Từ 2026 học sinh trung cấp liên thông liệu có dễ lấy bằng đại học?

Lộ trình liên thông mới giúp người trong cuộc nhẹ gánh chi phí

Chọn rẽ hướng sang học nghề thay vì cố thi vào đại học bằng mọi giá, Võ Ngọc Bảo Hân (20 tuổi) tốt nghiệp ngành kỹ thuật chế biến món ăn tại Trường trung cấp Việt Giao, nay đang là sinh viên ngành quản trị kinh doanh (Khoa Quản trị kinh tế quốc tế - Trường đại học Lạc Hồng).

Chia sẻ về lựa chọn này, Hân cho biết đây là con đường ngắn và phù hợp nhất với hoàn cảnh bản thân để vừa tích lũy kinh nghiệm làm việc vừa theo đuổi tấm bằng đại học. Đặc biệt, nỗi lo lớn nhất của người học liên thông - việc bị trùng lặp môn học và "đóng tiền học lại" hiện nay đã được giải quyết.

"Khi làm thủ tục liên thông, nhờ hồ sơ minh bạch và sự hỗ trợ nhiệt tình từ thầy cô cả hai trường nên mọi thứ rất thuận lợi. Em được đối sánh chương trình rõ ràng và không phải đóng tiền học lại môn nào đã tích lũy từ bậc trung cấp. Tất cả thông tin học phí, lộ trình đều được giải thích minh bạch nên em hoàn toàn yên tâm", Bảo Hân chia sẻ.

Thực tế từ trường hợp của Bảo Hân cho thấy, quy chế liên thông mới đang mở ra cơ hội bình đẳng và tiết kiệm tối đa chi phí cho học sinh xuất phát điểm từ hệ học nghề.

Đâu là chìa khóa để miễn trừ học phần?

Nói về việc triển khai Thông tư 52/2026/TT-BGDĐT, thạc sĩ Trần Nguyên Thục, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật quận 12 (TP.HCM), cho rằng bản thân các trường trung cấp lẫn học sinh đều rất ủng hộ chính sách này vì nó mở ra "tuyến trên" thông thoáng, giúp rút ngắn thời gian đào tạo cho người học.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Tuy nhiên, ông Thục cũng thẳng thắn chỉ ra: Nút thắt lớn nhất lại nằm ở góc độ tiếp nhận của các trường đại học và sự đối sánh chương trình giữa hai bên.

"Khi xét tuyển liên thông, các trường đại học chắc chắn phải nhìn vào bảng điểm và khung chương trình của trường trung cấp. Môn nào đã học đạt chuẩn thì xét miễn giảm, môn nào thiếu thì học bù. Không thể có chuyện tất cả các trường đều giống nhau, do đó hai bên bắt buộc phải kết nối chặt chẽ để rà soát kiến thức, đảm bảo học sinh liên thông khi ra trường vẫn vững cả lý thuyết lẫn thực hành như sinh viên chính quy 4 năm", thạc sĩ Trần Nguyên Thục nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, thạc sĩ Trần Phương, Hiệu trưởng Trường trung cấp Việt Giao, phân tích sâu hơn về mặt kỹ thuật: Để học sinh không bị "đóng tiền học lại", các trường nghề bắt buộc phải chủ động chuẩn hóa chương trình theo mô hình "tích lũy khối" và xây dựng ma trận chuyển đổi tín chỉ (Credit Mapping) song phương với các trường đại học.

Cụ thể, chương trình trung cấp cần được cấu trúc thành 3 khối rõ ràng: Khối kiến thức đại cương/kỹ năng bổ trợ (chuẩn hóa tiếng Anh, tin học, giáo dục quốc phòng để miễn trừ 100%); Khối kiến thức cơ sở ngành (rà soát tương đồng với trường đại học); và khối chuyên ngành/thực tập (quy đổi dựa trên chứng chỉ nghề hoặc tay nghề thực tế). Khi hai trường ký thỏa thuận công nhận lẫn nhau, người học sẽ biết chính xác mình được miễn bao nhiêu môn ngay từ khi nhập học.

Thách thức 50% khối lượng: Có dễ lấy tấm bằng đại học "xịn"?

Theo quy định, người học liên thông bắt buộc phải hoàn thành ít nhất 50% khối lượng chương trình tại trường cấp bằng đại học. Đây chính là "bộ lọc chất lượng" nhưng cũng là rào cản học thuật không nhỏ cho học sinh xuất thân từ trường nghề.

Trực tiếp trải nghiệm môi trường đại học, Bảo Hân thẳng thắn thừa nhận: Chương trình liên thông thường được thiết kế linh hoạt cho người vừa học vừa làm nên quỹ thời gian lên lớp không thể dài như hệ chính quy 4 năm.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

"Thầy cô rất tạo điều kiện cho hệ liên thông, nhưng không có nghĩa là học qua loa. Do thời gian cô đọng nên một số kiến thức lý thuyết chuyên sâu bị cắt bớt. Nếu đem tấm bằng này ra so sánh phẳng lỳ với các bạn học chính quy 4 năm thì rất khó. Nhưng cái hay là môi trường này buộc em phải tự giác. Cảm thấy bản thân thiếu sót ở đâu, em chủ động ra ngoài làm việc, trải nghiệm và học hỏi thêm để bù đắp kiến thức chuyên ngành", Hân bộc bạch.

Nhiều chuyên gia giáo dục cũng chỉ ra, khi bước lên 50% chặng đường đại học, sinh viên liên thông thường gặp khó khăn ở các học phần mang tính tư duy hệ thống, quản trị chiến lược, nghiên cứu khoa học và chuẩn đầu ra ngoại ngữ - vốn là những mảng thiên về hàn lâm.

Để tấm bằng liên thông thực sự có giá trị "xịn" và giúp sinh viên tự tin cạnh tranh trên thị trường lao động, các trường trung cấp hiện nay đang tích cực thay đổi từ gốc.

Thạc sĩ Trần Phương cho biết, nhà trường không giảm số giờ thực hành là "vốn lận lưng" mạnh nhất của học sinh nghề mà chuyển đổi sang các mô-đun tích hợp. Giảng viên không chỉ dạy "cách làm" mà lồng ghép sâu phần "nguyên lý, tư duy quản lý". Đồng thời, nhà trường đưa vào các bài tập nhóm, thuyết trình, viết báo cáo và nâng chuẩn đầu ra tiếng Anh, tin học ngay từ hệ trung cấp để học sinh làm quen với phương pháp tự nghiên cứu.

Lộ trình liên thông theo quy chế mới đã giải quyết triệt để bài toán chi phí và sự trùng lặp môn học cho người học. Tuy nhiên, quy định 50% khối lượng tại trường đại học chính là "thước đo" năng lực thực sự. Tấm bằng đại học chỉ thực sự "xịn" khi có sự chủ động tự học của sinh viên, kết hợp với giải pháp nâng cao chuẩn đầu ra đồng bộ từ cả hai phía: Trường trung cấp và trường đại học.