Khoảng lặng tại Trung Đông bị phá vỡ

Iran phủ đầu ?

Xung đột Mỹ - Iran đã bùng phát trở lại vào hôm qua (29.7), khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đánh chặn "cuộc tấn công bất ngờ" bằng tên lửa đạn đạo do Iran nhắm vào các lực lượng Mỹ tại khu vực. Quân đội Jordan cũng xác nhận đã bắn hạ 5 tên lửa từ Iran. Vài giờ sau, Reuters đưa tin Mỹ và Ả Rập Xê Út đã phối hợp không kích vào hàng loạt cơ sở hậu cần và kho vũ khí của các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại miền đông Iraq. Chính quyền Riyadh cáo buộc các nhóm này đứng sau những vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhắm vào các cơ sở dầu mỏ ở miền đông Ả Rập Xê Út.

Nhóm vũ trang có tên Lực lượng Huy động nhân dân (PMF) tại Iraq xác nhận nhiều căn cứ của họ bị tập kích và ít nhất 20 người thiệt mạng. Iran lập tức lên án cuộc tấn công nêu trên là sự vi phạm chủ quyền của Iraq và là một bước leo thang cực kỳ nguy hiểm. Trong khi đó, việc Ả Rập Xê Út phối hợp tấn công là động thái đáng chú ý, khi Riyadh thời gian qua đã cố tránh bị cuốn sâu vào cuộc xung đột.

ẢNH: AP

Al Jazeera dẫn lời các chuyên gia nhận định cuộc tấn công của Iran, diễn ra trong thời điểm Thủ tướng Benjamin Netanyahu thăm Mỹ và hội kiến Tổng thống Donald Trump, đã phát đi thông điệp đến Washington rằng Tehran cần phải được hiện diện trong các cuộc đàm phán về giải quyết tình hình Trung Đông. Ngoài ra, ông Jason Campbell (Viện Nghiên cứu Trung Đông, trụ sở tại Mỹ) nhận xét với Al Jazeera rằng Iran hoài nghi Mỹ sẽ chuẩn bị các kế hoạch gây áp lực mới trong lúc dừng giao tranh, do đó Tehran đã thực hiện các đợt tấn công phủ đầu nhằm giành thế chủ động.

ẢNH: REUTERS

Bế tắc tại Hormuz

Sức nóng xung đột càng làm nỗ lực khơi thông eo biển Hormuz đi vào ngõ cụt. Nhằm tháo gỡ tình trạng này, Oman mới đây đệ trình một đề xuất thiết lập cơ chế quản lý chung cấp khu vực, được các nước vùng Vịnh ủng hộ. Đề xuất này bao gồm việc thu phí tự nguyện đối với tàu bè để duy trì an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường, tương tự mô hình đang áp dụng tại eo biển Malacca.

Tuy nhiên, Reuters hôm qua dẫn lời một quan chức Iran bác bỏ đề xuất trên, tuyên bố kế hoạch này "không có cơ hội thành công". Quan chức này cáo buộc Mỹ và Ả Rập Xê Út đang gây sức ép buộc Oman phải chấp nhận những kế hoạch phi thực tế. Dù đánh giá cao vai trò láng giềng và trung gian của Oman, Iran kiên quyết từ chối chia sẻ quyền quản lý theo tỷ lệ 50-50 vì cho rằng thỏa thuận này "không phục vụ lợi ích của Iran". Trong khi đó, một quan chức Mỹ khẳng định Washington bác bỏ mọi ý tưởng thu phí, nhấn mạnh Hormuz là tuyến đường quốc tế và phải hoàn toàn không bị Iran kiểm soát.

ẢNH: AFP

Trong khi đó, tình hình giao thương qua eo biển Bab el-Mandeb ở biển Đỏ khởi sắc hơn trong ngày 29.7 khi ghi nhận 39 tàu đi qua, con số cao nhất trong 10 ngày. Ngoài tình hình Hormuz, vấn đề ổn định tuyến Bab el-Mandeb cũng là bài toán cho các bên nhằm ngăn chuỗi cung ứng năng lượng đứt gãy nghiêm trọng, trong bối cảnh lực lượng Houthi ở Yemen đe dọa tấn công tàu hàng tại khu vực.