Thống nhất đầu mối quản lý an toàn thực phẩm

Khắc phục đùn đẩy, khoảng trống giáp ranh

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, lần sửa luật này hướng đến nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP), đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với tinh thần ấy, dự thảo luật đề xuất nhiều cơ chế mới như quản lý theo nguy cơ rủi ro, theo chuỗi, đẩy mạnh chuyển đổi số, đặc biệt là thống nhất một đầu mối quản lý. "Cấp có thẩm quyền đã quyết định Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất về ATTP, ở địa phương là sở y tế, ở cấp xã sẽ có phòng văn hóa - xã hội được bổ sung nhân sự chuyên trách", Thủ tướng cho hay.

ẢNH: TTXVN

Việc thống nhất đầu mối quản lý được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng "một mâm cơm 3 bộ cùng quản" tồn tại bấy lâu nay. Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nhiều đầu mối quản lý sẽ dẫn đến đùn đẩy, bỏ trống khâu giáp ranh. Thực tế cho thấy, các đường dây sữa giả, thực phẩm chức năng giả quy mô lớn bị phát hiện thời gian qua đã lọt qua những kẽ hở chính sách này. Do đó, mỗi nhiệm vụ chỉ nên giao một cơ quan chịu trách nhiệm chính, mỗi cơ sở chỉ chịu sự quản lý của một cơ quan và trao thực quyền cho cơ quan đầu mối. "Khi xảy ra sự cố, người dân biết hỏi ai và không cơ quan nào được trả lời đó không phải là việc của tôi", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, khi chuyển đổi tư duy từ tiền kiểm sang hậu kiểm, vấn đề mấu chốt là cải cách thủ tục phải thực chất, không để xảy ra tình trạng buông lỏng. Việc phân cấp cần đi đôi với phân bổ nguồn lực, đồng thời cần có chế tài đủ sức răn đe, có thể nghiên cứu bổ sung hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với các vi phạm cố ý nghiêm trọng. "Không để vi phạm rẻ hơn tuân thủ, ai vì lợi nhuận mà đầu độc người tiêu dùng (người tiêu dùng) thì phải bị loại trừ khỏi thị trường", Chủ tịch Quốc hội nói.

Hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng

Đại biểu (ĐB) Phạm Thu Xanh (đoàn TP.Hải Phòng) dẫn chứng vụ gần 600 loại sữa bột giả do Công ty Rance Pharma và Hacofood Group sản xuất, tiêu thụ trong suốt 4 năm, nhắm đến người tiêu dùng yếu thế gồm người mắc bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, phụ nữ mang thai. Vụ việc cho thấy cơ chế tự công bố theo quy định hiện hành đã bị lợi dụng, trong khi hậu kiểm không theo kịp. Bà Xanh đề nghị cần quy định rõ kế hoạch lấy mẫu định kỳ theo nhóm nguy cơ; hậu kiểm đột xuất khi có cảnh báo hoặc dấu hiệu vi phạm. Cơ sở tuân thủ tốt có thể được giảm tần suất kiểm tra; sản phẩm nguy cơ cao, tái phạm hoặc có cảnh báo phải được kiểm tra tăng cường.

Cạnh đó, ATTP là chuỗi liên tục từ nuôi trồng, sản xuất, nhập khẩu, bảo quản, lưu thông đến bàn ăn. Nếu trách nhiệm phân tán mà không có đầu mối sẽ tạo ra khoảng trống quản lý. Nữ ĐB ủng hộ dự thảo xác định Bộ Y tế là đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về ATTP, nhưng lưu ý vai trò này phải đi kèm quyền điều phối thực chất, theo hướng Bộ Y tế là cơ quan chủ trì kế hoạch quốc gia theo nguy cơ; có quyền yêu cầu các bộ, ngành chia sẻ dữ liệu đúng hạn; điều phối cảnh báo, truy xuất, thu hồi và xử lý sự cố liên ngành…

Thông tin về dự thảo, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho hay, luật sửa đổi hướng đến giải quyết bài toán hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Nếu nghiêng về phía người tiêu dùng thì DN sẽ phản ánh gặp khó khăn, nhưng nếu nghiêng về phía DN thì người dân sẽ mất an toàn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là vừa tạo điều kiện thông thoáng cho DN sản xuất, kinh doanh, vừa bảo đảm mục tiêu tối thượng là sức khỏe người dân.

Theo bà Lan, trước đây trách nhiệm quản lý chia theo nhóm ngành hàng, trong đó, Bộ Y tế quản lý 6 nhóm, Bộ Công thương quản lý 8 nhóm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 19 nhóm. Nay dự thảo luật tách riêng mảng ATTP giao Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất. ATTP sẽ được quản lý theo chuỗi từ sản xuất ban đầu, thu hoạch, giết mổ, chế biến, vận chuyển, lưu thông đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn sẽ tiếp tục quản lý khâu sản xuất, chế biến theo chất lượng sản phẩm hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng... Bộ Y tế sẽ giữ vai trò kiểm soát ngưỡng ảnh hưởng an toàn đối với sức khỏe con người.