'Thị sát' chợ đầu mối ở TP.HCM: Đề nghị xử lý nghiêm điểm kinh doanh tự phát, không phép

5 nhóm khó khăn trong quản lý an toàn thực phẩm

Ông Nguyễn Văn Tuân, Phó trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP.HCM, cho biết qua tổng hợp, đoàn ghi nhận 5 nhóm khó khăn lớn trong quản lý an toàn thực phẩm.

Trước hết, sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng công việc tăng nhưng lực lượng an toàn thực phẩm tại cơ sở còn mỏng, phần lớn kiêm nhiệm, khó bảo đảm kiểm tra thực địa. Hơn 40 đơn vị kiến nghị tăng nhân sự, bổ sung biên chế hoặc bố trí công chức chuyên trách an toàn thực phẩm tại xã, phường.

Bên cạnh đó, các đơn vị còn thiếu trang thiết bị kỹ thuật, dụng cụ kiểm tra nhanh; khó quản lý thức ăn đường phố, hàng rong, xe đẩy do tính biến động lớn; khó kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào và thói quen tiêu dùng. Quy trình, biểu mẫu về phân cấp, ủy quyền và chế tài xử lý cũng chưa được hướng dẫn thống nhất.

Bác sĩ Lê Minh Hải, Phó giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, phạm vi quản lý và nhiệm vụ của sở tăng lên nhưng biên chế chưa tăng tương ứng. Từ tháng 7.2025 - 6.2026, sở kiểm tra 3.648 cơ sở. Phần lớn kiểm tra theo kế hoạch, số cuộc đột xuất chiếm tỷ lệ thấp. Theo ông Hải, kiểm tra theo kế hoạch phải báo trước nên giảm tính bất ngờ, chưa phản ánh đầy đủ điều kiện hoạt động thực tế.

Qua hậu kiểm 12.724 hồ sơ tự công bố sản phẩm, sở phát hiện 1.468 hồ sơ có dấu hiệu vi phạm liên quan bản tự công bố, đối tượng sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm, nhãn sản phẩm, tài liệu dịch công chứng... để tiếp tục giám sát, kiểm tra, xử lý.

ẢNH: TRẦN KHA

Từ ngày 1.7.2025 - 30.6.2026, TP.HCM ghi nhận 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc, không có trường hợp tử vong. Thành phố hiện quản lý 399 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, 2.525 bếp ăn trường học, 752 bếp ăn tập thể và hơn 13.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Bếp ăn trường học, suất ăn công nghiệp và thức ăn đường phố là những nhóm được tập trung kiểm soát.

Tại chợ đầu mối Hóc Môn và Bình Điền, việc truy xuất nguồn gốc thịt heo được thực hiện qua TE.FOOD, mã QR, hóa đơn và chứng từ. Từ ngày 1.7.2025 - 1.7.2026, tổng số xe nhập chợ là 135.555 lượt với hơn 2,78 triệu con heo được truy xuất nguồn gốc

Qua lấy 380 mẫu nông, lâm, thủy sản tại 3 chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức có 34 mẫu không phù hợp. Trường hợp cơ sở sản xuất hoặc địa điểm sơ chế, đóng gói, lưu giữ tại TP.HCM, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM xử lý theo quy định; trường hợp thuộc địa phương khác, sở thông báo đến cơ quan quản lý có liên quan.

Nhiều vấn đề cần làm rõ sau giám sát

Qua khảo sát thực tế, đoàn giám sát của Thường trực HĐND TP.HCM đề nghị UBND TP.HCM làm rõ việc xây dựng, kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý an toàn thực phẩm; xây dựng bộ tiêu chí chung đối với bếp ăn; hướng dẫn việc thu thuế đối với suất ăn bán trú của học sinh; làm rõ việc cấp, cấp lại giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm khi thay đổi mã số.

Đối với nguồn cung thực phẩm, đoàn đề nghị làm rõ việc quy hoạch, tổ chức và quản lý các cơ sở giết mổ; đánh giá việc triển khai sàn giao dịch thịt heo, phát triển vùng rau an toàn, sơ chế tại nguồn và kết nối dữ liệu để tăng khả năng truy xuất, kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm.

