Tổng thống Trump nỗ lực khơi thông điểm nghẽn Hormuz

Tổng thống Donald Trump cho hay chính quyền của ông đã có "những thảo luận rất tốt" với Iran trong đàm phán vào ngày 4.8, đồng thời dự báo hai bên có thể đạt thỏa thuận về eo biển Hormuz trong vòng một hoặc 2 ngày sau đó. "Họ đã đàm phán cả ngày. Eo biển Hormuz sẽ mở lại rất sớm. Nếu lại từ bỏ tiến trình này, họ sẽ phải hứng chịu đòn tấn công rất nặng nề", ông Trump phát biểu trên Đài Fox News tối 4.8 (theo giờ địa phương).

Đàm phán tiến triển

Giới chức Mỹ và Iran đều xác nhận về tiến triển trong đàm phán. Hãng AP dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho hay các cuộc trao đổi giữa Iran và Oman tập trung vào việc thiết lập các tuyến hàng hải an toàn cho tàu thuyền, đồng thời "vừa bảo đảm chủ quyền, vừa đáp ứng các cân nhắc về an ninh quốc gia của Iran và Oman". Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán đó, dù chưa đạt kết quả sau cùng.

Theo các quan chức trong khu vực, thỏa thuận có thể đạt được thông qua đối thoại giữa Iran và Oman sẽ buộc tàu thuyền vào vùng Vịnh phải đi qua tuyến do Iran kiểm soát và đi ra theo tuyến do Oman kiểm soát. Các khoản phí sẽ được áp dụng đối với dịch vụ cung cấp an ninh và bảo vệ môi trường biển. Mỹ trước đó bác bỏ khả năng Iran kiểm soát và thu phí tàu thuyền qua eo biển. Các quan chức trên cho biết thỏa thuận cuối cùng có thể có hình thức khác, nhưng bất cứ thỏa thuận nào cũng sẽ bao gồm việc Mỹ dỡ phong tỏa các cảng của Iran.

ẢNH: AP

Về nỗ lực kết thúc cuộc xung đột Mỹ - Iran, Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani cho biết ông đã điện đàm với Tổng thống Trump hôm 4.8. Văn phòng của Quốc vương Qatar cho biết hai bên đã thảo luận về các cách thức thu hẹp khoảng cách "theo hướng tăng cường triển vọng đạt được một giải pháp ngoại giao bền vững".

Áp lực lên Tổng thống Trump

Những tín hiệu tích cực về tình hình Trung Đông diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đối diện áp lực gia tăng về việc phải chấm dứt cuộc xung đột vốn đẩy giá xăng dầu tăng vọt trước thềm bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Theo Đài PBS News, trong những ngày gần đây, ông Trump liên tục thay đổi giữa việc đe dọa tấn công quy mô lớn và việc ủng hộ các nỗ lực ngoại giao với Iran.

Song song đó, Nhà Trắng dự định gia hạn việc miễn trừ Đạo luật Jones, nhằm sử dụng một trong số ít công cụ có thể kiềm chế giá xăng. Đạo luật này yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng của Mỹ phải được chuyên chở trên các tàu đóng tại Mỹ, thuộc sở hữu của các công ty Mỹ và do nhân công Mỹ điều khiển. Theo Đài PBS News, việc miễn trừ nhằm mục đích giảm giá xăng bằng cách tăng tính linh hoạt trong vận chuyển và giảm bớt các điểm nghẽn trong vận tải. Trước đó, ông Trump phàn nàn rằng các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ như Chevron và ExxonMobil đang kiếm rất nhiều tiền do tình hình Trung Đông, kêu gọi họ hạ giá nhiên liệu ngay lập tức.

Bên cạnh đó, theo CNN, ông Trump còn đối diện áp lực khác, khi quân đội Mỹ dường như đã sử dụng gần hết một số loại tên lửa tầm xa chính xác cao trong xung đột với Iran. Theo đó, Mỹ sử dụng gần 80% tên lửa THAAD và khiến kho dự trữ xuống mức thấp một cách nguy hiểm. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth bác bỏ thông tin trên và chỉ trích CNN là "truyền thông tin giả". Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (Mỹ) ước tính rằng trước khi xảy ra xung đột với Iran, Mỹ có khoảng 2.200 tên lửa Patriot thuộc 2 biến thể hiện đại nhất và 452 tên lửa THAAD trong kho dự trữ.