Thế khó của ngành chăn nuôi nội địa

Giá heo hơi giảm sâu ngay cao điểm, vì sao?

Thông thường ở giai đoạn này, các doanh nghiệp (DN) chế biến thực phẩm đang đẩy mạnh sản xuất phục vụ thị trường mùa tết, nên giá heo hơi sẽ tăng kéo dài nhiều tháng. Năm nay tình hình hoàn toàn khác, giá heo hơi giảm liên tục và hiện tại đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm.

Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, than thở: Tình hình của người chăn nuôi hiện nay rất khó khăn, giá heo hơi phổ biến chỉ còn 45.000 - 48.000 đồng/kg, cá biệt một số trường hợp heo quá lứa do tiêu thụ chậm chỉ còn hơn 40.000 đồng/kg. Trong khi giá heo hơi giảm thì từ đầu năm tới nay, giá thức ăn chăn nuôi tăng đến 6 lần nhưng giảm có 1 lần, bù qua sớt lại vẫn tăng từ 1.000 - 1.200 đồng/kg. "Một trang trại có quy mô trung bình 1.000 con, trước đây xuất chuồng 50 con, mua lại được 3 xe cám thì nay chỉ còn có 2. Thực tế đó khiến nhiều trang trại bước vào giai đoạn thua lỗ", ông Đoán nói.

ẢNH: CHÍ NHÂN

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực tế này. Thứ nhất, gần đây cơ quan chức năng phát hiện một số trường hợp người chăn nuôi sử dụng chất cấm. Điều này ảnh hưởng đến tâm lý của người tiêu dùng và tác động đến sức mua. Thứ hai, dịch bệnh diễn biến bất thường làm chi phí chăn nuôi tăng vì quản lý dịch bệnh và rủi ro nhiễm bệnh. Trong khi nội tại ngành chăn nuôi gặp nhiều khó khăn thì thịt nhập về VN ngày càng nhiều. Giá thịt nhập bình quân thấp hơn 30 - 40% so với hàng nội địa. Những yếu tố này đẩy ngành chăn nuôi vào bối cảnh hết sức khó khăn.

"Hiện tại việc bán được heo cũng không phải dễ vì cơ quan chức năng tăng cường giám sát từ hồ sơ thủ tục từng lô heo đến việc truy xuất nguồn gốc, quản lý dịch bệnh; qua đó đẩy chi phí tuân thủ đặc biệt như xét nghiệm tăng lên. Có thực tế là nhiều người chăn nuôi cần bán nhưng ít có thương lái cần mua vì vậy mà giá giảm sâu", đại diện Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai cho biết.

Đáng nói, dù người nuôi đang gặp nhiều khó khăn nhưng tổng đàn heo vẫn tăng và giá heo hơi VN vẫn cao hơn thị trường Trung Quốc khoảng 10.000 đồng/kg. Theo Bộ NN-MT, trong 9 tháng của năm 2026, tổng đàn heo tăng 5,4%, sản lượng heo hơi xuất chuồng đạt khoảng 4,28 triệu tấn, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực bởi chăn nuôi heo là ngành sản xuất có vai trò lớn đối với cung ứng thực phẩm trong nước. Việc đàn heo và sản lượng thịt cùng tăng cho thấy năng lực phục hồi của ngành sau dịch bệnh khá tốt.

Bên cạnh heo, chăn nuôi gia cầm có tốc độ tăng trưởng sản lượng cao hơn. Tổng đàn gia cầm cuối tháng 9 tăng 3,1%; sản lượng thịt gia cầm hơi xuất chuồng đạt 2,02 triệu tấn, tăng 5,3%; sản lượng trứng đạt 15,7 tỉ quả, tăng 1,9%. Sự tăng trưởng của ngành chăn nuôi thời gian qua nhờ xu hướng chuyển dịch từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình trang trại, tăng cường ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi sản xuất. Nhưng cung tăng trong khi tâm lý tiêu dùng thịt heo giảm như nói trên lại khiến giá rớt mạnh... Vòng luẩn quẩn này cứ lặp đi lặp lại.

Tại triển lãm Vietstock 2026 hôm qua 21.10, ông Phạm Kim Đăng, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và thú y (Bộ NN-MT), thừa nhận: Trong 9 tháng qua, ngành chăn nuôi tăng trưởng khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước; tuy nhiên tăng trưởng sản lượng chưa đồng nghĩa mọi hộ chăn nuôi đều có lãi. Bên cạnh phát triển sản xuất quy mô lớn, những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn còn gặp nhiều khó khăn và cần tiếp tục có chính sách hỗ trợ để duy trì sinh kế cũng như nguồn cung thực phẩm tại chỗ.

Cuộc chơi của "đại gia"?

Tại Vietstock 2026 có sự góp mặt của đông đảo DN Trung Quốc, quốc gia có ngành chăn nuôi đang phát triển hàng đầu thế giới, cũng là thị trường có giá heo hơi thấp nhất. Nhiều người chăn nuôi trong nước cũng cảm thấy choáng ngợp trước các mô hình chăn nuôi hiện đại mà những DN Trung Quốc giới thiệu như "chung cư" dành cho chăn nuôi heo. Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai cũng tổ chức một đoàn tham dự sự kiện. Ông Nguyễn Kim Đoán thừa nhận: Các DN lớn của Trung Quốc đầu tư quá mạnh vào khoa học, công nghệ cho ngành này từ việc phát triển chăn nuôi trong nhà cao tầng đến ứng dụng công nghệ AI vào từng khâu trong chuỗi và giám sát cũng bằng camera AI, sử dụng năng lượng sạch…

"Trung Quốc đã đi quá nhanh trong lĩnh vực này. Các DN của họ còn có chiến lược đầu tư vào VN. Điều đó giải thích vì sao giá thành của họ lại thấp đến như vậy. Trong khi ngành chăn nuôi của chúng ta đang chuyển dần từ nông hộ sang trang trại quy mô nhỏ, rõ ràng là không thể cạnh tranh được. Cuộc chơi của ngành chăn nuôi sắp tới chỉ còn dành cho những tập đoàn đa quốc gia và một số ít đại gia của VN. Người chăn nuôi thông thường chỉ có thể lựa chọn lối đi riêng ở các phân khúc nhỏ lẻ, đặc thù nào mà các DN lớn không để mắt đến", ông Đoán quan ngại.

Theo ông Phạm Kim Đăng, trong thời gian qua, ngành chăn nuôi vẫn tăng trưởng nhưng bên cạnh kết quả đạt được, ngành vẫn chịu tác động của dịch bệnh và thiên tai. Chi phí vật tư đầu vào còn cao trong khi thị trường đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi.

Trước thực tế đó, để tăng sức cạnh tranh cho ngành chăn nuôi VN cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong cải thiện giống, dinh dưỡng, quản lý đàn. Bên cạnh đó cần ứng dụng tự động hóa chuồng trại, giám sát sức khỏe và phát hiện sớm dịch bệnh; lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất và mang lại hiệu quả thiết thực. Ngoài ra cần củng cố an toàn dịch bệnh và an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi thông qua an toàn sinh học, phòng bệnh chủ động, giám sát dịch bệnh, sử dụng thuốc thú y có trách nhiệm.