Trào lưu 'đi tù online' gây tranh cãi: Người chơi làm gì trong nhà tù ảo?

Vào nhà tù ảo, nhập vai tù nhân

Sau những trào lưu như đám cưới online hay đi bar online, mạng xã hội lại xuất hiện các video về trò chơi được gọi là "đi tù online", thu hút sự tò mò của nhiều người dùng. Trên TikTok, khi tìm kiếm từ khóa "đi tù online" hoặc "nhà tù online", người dùng có thể bắt gặp những video ghi lại cảnh các nhân vật mặc trang phục tù nhân, sinh hoạt trong những buồng giam được mô phỏng bằng hình ảnh ảo.

Trong trò chơi, người tham gia có thể tạo nhân vật, khoác lên mình quần áo tù nhân, thực hiện các hoạt động như điểm danh, ăn uống, lao động và tương tác với những người chơi khác.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Không ít video ghi lại trải nghiệm này được chia sẻ với giọng điệu hài hước, đùa cợt. Một số người còn livestream quá trình nhập vai, biến những tình huống sinh hoạt trong nhà tù ảo thành nội dung giải trí trên mạng xã hội.

Bên cạnh các video trải nghiệm, một số tài khoản còn chia sẻ cách truy cập trò chơi để người khác tham gia.

Điều khiến trào lưu này gây tranh cãi không đơn thuần nằm ở việc mô phỏng môi trường nhà tù, mà còn ở cách một số người chơi biến những sinh hoạt gắn với việc chấp hành án thành trò đùa, thậm chí sử dụng các biệt danh và lời thoại mang màu sắc giang hồ để gây chú ý.

Trong khi một số người xem đây chỉ là trò chơi nhập vai để giải trí, những người khác lại băn khoăn liệu cách thể hiện như vậy có khiến người trẻ nhìn nhận đơn giản về cuộc sống sau song sắt. Anh Phạm Hà Khánh Hiệp (ở phường Bình Quới, TP.HCM) cho biết anh không đồng tình với cách một số tài khoản khai thác trào lưu "đi tù online" để gây cười.

Theo anh Hiệp, cuộc sống trong môi trường giam giữ gắn với việc mất tự do, chấp hành hình phạt và quá trình cải tạo của người vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc đưa những trải nghiệm ấy vào trò chơi cần có giới hạn nhất định.

"Người chơi có thể cho rằng đây chỉ là trò chơi vô hại, nhưng cũng nên tự hỏi việc lan truyền những nội dung như vậy sẽ tác động thế nào đến nhận thức của người trẻ, đặc biệt là những bạn chưa có nhiều trải nghiệm và hiểu biết về hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật", anh Hiệp bày tỏ.

Trong khi đó, anh Nguyễn Quốc Anh (ở phường Thủ Đức, TP.HCM) cho rằng sau hàng loạt trào lưu nhập vai trên mạng, việc xuất hiện thêm "đi tù online" có thể khiến nhiều người tò mò muốn thử. Theo anh, sự mới lạ của trò chơi cùng những tình huống được người tham gia sáng tạo là yếu tố thu hút sự chú ý.

Tuy nhiên, anh lo ngại khi một số người sử dụng hình ảnh, biệt danh của những nhân vật từng vướng lao lý để tạo tiếng cười. Anh Quốc Anh cho rằng nếu chỉ tiếp cận những video mang tính đùa cợt, người xem trẻ tuổi có thể chưa hình dung đầy đủ về những hậu quả thực tế của hành vi vi phạm pháp luật.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Chuyên gia tâm lý cảnh báo điều gì?

Trao đổi về trào lưu "đi tù online", chuyên gia tâm lý Đặng Hoàng An cho rằng việc nhiều người trẻ tiếp cận các trào lưu nhập vai trên mạng xã hội không phải hiện tượng quá bất ngờ trong thời đại số.

Ban đầu, người tham gia có thể chỉ muốn tìm kiếm trải nghiệm mới, giải trí hoặc giảm căng thẳng sau giờ học tập, làm việc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, điều cần quan tâm là cách những nội dung ấy được xây dựng, lan truyền và tiếp nhận.

Chuyên gia Đặng Hoàng An nhận định ranh giới giữa giải trí và việc hình thành những cách nhìn nhận thiếu phù hợp có thể trở nên mong manh, nhất là với người trẻ chưa có nhiều trải nghiệm sống.

Khi những hình ảnh mô phỏng cuộc sống trong tù liên tục xuất hiện dưới hình thức hài hước, đùa cợt mà thiếu bối cảnh giải thích, người xem có thể hình thành nhận thức chưa đầy đủ về việc chấp hành án phạt và hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật.

Đặc biệt, chuyên gia bày tỏ lo ngại đối với những nội dung sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn mực, đề cao hình ảnh "đàn anh", "giang hồ" hoặc biến việc từng vướng lao lý thành yếu tố để thể hiện bản thân.

Theo ông, nếu những cách thể hiện này được tiếp nhận thiếu chọn lọc, người trẻ có thể xem nhẹ tính nghiêm trọng của các hành vi sai trái hoặc có những nhận thức lệch lạc về các chuẩn mực ứng xử.

Tuy nhiên, việc tham gia một trò chơi mô phỏng nhà tù không đồng nghĩa với việc người chơi sẽ có hành vi vi phạm pháp luật. Điều cần chú ý là nội dung cụ thể của trò chơi, cách người tham gia tương tác và khả năng phân biệt giữa thế giới ảo với những hệ quả trong đời sống thực tế.

Để hạn chế những tác động tiêu cực có thể xảy ra, chuyên gia Đặng Hoàng An cho rằng cần có sự đồng hành của gia đình, nhà trường và các cơ quan quản lý.

Trong đó, nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng công nghệ số, giúp học sinh biết nhận diện và đánh giá những nội dung đang lan truyền trên mạng xã hội.

Về phía gia đình, cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện, quan sát và tìm hiểu những trò chơi, trào lưu mà con em đang quan tâm, thay vì giao hoàn toàn việc giải trí cho các thiết bị thông minh.

Chuyên gia cũng đề xuất tăng cường những nội dung truyền thông giúp người trẻ hiểu rõ hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời khuyến khích mỗi người chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng số để tiếp nhận các trào lưu một cách tỉnh táo.

Từ đi bar online đến đi tù online, những trò chơi nhập vai đang cho thấy khả năng sáng tạo và lan truyền nhanh chóng của các xu hướng giải trí trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, điều đáng bàn không chỉ là người chơi có thể trải nghiệm những gì trong thế giới ảo, mà còn là cách họ hiểu và ứng xử với những vấn đề nghiêm túc của đời sống thực.

Giải trí có thể bắt đầu từ sự tò mò, nhưng không phải mọi cách biến một vấn đề xã hội thành trò đùa đều nhận được sự đồng tình.