Tại chợ đầu mối, đoàn còn đề nghị làm rõ việc quản lý, điều chỉnh giá thuê gian hàng; an ninh, trật tự; vệ sinh môi trường, rác thải, nước thải; kiểm soát hóa chất bảo quản, phụ gia và xây dựng tiêu chí kỹ thuật chung đối với hàng hóa đầu vào.

Ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP.HCM đặc biệt lưu ý việc kiểm soát an toàn thực phẩm tại 3 chợ đầu mối. Theo ông, khoảng 60 - 70% lượng hàng từ các chợ này được phân phối về chợ truyền thống và điểm bán lẻ. Riêng quanh chợ đầu mối Hóc Môn có gần 300 điểm kinh doanh tự phát, trong đó chỉ có khoảng 50 điểm được cấp phép. Ông đề nghị tăng cường kiểm soát khu vực xung quanh, tránh tình trạng bên trong chợ được quản lý chặt nhưng bên ngoài khó kiểm soát.

Đối với suất ăn bán trú và suất ăn công nghiệp, ông Bình đề nghị quản lý chặt đơn vị cung ứng, đồng thời nghiên cứu bố trí bếp ăn tại chỗ đối với doanh nghiệp có từ 1.000 lao động trở lên. Với một số suất ăn công nhân khoảng 22.000 đồng, ông lưu ý ngoài an toàn thực phẩm cần bảo đảm dinh dưỡng cho người lao động.

ẢNH: THÚY LIỄU

Bên cạnh đó, đoàn giám sát lưu ý kết quả kiểm nghiệm một lô hàng có thể mất 5 - 7 ngày. Nếu hàng hóa không được giữ trong thời gian chờ kết quả, đến khi xác định không đạt thì sản phẩm có thể đã được đưa ra thị trường. Đoàn đề nghị nghiên cứu cơ chế tạm giữ lô hàng nghi ngờ và phương án xử lý nếu kết quả cuối cùng xác định hàng hóa đạt yêu cầu.

Rõ người, rõ việc, tập trung đúng điểm nguy cơ

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, phạm vi quản lý an toàn thực phẩm mở rộng trong khi lực lượng còn hạn chế. TP.HCM đang sắp xếp, phân bổ lại nhân sự và xác định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan để tránh chồng chéo.

Ông Cường cho rằng, trong lĩnh vực giết mổ, cần xác định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan ở từng công đoạn, tránh chồng chéo hoặc trùng lắp nhiệm vụ. Các lĩnh vực, khu vực có tác động lớn như chợ đầu mối, cơ sở giết mổ tập trung và việc truy xuất nguồn thực phẩm cung cấp cho thành phố phải được kiểm soát chặt.

ẢNH: HOÀI NHIÊN

Đối với lô hàng có dấu hiệu vi phạm, ông Cường yêu cầu làm rõ trường hợp nào phải tạm giữ, trường hợp nào phải tiêu hủy và cách thức xử lý. Ông nhấn mạnh, hàng hóa không đảm bảo chất lượng, không đáp ứng yêu cầu phải được xử lý nghiêm, không để tiếp tục lưu thông.

Ông Huỳnh Thanh Nhân, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM, Trưởng đoàn giám sát yêu cầu rà soát quy chế phối hợp liên ngành theo nguyên tắc "5 rõ: rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ trách nhiệm". Ông Nhân yêu cầu sớm vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông từ thành phố đến cấp xã để phục vụ quản lý, truy xuất và chia sẻ thông tin.

Ông Nhân đề nghị kiên quyết xử lý các điểm kinh doanh tự phát, không phép; tăng kiểm soát an toàn thực phẩm trường học; hậu kiểm bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp. Với 3 chợ đầu mối, ông đề nghị rà soát mức độ đáp ứng các tiêu chí, nghiên cứu cơ chế hỗ trợ cải thiện cơ sở vật chất, môi trường kinh doanh. Ông Nhân cũng yêu cầu xử lý nghiêm, công khai cơ sở vi phạm và định kỳ công khai các chuỗi thực phẩm an toàn.