Thị trường lao động TP.HCM đang 'thừa cử nhân, thiếu lao động kỹ thuật'

Những số liệu tuyển dụng mới nhất cho thấy sự lệch pha rõ rệt giữa lựa chọn nghề nghiệp của người trẻ và nhu cầu thực tế của thị trường.

Cử nhân khó tìm việc vì thị trường lao động "lệch pha" ?

Sau gần nửa năm tốt nghiệp ngành ngôn ngữ Anh tại một trường ĐH, Nguyễn Hoàng Minh (24 tuổi, ngụ đường 3 Tháng 2, P.Diên Hồng; trước là P.14, Q.10, TP.HCM) vẫn chưa tìm được công việc đúng mong muốn. "Mình gửi hơn 25 hồ sơ nhưng chỉ vài nơi gọi phỏng vấn; có chỗ yêu cầu kinh nghiệm, có nơi ứng viên quá đông", Minh kể.

Theo Minh, trước đây bản thân từng nghĩ chỉ cần có bằng ĐH sẽ dễ tìm được công việc ổn định, nhưng khi bước vào thị trường lao động mới thấy thực tế khác xa kỳ vọng. "Nhiều bạn học cùng khóa cũng chật vật, có người thất nghiệp nhiều tháng, có người phải làm trái ngành", Minh nói.

ẢNH: THANH NAM

Câu chuyện của Minh phản ánh phần nào bức tranh thị trường lao động hiện nay tại TP.HCM. Theo thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM về nhu cầu người tìm việc và việc tìm người tháng 4.2026 tại TP.HCM, tổng số người tìm việc là 18.595, trong khi doanh nghiệp cần tuyển tới 27.103 lao động. Tuy nhiên, sự chênh lệch nằm ở cơ cấu ngành nghề và trình độ. Ở nhóm trình độ ĐH, có 2.450 người tìm việc, chiếm 13,18% tổng số lao động tìm việc. Trong khi đó, số vị trí tuyển dụng dành cho nhóm này chỉ có 1.754, tương đương 6,47% nhu cầu tuyển dụng toàn thị trường. Đáng chú ý, ở trình độ thạc sĩ, có 25 người tìm việc nhưng thống kê không ghi nhận nhu cầu tuyển dụng riêng cho nhóm này.

Theo ông Đào Thanh Tuấn, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH sản xuất thương mại Hưng Gia Phát (P.Long Trường, TP.HCM), điều này cho thấy bằng cấp cao không đồng nghĩa với việc cơ hội nghề nghiệp rộng mở hơn nếu kỹ năng và chuyên môn không phù hợp nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

ẢNH: THANH NAM

Chuyên gia xã hội học Đỗ Hồng Tuyên, Công ty TNHH tư vấn Insight Sociology (P.Thạnh Mỹ Tây; trước là P.19, Q.Bình Thạnh, TP.HCM), cho rằng nhiều năm qua tồn tại tâm lý xem ĐH là con đường gần như bắt buộc để thành công. "Điều đó khiến số lượng cử nhân tăng nhanh nhưng thị trường không thể hấp thụ hết. Có những ngành đào tạo rất đông sinh viên nhưng nhu cầu tuyển dụng thực tế lại không cao như kỳ vọng. Vấn đề hiện nay không đơn giản là thiếu việc làm mà là sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu thị trường", bà Tuyên nhận định.

Đỗ Văn Linh (25 tuổi, ngụ đường Tản Đà, P.Chợ Lớn; trước là P.11, Q.5, TP.HCM) cho biết chọn học marketing vì nghĩ đây là ngành "hot", dễ xin việc. "Lúc đăng ký học, mình nghĩ sau này sẽ có công việc ổn định, nhưng đến khi tốt nghiệp mới thấy cạnh tranh rất lớn", Linh nói.

Thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM cũng cho thấy nhóm ngành kinh doanh, bán hàng hiện có 2.469 người tìm việc, trong khi nhu cầu tuyển dụng chỉ 2.198 vị trí. Tương tự, lĩnh vực dịch vụ, nhà hàng, du lịch có 1.205 người tìm việc nhưng chỉ có 713 vị trí tuyển dụng.

Theo bà Đặng Mỹ Duyên, tư vấn nhân sự, Công ty TNHH giải pháp nhân sự Hub (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM), những con số này cho thấy nhiều lĩnh vực vốn được người trẻ ưa chuộng đang dần rơi vào trạng thái dư cung lao động. Bà Duyên cho rằng việc quá nhiều người cùng chạy theo các ngành "hot" đang tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn. "Khi quá nhiều người chọn cùng một hướng đi, thị trường sẽ nhanh chóng bão hòa. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực khác lại thiếu nhân lực nhưng ít được quan tâm", bà Duyên nói.

Không thiếu việc, mà thiếu người làm

Trong khi nhiều cử nhân khó tìm việc, thị trường lao động lại đang thiếu hụt lượng lớn lao động phổ thông và lao động kỹ thuật.

Cũng theo thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM, nhóm lao động phổ thông và công việc giản đơn có nhu cầu tuyển dụng cao nhất với 9.163 vị trí, chiếm gần 34% tổng nhu cầu tuyển dụng. Tuy nhiên, số người tìm việc ở nhóm này chỉ 6.752 người.

Nhóm vận hành máy móc, sản xuất có tay nghề cũng thiếu hụt rõ rệt. Doanh nghiệp cần tuyển 3.505 người nhưng chỉ 2.275 lao động tìm việc. Nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện, điện tử, kỹ thuật nhà máy, bảo trì… cũng rơi vào tình trạng tuyển mãi không đủ người.

Theo bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (P.Thới An, TP.HCM), xu hướng này phản ánh việc nhiều người trẻ hiện nay ưu tiên công việc văn phòng hơn lao động kỹ thuật hoặc sản xuất. "Nhiều bạn nghĩ làm việc trong nhà máy hay công việc tay nghề là vất vả, không có hình ảnh đẹp. Nhưng thực tế, nhiều vị trí kỹ thuật hiện nay thu nhập ổn định và doanh nghiệp rất khó tuyển", bà Vân nói.

Thực tế, đại diện một số doanh nghiệp Khu công nghiệp VSIP 1 (P.Bình Hòa, TP.HCM; trước là P.Bình Hòa, TP.Thuận An, Bình Dương) cũng cho biết khó tuyển người. Nhiều công ty liên tục treo bảng tuyển lao động phổ thông với thu nhập từ 10 - 15 triệu đồng/tháng nhưng không có người lao động ứng tuyển suốt thời gian dài.

Hà Thị Lệ Thu (24 tuổi, ngụ đường Dương Văn Dương, P.Tân Sơn Nhì; trước là P.Tân Quý, Q.Tân Phú, TP.HCM) cho biết từng từ chối nhiều công việc vì nghĩ không đúng ngành. "Mình từng nghĩ học ĐH mà đi làm việc phổ thông thì phí", Thu kể.

Trong khi đó, Nguyễn Thị Lan Anh (23 tuổi, ngụ đường Nguyễn Thị Thập, P.Tân Hưng; trước là P.Tân Quy, Q.7, TP.HCM) kể từng nghỉ việc sau hai tuần vì cảm thấy không có tương lai. "Mình muốn công việc có môi trường tốt, cơ hội phát triển và đúng sở thích nên thấy không phù hợp thì nghỉ", Anh nói.

Theo các chuyên gia, nhiều lao động trẻ hiện nay không chỉ quan tâm thu nhập mà còn tìm kiếm giá trị cá nhân, môi trường làm việc và sự phát triển lâu dài. Tuy nhiên, điều này cũng khiến không ít người đặt kỳ vọng quá cao vào công việc đầu tiên.