Tháng 4: Người Việt được chiêm ngưỡng 2 sao chổi và mưa sao băng cùng xuất hiện

Hội Thiên văn Hà Nội, CLB Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) thông tin về những hiện tượng thiên văn kỳ thú xuất hiện trong tháng 4 này, nổi bật là mưa sao băng Lyrids, trăng hồng cùng sự xuất hiện của 2 sao chổi. Còn gì nữa?

ẢNH: THANH TÙNG

1. Trăng hồng (ngày 2.4)

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.

Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.

Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng.

Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng hồng, vì hoa dại màu hồng nở vào đầu mùa xuân. Người ta cho rằng tên này bắt nguồn từ hoa phlox màu hồng rực rỡ có nguồn gốc từ Bắc Mỹ và thường nở vào khoảng thời gian trăng tròn tháng 4.

2. Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía tây (ngày 3.4)

Vào ngày này, sao Thủy sẽ đạt ly giác phía tây lớn nhất, lên đến 27.8 độ tính từ mặt trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát hành tinh này trên bầu trời sáng sớm, khi nó ở vị trí cao nhất gần đường chân trời phía đông.

Hãy dậy sớm và quan sát về phía đông ngay trước khi mặt trời mọc, bạn có thể thấy một chấm sáng nhỏ, đó chính là sao Thủy. Sao Thủy là hành tinh gần mặt trời nhất nên rất khó quan sát.

ẢNH: THANH TÙNG

Tuy nhiên, vào những thời điểm đặc biệt trong năm khi đạt ly giác cực đại, hành tinh này có thể trở nên nổi bật nếu bạn biết đúng thời gian và hướng để quan sát. Hành tinh này nằm trong quỹ đạo bên trong trái đất, điều đó có nghĩa là nó luôn xuất hiện gần mặt trời, thường là ngay trước khi mặt trời mọc hoặc ngay sau khi mặt trời lặn.

3. Trăng non (ngày 17.4)

Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.

Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.

Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.

4. Mưa sao băng Lyrids (ngày 21 - 22.4)

Trận mưa sao băng Lyrids có nguồn gốc từ sao chổi C/1861 G1 (Thatcher), được phát hiện từ năm 1861. Sao chổi C/1861 G1 (Thatcher) là một sao chổi chu kỳ dài với quỹ đạo khoảng 422 năm dự kiến sẽ quay trở lại vào khoảng năm 2283. Nó được phát hiện bởi A. E. Thatcher.

ẢNH: THANH TÙNG

Khi sao chổi này di chuyển gần mặt trời, nó để lại nhiều mảnh vụn là các thiên thạch nhỏ, trải dài trong không gian và cắt qua quỹ đạo trái đất. Trong quá trình di chuyển quanh mặt trời, trái đất sẽ cắt ngang qua khu vực của đám tàn dư này vào những thời điểm nhất định trong năm. Khi các mảnh vụn này lao vào bầu khí quyển của trái đất với tốc độ rất cao, chúng ma sát với không khí, nóng lên và bốc cháy, tạo thành vệt sáng ta gọi là sao băng.

5. Hai sao chổi ghé thăm trái đất

Ngày 4.4.2026, sao chổi C/2026 A1 sẽ đạt vị trí cận nhật, trong khi ít ngày sau sao chổi C/2025 R3 cũng đạt vị trí cận nhật vào ngày 19.4.