Tình nguyện thời 4.0: Cho đi bằng tri thức và công nghệ

Đưa lớp học 0 đồng đến học sinh qua màn hình

Từ những video ngắn chia sẻ kiến thức ngữ văn, lịch sử vào năm 2021, thượng úy Đỗ Văn Linh (27 tuổi, Phó đội trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Điện Biên) dần phát triển thành lớp học trực tuyến miễn phí "Ôn thi cùng Linhteacher99". Đến nay, lớp học 0 đồng đã được duy trì hơn 3 năm, mỗi tuần tổ chức 1 - 2 buổi, chủ yếu ôn tập ngữ văn và lịch sử.

Sau hơn 3 năm, lớp học và fanpage của anh Linh đã tiếp cận hàng ngàn học sinh trên cả nước, trong đó có nhiều em ở vùng sâu, vùng xa, học sinh dân tộc thiểu số hoặc không có điều kiện đến các trung tâm ôn thi.

ẢNH: NVCC

Sinh ra và lớn lên ở Điện Biên, trong một gia đình làm nông, anh Linh hiểu rằng không phải học sinh nào có năng lực cũng có điều kiện học tập như nhau. "Có những em rất chăm chỉ, rất có ý chí nhưng thiếu một người hướng dẫn, thiếu tài liệu hoặc điều kiện để học thêm. Vì vậy, tôi muốn lớp học của mình trước hết trở thành một nơi để các em có thêm cơ hội", anh Linh chia sẻ.

Điều đặc biệt ở lớp học này là những học sinh ở cách xa hàng trăm, hàng ngàn km vẫn có thể cùng ngồi trong một "phòng học" với người thầy ở Điện Biên. Nếu trước đây muốn mang một bài giảng đến học sinh vùng cao có thể phải đi một chặng đường dài, thì nay chỉ cần một chiếc điện thoại có kết nối internet, tri thức đã có thể đến tận nơi các em.

Để lớp học không trở thành những buổi truyền đạt kiến thức một chiều, anh Linh cố gắng giảng kỹ, giải thích theo nhiều cách, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và chia sẻ những điều chưa hiểu. Với anh, người thầy không chỉ đứng phía trước để nói mà còn phải biết lắng nghe học trò ở phía bên kia màn hình.

Từ lớp học 0 đồng, anh Linh nhận ra công nghệ đang mở ra một cách làm tình nguyện khác: người trẻ có thể dùng chính chuyên môn của mình để cho đi. "Không nhất thiết phải đi thật xa mới gọi là tình nguyện. Đôi khi, mình có thể bắt đầu từ chính nơi mình đang đứng", anh nói.

Đưa kỹ năng số đến từng người dân

Với chiếc điện thoại trên tay, các sinh viên đội hình "Mùa hè số" Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) đã hướng dẫn người dân tiếp cận các nền tảng số, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, đồng thời phổ cập kiến thức về chuyển đổi số và AI.

Trần Đặng Thanh Tùng, Chỉ huy trưởng đội hình "Mùa hè số" của trường, cho biết trong hơn 2 tháng hè, đội hình đã có mặt tại 8 địa bàn, hỗ trợ hơn 200 đảng viên và khoảng 500 lượt người dân.

ẢNH: NVCC

"Có những thao tác chúng mình nghĩ chỉ mất vài giây, nhưng với một người chưa từng thực hiện thì mọi thứ đều có thể trở thành khó khăn", Tùng chia sẻ. Chính những buổi "cầm tay chỉ việc" ấy khiến các sinh viên nhận ra một điều: biết công nghệ chưa đủ, người làm tình nguyện còn phải biết cách truyền đạt công nghệ.

"Có lúc chúng mình phải nói chậm lại, bỏ những thuật ngữ chuyên môn, dùng những cách diễn đạt gần gũi hơn. Thay vì cầm điện thoại của người dân và làm cho xong, chúng mình để chính họ thao tác, rồi hướng dẫn lại nếu chưa đúng. Mục tiêu là khi sinh viên tình nguyện rời đi, người dân vẫn có thể tự mình sử dụng", Tùng cho biết.

Trần Nguyễn Bảo Trân, Đội trưởng đội hình thường trực nội thành thuộc chiến dịch Blouse trắng tình nguyện Mùa hè xanh Trường ĐH Y Dược TP.HCM, cũng cho biết mùa hè vừa qua, đội hình phối hợp với P.Chợ Lớn triển khai 6 hoạt động với hơn 30 buổi trực tiếp, hỗ trợ hơn 200 người dân và đảng viên. Các tình nguyện viên hướng dẫn cài đặt, sử dụng VNeID, VssID, Công dân số, Sổ tay Đảng viên; thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến và hỗ trợ tại các điểm phục vụ hành chính công.

Trân nhận ra những thao tác vốn rất bình thường có thể khiến một cô chú lớn tuổi lúng túng. Có khi tài khoản do con cháu tạo giúp nên họ không nhớ mật khẩu, không biết cách xác thực hoặc không nắm được cách sử dụng. "Từ đó, chúng mình phải thay đổi cách nói với mục tiêu dễ nghe, dễ hiểu, dễ nhớ", Trân kể.

Nữ sinh cho biết với phương châm: "làm giúp" chỉ giải quyết được một lần, còn "hướng dẫn" mới tạo ra giá trị lâu dài. Vì thế, sau khi chỉ dẫn, các tình nguyện viên để người dân tự thao tác lại. Khi cô chú có thể tự mình thực hiện mà không cần trợ giúp, các bạn mới xem đó là lúc hoàn thành công việc.

Từ lớp học online 0 đồng đến những buổi "cầm tay chỉ việc" trên điện thoại, những người trẻ đang cho thấy tình nguyện không nhất thiết phải bắt đầu bằng một chuyến đi xa. Trong thời buổi khoa học công nghệ, bằng một chiếc laptop, điện thoại... người trẻ cũng có thể tạo nên những giá trị thiết thực cho cộng đồng.