Thoát việt vị - vũ khí sở trường của Erling Haaland

NỖI ÁM ẢNH CỦA TRỌNG TÀI

Có một sự trùng hợp kỳ lạ trong 2 tình huống ghi bàn của Erling Haaland (Man.City) tại giải Ngoại hạng Anh mùa này, rất tương đồng nhưng lại trái ngược về mặt kết cục. Chỗ tương đồng: Người đưa bóng vào lưới luôn là Haaland; đồng đội có liên quan luôn là Enzo Fernandez; bóng luôn vào lưới; và VAR luôn kiểm tra lỗi việt vị một cách vất vả.

Đầu tiên là pha ghi bàn quyết định của Haaland trên sân Old Trafford, rất đáng nhớ. Man.City bị mất người vì thẻ đỏ ngay từ hiệp 1, nhưng lại thắng 1-0 trước đội chủ nhà M.U ở vòng 4 Ngoại hạng Anh ngày 13.9. Thật ra, bàn thắng của Haaland là không hợp lệ, vì đồng đội Fernandez đã việt vị rất rõ ràng và gây ảnh hưởng lớn đến pha bóng. Trọng tài phụ trách tổ VAR sai nặng đến nỗi bộ phận này sau đó phải chính thức xin lỗi M.U, thừa nhận họ sai hoàn toàn.

Trường hợp ngược lại xuất hiện ở vòng đấu cuối tuần qua ngày 17.10. Haaland tung cú volley không thể chống đỡ vào lưới Ipswich. Ai cũng nghĩ rằng Haaland đã hoàn thành cú hat-trick trong trận ấy. Nhưng bàn thắng bị phủ nhận, vì trong tình huống ấy, Fernandez đã việt vị.

Tin hay không tùy bạn, nhưng đã có một lập luận rất đáng lưu ý sau tình huống đầu tiên. Đó là giới trọng tài Anh bị ám ảnh bởi tần suất ghi bàn của Haaland, đến nỗi họ đã quên đi tất cả, chỉ chăm bẵm xem kỹ một chuyện: Haaland có việt vị hay chưa, mỗi khi anh đưa bóng vào lưới. Đành phải nói như thế, bởi đấy là cách lập luận duy nhất khả dĩ giải thích được vì sao nguyên tổ VAR lẫn trọng tài chính đều "bỏ quên" Fernandez, khi anh lao vào bóng ngay giữa khung hình, và đã việt vị đến cả thước!

ảnh: AFP

Từ đó, lại dẫn đến cách lý giải tiếp theo: Kỳ này, vì VAR đã rút kinh nghiệm nên mới lập tức thấy Fernandez việt vị trong pha ghi bàn vừa qua của Haaland vào lưới Ipswich.

Không có hat-trick, nhưng Haaland vẫn là người hùng với "cú đúp" giúp Man.City thắng Ipswich 3-2. Với kết quả ấy, Enzo Maresca (Man.City) đi vào lịch sử, trở thành HLV đầu tiên toàn thắng 7 trận đầu mùa khi dẫn dắt một CLB mới ở giải Ngoại hạng Anh. Phần mình, Haaland tiếp tục dẫn đầu giải vua phá lưới, với số bàn thắng nhiều hơn số lần ra sân (7 trận, 8 bàn).

NGHỆ THUẬT TRÁNH VIỆT VỊ

Không cần nói nữa, về số bàn thắng khủng khiếp mà Haaland ghi được. Vấn đề ở đây chỉ là: Haaland đang đại diện cho một "trường phái nghệ thuật" mới, trước đây hầu như không tồn tại trong bóng đá đỉnh cao. Đó là nghệ thuật tránh việt vị. Haaland ghi bàn rất nhiều vì anh rất xuất sắc trong việc thường xuyên có được tình trạng hợp lệ khi mà số đông nghĩ rằng anh đã việt vị. Trong hai tình huống ghi bàn điển hình vừa nêu, người rơi vào thế việt vị luôn là Fernandez, chứ không phải Haaland.

Ngày xưa không ai quan tâm đến việc tránh bẫy việt vị. Ngược lại là đằng khác: Người ta chấp nhận khả năng rơi vào lỗi việt vị, bởi có việt vị… cũng chẳng sao. Nếu không bị xử việt vị thì cái lợi quá lớn: lập tức đứng trước cơ hội ghi bàn. Tiền đạo Ý Filippo Inzaghi là một điển hình. Trận nào có Inzaghi trên sân là y như rằng sẽ có hàng loạt tình huống việt vị. Inzaghi cố tình chơi như vậy. Việt vị chục lần cũng được. Hễ "thoát" 1 lần là anh ghi bàn!

Khác biệt lớn nhất của bóng đá ngày xưa: Trọng tài nào mà không sai! Vậy khi trọng tài vô tình bỏ qua lỗi việt vị, thì Inzaghi cũng sẽ lập tức có cơ hội ghi bàn. Bây giờ, mọi pha ghi bàn đều được VAR xem xét lại. Trừ trường hợp VAR quá "ngớ ngẩn" như trong trận M.U - Man.City, cầu thủ việt vị sẽ bị tước bàn thắng.

Bây giờ không còn mẫu tiền đạo "cố tình việt vị" như Inzaghi nữa. Nhưng liệu đã có bao nhiêu tiền đạo rèn một kỹ năng tấn công sao cho luôn thoát được lằn ranh việt vị? Không nhiều, riêng Haaland là một "nghệ sĩ". Cần lưu ý, càng gần việt vị (nhưng vẫn hợp lệ) thì cơ hội càng lớn.

Chưa thấy giới thống kê phổ biến chỉ số xO (expected offsides, tức số lần việt vị được chờ đợi). Nhưng giới quan sát tính ra rằng trong 4 mùa gần đây (kể cả mùa này), Haaland là cây làm bàn "thoát việt vị" hay nhất. Trong các tình huống 5/5, số lần hợp lệ của Haaland cao hơn gấp đôi so với số lần việt vị.