di động và các tài khoản mạng xã hội thông qua hệ thống cảnh báo sớm từ tháng 5. Tuy nhiên, dù các cuộc tấn công của Houthi gia tăng trong tuần trước, hệ thống này lại im hơi lặng tiếng.

Cảnh báo gần nhất trước các cuộc tấn công trong tuần qua được đưa ra vào ngày 29.9, dành cho tỉnh Najran ở miền nam, theo bài đăng trên tài khoản mạng xã hội X của Cơ quan Phòng vệ dân sự Ả Rập Xê Út.

Trong khi đó, cơ quan này vẫn tiếp tục đưa ra cảnh báo về việc giữ an toàn trong điều kiện thời tiết xấu, cảnh báo người dân không chia sẻ hình ảnh, tin đồn hoặc thông tin về các vụ đánh chặn và địa điểm bị tấn công, theo các quy định của chính phủ ban hành vào tháng 3.

Hai quan chức nắm rõ sự việc cho hay trước các cuộc tấn công vào sân bay trong tuần qua, vài quan chức từ một chính phủ phương Tây đã hỏi giới chức Ả Rập Xê Út tại sao các cảnh báo lại bị ngưng phát. Câu trả lời là các cảnh báo gây phiền toái và nhiều công dân đã phàn nàn rằng âm thanh báo động đánh thức họ vào ban đêm, theo hai vị quan chức.

Văn phòng truyền thông chính phủ và các quan chức Ả Rập Xê Út đã không phản hồi yêu cầu bình luận về thông tin này.

Ảnh: AFP

Cựu Đại sứ Mỹ tại Ả Rập Xê Út Michael Ratney nhận định Riyadh đang cố gắng cân bằng giữa việc thông tin cho công chúng về các cuộc tấn công và nỗ lực ngăn chặn sự xáo trộn trong nước, nhưng rốt cuộc lại làm gia tăng cảm giác bất an về các vụ tập kích.

Ông Ali Shihabi, nhà phân tích người Ả Rập Xê Út có quan hệ gần gũi với chính phủ, thì cho rằng dù có hay không có cảnh báo sớm, vương quốc này vẫn sẽ gặp khó khăn trong việc bảo vệ toàn bộ các cơ sở của mình do diện tích lãnh thổ rộng lớn. "Tại Ả Rập Xê Út, có quá nhiều thứ cần bảo vệ. Đây là một quốc gia rộng lớn với các sân bay, đường ống dẫn dầu và cơ sở hạ tầng dầu khí. Đơn giản là không đủ lực lượng để bảo vệ tất cả cùng lúc, không có đủ hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot, tên lửa đánh chặn hay các khẩu đội tên lửa để làm được điều đó", ông Shihabi bình luận.

Các đại sứ quán đưa ra cảnh báo nội bộ

Dù không có cảnh báo công khai nào được đưa ra trong tháng này cho đến ngày 12.10, Riyadh đã bị tấn công 12 lần, theo 2 quan chức phương Tây.

Trong khoảng thời gian đó, các đại sứ quán phương Tây tại Riyadh đã tự phát đi các cảnh báo nội bộ về tên lửa và máy bay không người lái cho nhân viên của họ, theo 3 người am hiểu vấn đề và những bản tin cảnh báo mà Reuters đã xem qua.

Một trong những người này cho hay các cảnh báo nội bộ được tổng hợp từ nhiều nguồn tin tình báo của Mỹ và các chính phủ phương Tây khác, cùng thông tin từ chính quyền Ả Rập Xê Út.

Theo những người am hiểu vấn đề, các cảnh báo này bao gồm cả những thông báo gửi tới nhân viên vào thời điểm xảy ra 2 vụ tấn công đầu tiên nhắm vào sân bay ở Riyadh trong tuần trước.

Họ còn khẳng định ngay cả các đại sứ quán cũng không nhận được cảnh báo nội bộ nào trước vụ tấn công sân bay hôm 10.10, và không đưa ra lời giải thích nào về điều này.

Reuters không thể xác định lý do không có cảnh báo nào được đưa ra trước vụ tấn công khiến 13 người chết hôm 10.10, vụ tấn công gây hậu quả nghiêm trọng nhất trong loạt vụ tấn công trong tuần qua.