Thành bại tại thủ môn

Khác biệt rất lớn giữa hai danh hiệu

Cứ ghi bàn nhiều nhất giải, bạn sẽ là vua phá lưới, được FIFA trao "chiếc giày vàng"; bất quá có thêm chỉ số phụ để phân cao thấp trong trường hợp số bàn thắng ngang nhau (có nhiều đường chuyền thành bàn, số phút thi đấu ít hơn). Đấy là thành tích trước thanh thiên bạch nhật, không ai có thể tranh luận. Ngược lại, FIFA trao "chiếc găng vàng" cho thủ môn xuất sắc nhất giải, theo kết quả bầu chọn của tổ nghiên cứu kỹ thuật. Người ta sẽ xét đến các tình huống cứu nguy quan trọng, khả năng tổ chức phòng thủ, phong độ trong các trận đấu quyết định, hoàn cảnh áp lực… Tất cả đều không phải là con số rõ ràng.

ẢNH: REUTERS

Danh hiệu bầu chọn khác xa so với danh hiệu đến từ thành tích cụ thể. Có nghĩa, "thủ môn xuất sắc nhất World Cup" chỉ là giá trị mơ hồ. Ai cũng có quyền chọn ra thủ môn xuất sắc nhất, theo quan điểm riêng của mình.

Khi 4 "chiếc găng vàng" ở 5 kỳ World Cup vừa qua được trao cho thủ môn của đội vô địch, điều đó có nghĩa là nhờ có các thủ môn xuất sắc ấy mà đội bóng của họ đoạt chức vô địch? Hay nên nói ngược lại: nhờ đội bóng của họ vô địch mà các thủ môn ấy được trao "chiếc găng vàng"? Dĩ nhiên, người có lập luận trung dung sẽ nói rằng cả hai vế đều đúng. Còn nếu phải bàn cho đến tận cùng, thì đây là vấn đề con gà và quả trứng, nói mãi cũng không ra được cái nào có trước.

Chỉ có một điều chắc chắn: Lionel Messi (Argentina) đang dẫn đầu giải vua phá lưới, với Kylian Mbappe (Pháp), Erling Haaland (Na Uy) đang bám theo sát gót, trong khi Harry Kane (Anh) vẫn còn hy vọng. Cứ nhìn vào số bàn thắng của họ là đủ. Và cũng vô cùng chắc chắn: các thủ môn xuất sắc như Vozinha (Cabo Verde), Eloy Room (Curacao), Alireza Beiranvand (Iran), Orlando Gill (Paraguay), Diogo Costa (Bồ Đào Nha), Mostafa Shobeir (Ai Cập)… đã chấm dứt hy vọng tranh "chiếc găng vàng". Xét theo phong độ cụ thể tại World Cup này, chưa chắc Mike Maignan (Pháp) hoặc Unai Simon (Tây Ban Nha) đã xuất sắc hơn Room hoặc Vozinha. Nhưng dĩ nhiên, sẽ chẳng ai bỏ phiếu cho Room hoặc Vozinha!

Quá nhiều, hoặc… không có ai ?

Đây là kỳ World Cup rực rỡ của các siêu sao tấn công như Messi, Kane, Mbappe, Haaland. Nhưng đây còn là kỳ World Cup rất thành công của các thủ môn, chẳng qua sự xuất sắc của họ ít được chú ý hơn. Hiếm khi đấu trường World Cup giới thiệu quá nhiều thủ môn xuất sắc như giải này.

ẢNH: REUTERS

Room cân bằng kỷ lục của thủ môn Mỹ Tim Howard tại World Cup 2014, cứu nguy 15 lần trong một trận đấu. (FIFA ghi nhận Howard có 16 pha cứu thua, nhưng thật ra có một pha bóng đã ra ngoài mà Howard vẫn bắt. Mặt khác, Howard chơi 120 phút, còn Room chỉ chơi 90 phút). Mostafa Shobeir tưởng đã giúp được Ai Cập loại Argentina nhờ tài bắt bóng của mình. Orjan Nyland bắt phạt đền thành công, giúp Na Uy loại Brazil. Vozinha là một trong những biểu tượng của World Cup 2026. Gregor Kobel giúp Thụy Sĩ lần đầu tiên chiến thắng trong màn sút luân lưu… Đấy là chưa kể đến các thủ môn sáng giá hơn đang tranh nhau "chiếc găng vàng" như Simon, Maignan, Emiliano Martinez (Argentina).

Vì FIFA mở rộng World Cup đến 48 đội nên có quá nhiều trận đấu chênh lệch về đẳng cấp, dẫn đến hệ quả là thủ môn của các đội yếu có dịp trổ tài, trong hoàn cảnh mà đội bóng của họ thường chỉ giữ bóng 20%. Sự tiến bộ trong công tác huấn luyện thủ môn là nguyên nhân khác. Kỷ lục kỳ lạ: World Cup này có đến 3 thủ môn với số lần lừa bóng qua người nhiều hơn siêu sao Bồ Đào Nha Cristiano Ronaldo.

Thủ môn của cả 8 đội lọt vào tứ kết đều rất xuất sắc. Quá nhiều thì cũng có nghĩa là không có ai xuất sắc một cách vượt trội. Simon đã lập kỷ lục giữ nguyên mành lưới trong 519 phút (và còn tăng nữa). Nhưng xem ra, cứ phải chờ xem đội nào vô địch, để biết thủ môn xuất sắc nhất giải.