TP.HCM có thêm công viên

Thêm một khu "đất vàng" làm công viên

UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định về việc bãi bỏ Quyết định số 6815/2016 và Quyết định số 177/2018 duyệt chủ trương đầu tư dự án Khu phức hợp Nhà Rồng - Khánh Hội do Công ty TNHH đầu tư phát triển đô thị Ngọc Viễn Đông làm nhà đầu tư. Điều này đồng nghĩa với việc TP đã thu hồi dự án sau nhiều năm chậm triển khai. Khu đất rộng khoảng 32 ha nằm ven sông Sài Gòn, trải dài từ cầu Khánh Hội đến cầu Tân Thuận và giáp với trung tâm Q.1 cũ, cuối năm 2016 TP từng chấp thuận chủ trương cho doanh nghiệp đầu tư Khu phức hợp Nhà Rồng - Khánh Hội gồm trung tâm thương mại, hơn 3.100 căn hộ, trường học và trạm y tế. Theo quy hoạch chi tiết 1/2.000 được duyệt năm 2015, chỉ hơn 4% diện tích khu đất dành cho công viên công cộng, phần lớn là nhà ở cao tầng và hạ tầng kỹ thuật.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Thế nhưng đến cuối năm 2025, Thường trực Thành ủy TP.HCM thống nhất dừng dự án này, chuyển toàn bộ khu vực sang phát triển công viên và không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Theo phương án mới, khoảng 60% diện tích dành cho cây xanh, mặt nước; 20% cho công trình công cộng; 20% bố trí cảng quốc tế. Hiện nay, UBND P.Xóm Chiếu đang tổ chức rà soát, lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh cục bộ của đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2.000. Trong khi đó, Sở QH-KT TP.HCM đang lên phương án tổ chức thi tuyển phương án ý tưởng tổ chức không gian kiến trúc khu vực Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, thông qua hình thức thi tuyển rộng rãi theo quy định dự kiến vào giữa tháng 3 - 4.2026.

Ông Phan Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở QH-KT TP.HCM, cho biết hiện trạng khu đất có công trình Bến Nhà Rồng - Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM, văn phòng của Công ty Cảng Sài Gòn, hệ thống các nhà kho cũ được xây dựng từ những năm 1925 - 1929 cùng cầu tàu, tháp nước là những công trình có giá trị về mặt lịch sử cần được đánh giá, xem xét, gìn giữ để khai thác thành nơi giáo dục truyền thống, văn hóa, lịch sử, điểm tham quan du lịch. Đồng thời, có xen cài một số hộ dân tiếp giáp đường Nguyễn Tất Thành, là trục đường chính kết nối khu nam với trung tâm TP hiện hữu có lưu lượng giao thông rất cao. Đường hiện nay chưa được mở rộng theo quy hoạch nên thường xảy ra kẹt xe, ùn tắc vào khung giờ cao điểm. Do vậy, dự án sẽ tuân thủ theo định hướng đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ngoài ra, do tính chất là khu vực có giá trị lịch sử nên quá trình tổ chức cần được rà soát, đánh giá hiện trạng, nghiên cứu các yếu tố lịch sử, thu thập dữ liệu... Cần kỹ lưỡng để đề xuất được đề cương nhiệm vụ thi tuyển đáp ứng yêu cầu lãnh đạo TP đặt ra.

Trước Tết Nguyên đán, khu đất số 1 Lý Thái Tổ rộng khoảng 3,7 ha được Tập đoàn Sungroup tài trợ hơn 263 tỉ đồng làm công viên số 1 Lý Thái Tổ, với tâm điểm là Tượng đài Giọt nước tưởng niệm nạn nhân Covid-19 đã thu hút hàng triệu người dân và du khách khắp nơi đổ về tham quan.

Quyết định hợp lòng dân

KTS Võ Kim Cương, nguyên Phó KTS trưởng TP.HCM, nhận xét quyết định của lãnh đạo TP đã nhận được nhiều sự ủng hộ, khen ngợi của công chúng bởi không gian xanh được giữ gìn, cùng khu tưởng niệm nạn nhân Covid-19 mang biểu tượng giọt nước đầy ý nghĩa và nhân văn. Không chỉ góp phần cải thiện mỹ quan đô thị, việc "đánh thức" các khu "đất vàng" này còn giúp tránh tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai. Nhiều khu vực trước đây là bãi đất trống, cỏ mọc um tùm nay đã trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của cư dân xung quanh. Việc TP ưu tiên phát triển công viên, không gian công cộng trên những khu đất có giá trị mang lại nhiều lợi ích lâu dài, nhất là khu đất Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội dọc sông Sài Gòn. Đầu tiên là không gian xanh giúp cải thiện môi trường sống, giảm nhiệt độ đô thị, tăng khả năng hấp thụ nước mưa và hạn chế ngập úng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, vai trò của các lá phổi xanh càng trở nên quan trọng. Tiếp nữa là các công viên đô thị góp phần nâng cao giá trị khu vực xung quanh. Nhiều nghiên cứu cho thấy những khu vực có công viên, mảng xanh thường có chất lượng sống cao hơn, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ, thương mại và du lịch. Đây còn là cách TP tạo thêm không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi người dân có thể kết nối, thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng.

Ông Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP.HCM, nhận xét: Rất hiếm có dự án công cộng nào như công viên số 1 Lý Thái Tổ khi công bố lại nhận được sự đồng thuận và đồng cảm rộng rãi từ cộng đồng. Do vậy việc chuyển đổi một khu đất đắc địa giữa trung tâm thành công viên thay vì khai thác thương mại mang nhiều ý nghĩa. Khu đất có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Nhưng khi lựa chọn làm công viên một công trình biểu tượng ghi nhận sự chung sức, đồng lòng của người dân vượt qua đại dịch. Đó là quyết định hợp lòng dân.

TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng đánh giá việc chuyển khu Bến Nhà Rồng thành công viên - văn hóa sẽ giúp giảm gánh hạ tầng đáng kể. Nếu giữ khu đất này để xây cao ốc, TP sẽ lại phải làm đường ngầm Tôn Đức Thắng, cực kỳ tốn kém. Trong khi nếu là công viên, TP không cần đường ngầm, không cần chống thấm, lại được một không gian xanh quý giá cho cộng đồng. Quyết định này không chỉ mang lại lợi ích quy hoạch, mà còn có giá trị biểu tượng. TP.HCM từng lớn lên nhờ tư duy mở. Giờ là lúc phải trở lại tinh thần đó, dám chọn con đường khó để phát triển bền vững. "Biến đất vàng thành công viên, thành nhà hát, bảo tàng, là mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân. Khi người dân hạnh phúc, môi trường sống được cải thiện, kinh tế tự khắc sẽ phát triển", KTS Nam Sơn nói.

Dù vậy, KTS Võ Kim Cương lưu ý khu vực trung tâm thực tế đã có rất nhiều cây xanh trong khi ở các quận huyện mới, các khu vực lụp xụp cần được cải tạo và tăng mảng xanh. Vì thế, nên có một quy hoạch bài bản để cải tạo không gian của TP. Bố trí cây xanh, không gian công cộng hợp lý để người dân ở các nơi dễ dàng tiếp cận, không nên dồn vào một chỗ. "Cần dùng quỹ đất trống làm nguồn lực hoán đổi để cải tạo các khu lụp xụp, phân bổ hợp lý cảnh xanh kết hợp cải thiện giao thông và mật độ dân cư toàn TP", KTS Kim Cương kiến nghị.