TP.HCM: Độc đáo học ngữ văn kết hợp diễn xướng dân gian Nam bộ

04/11/2026 19:51 GMT+7

Chuyên đề tích hợp liên môn ngữ văn, nội dung giáo dục địa phương và hoạt động hướng nghiệp trải nghiệm chủ đề 'Tìm hiểu diễn xướng dân gian Nam bộ' vừa diễn ra tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, phường Dĩ An, TP.HCM.

Học sinh hào hứng học ngữ văn, thưởng thức nghệ thuật diễn xướng dân gian Nam bộ

Không phải là tiết ngữ văn ở trong phòng học thông thường, hôm nay (4.11), hơn 300 học sinh khối 10, Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, phường Dĩ An, TP.HCM cùng học ngữ văn và được tìm hiểu, thưởng thức nghệ thuật diễn xướng dân gian Nam bộ.

Hoạt động này với chủ đề “Anh hùng cờ lau” là chuyên đề lớn trong năm học của trường tích hợp liên môn ngữ văn, nội dung giáo dục địa phương và hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp.

Bài học hôm nay được thiết kế với giáo án gồm 4 phần: khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập và vận dụng.

Phần khởi động, học sinh được nghe hát một thể điệu đờn ca tài tử, tạo không khí âm nhạc dân tộc và tâm thế cho các em.

Học sinh được các nghệ sĩ giảng giải về kiến thức diễn xướng, cải lương, đờn ca tài tử thông qua những điệu lý, bài bản ngắn. Sau đó, các em được tóm tắt thông tin về sự hình thành và phát triển của bộ môn này.

Tiết học hấp dẫn hơn khi học sinh được thưởng thức thể điệu Lưu Bình Kim, là sự phối hợp của 3 bài Bắc trong bộ Ngũ điểm thuộc kho tàng âm nhạc cải lương. Sau đó là trích đoạn Kiều Vân du xuân, thuộc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du.

Tiếp nối chương trình là vở diễn về sự tích cổ về tình bạn giữa Bá Nha và Tử Kỳ (tiếp nhận văn học cổ). Đặc biệt, màn biểu diễn cuối mang tên "Anh hùng cờ lau", kể về Đinh Bộ Lĩnh, sau này là vua Đinh Tiên Hoàng, được sáng tác riêng cho ngôi trường này - ngôi trường THPT vinh dự mang tên nhà vua Đinh Tiên Hoàng.

Các tiết mục do nghệ sĩ Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang thực hiện bài bản, chuyên nghiệp.

Phần cuối chuyên đề, học sinh thích thú khi được các nghệ sĩ hướng dẫn hát lòng bản (thuật ngữ âm nhạc dân gian dùng để chỉ dòng giai điệu cơ bản của một bản nhạc không lời cổ truyền, trên cơ sở đó, các nhạc công có thể thêm thắt những luyến láy...); hát một bài lý ngắn, cổ điển, hay vận dụng viết lời cho điệu lý vừa được học...

Thầy Đinh Đức Thịnh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết chuyên đề là cơ hội để học sinh tiếp xúc với các đặc điểm cơ bản của hình thức diễn xướng dân gian Nam bộ với cải lương, đờn ca tài tử đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể vào năm 2013.

Sự kiện cũng là dịp để góp phần đổi mới cách dạy học, đặc biệt với môn ngữ văn, đồng thời kết nối và chia sẻ phương pháp giáo dục của tổ ngữ văn các trường học trong cụm.

Trích đoạn Kiều Vân du xuân

Thầy giáo ngữ văn chuyển thể tác phẩm, cũng là người vào vai vua Đinh Tiên Hoàng

Thầy Hồ Hoài Khanh, giáo viên ngữ văn Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, người chịu trách nhiệm chuyển thể các tác phẩm được trình bày hôm nay, dựa trên tư liệu lịch sử và văn hoc, đảm bảo sự chính xác về học thuật. Thầy cũng là người vào vai vua Đinh Tiên Hoàng trong trích đoạn tác phẩm "Anh hùng cờ lau".

Thầy Khanh cho biết "Anh hùng cờ lau" được viết trong khoảng 3 tuần và dựng trong 6 buổi, lấy những chất liệu đơn giản nhất rồi truyền tải tới học sinh.

Thông qua chuyên đề, thầy giáo ngữ văn mong muốn học sinh biết việc học ngữ văn không chỉ dừng lại ở trường lớp mà còn có thể ở trên sân khấu, tiểu phẩm, ngoài ra còn giúp học sinh biết và giữ gìn văn hóa địa phương.

Trích đoạn Anh hùng cỏ lau

Thêm kinh nghiệm để dạy văn tốt hơn

Chuyên đề tìm hiểu về diễn xướng dân gian Nam bộ nhận được sự quan tâm của các thầy cô giáo của các trường học trong khu vực phường Dĩ An, TP.HCM.

Cô Bùi Thị Ánh Phương, công tác tại Trường THCS Đông Chiêu, cho hay sự kiện thiết thực, gần gũi với học sinh. “Một chuyên đề mà giáo viên vừa được lắng nghe, vừa là người trực tiếp trải nghiệm nghệ thuật diễn xướng Nam bộ, tôi thấy rất tuyệt vời”, cô chia sẻ.

Cô Nguyễn Thị Kim Phụng, Hiệu trưởng Trường THCS Tân Đông Hiệp, đánh giá chuyên đề là cơ hội tốt để áp dụng tại nơi cô đang quản lý. Cô cũng dự kiến làm những chuyên đề tương tự để gia tăng sự năng động và sáng tạo của học sinh.