Từ mùa thu độc lập đến khát vọng hùng cường

ẢNH: TƯ LIỆU

Ở tuổi 99, ông Nguyễn Tiến Hà, Phó trưởng ban thường trực Ban liên lạc Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu, vẫn minh mẫn và duy trì thói quen xem tin tức, cập nhật về tình hình đất nước.

ẢNH: VĂN CHUNG

Ký ức mùa thu độc lập 

Với ông, ký ức về ngày 2 tháng 9 lịch sử tại Quảng trường Ba Đình 81 năm trước vẫn vẹn nguyên. Ông Hà kể, từ đêm 1.9, ông và những đồng chí của mình "hầu như không ngủ được" vì háo hức chờ đợi thời khắc lịch sử khi dân tộc rũ bỏ ách nô lệ kéo dài hơn 80 năm, đứng lên giành lấy quyền tự quyết, thắp lên khát vọng về một nền độc lập đích thực gắn liền với tự do, ấm no cho mỗi con người.

"Khi Bác Hồ xuất hiện, mọi người phấn khởi vỗ tay reo hò vang dội. Bác ra hiệu trật tự và yên lặng để nghe đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Giờ phút ấy thiêng liêng lắm", ông Hà nhớ lại.

Theo ông Hà, trong bản Tuyên ngôn Độc lập 81 năm trước, Bác Hồ đã nói: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy".

Với những người như ông, lời thề độc lập đó đã tạo nên sức mạnh tinh thần để toàn dân tộc vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để có được thành quả như ngày nay.

"Đất nước có được hòa bình, yên vui như ngày hôm nay không phải tự nhiên hay do may mắn mà là cả một quá trình đấu tranh gian khổ, hy sinh xương máu để giữ lấy", ông Hà đúc kết và nhấn mạnh trong 81 năm qua, đất nước chỉ có 40 năm hòa bình, xây dựng đất nước, hơn một nửa thời gian đất nước phải trải qua 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ gian khổ, ác liệt và mất mát.

Từ một quốc gia kiệt quệ sau nạn đói năm 1945 cướp đi hơn 2 triệu sinh mạng, với trên 90% dân số mù chữ và mức GDP bình quân đầu người vỏn vẹn 35 USD, Việt Nam đã đi qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, xây dựng và đổi mới đất nước để vươn lên mạnh mẽ. Đến cuối năm 2025, quy mô nền kinh tế nước nhà đã chạm mốc 510 tỉ USD, đứng thứ 32 thế giới và thứ 4 trong khu vực ASEAN; thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD, chính thức đưa Việt Nam gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, khái quát 3 thành tựu lớn có ý nghĩa lịch sử của thời đại Hồ Chí Minh từ năm 1945 đến nay. Đầu tiên là thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Tiếp đến là thắng lợi oanh liệt trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm để bảo vệ chủ quyền, thống nhất hoàn toàn đất nước vào năm 1975 và giữ vững toàn vẹn lãnh thổ ở biên giới phía bắc, biên giới tây nam.

Thành tựu lớn thứ ba là thắng lợi của công cuộc Đổi mới suốt 40 năm qua (1986 - 2026). Theo PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc, với thắng lợi của công cuộc Đổi mới, mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, hùng cường, hay như mong muốn của Bác Hồ là xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn sau thắng lợi của chiến tranh giữ nước, đã đạt được yêu cầu đó.

"Đây là niềm tự hào rất lớn, thực sự là một cuộc đổi đời, đưa một đất nước từ nghèo nàn, lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá trở thành một nước phát triển năng động, quy mô nền kinh tế đứng thứ 32 thế giới", ông Phúc khẳng định.

"Điểm tựa" 81 năm lịch sử

Trên nền tảng của hơn 80 năm phát triển, Đại hội XIV của Đảng - mốc khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, tiếp tục xác định mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong diễn văn kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2.9.2025), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (khi đó là Tổng Bí thư) gọi mục tiêu năm 2045 Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc là "khát vọng của cả dân tộc, là lời thề danh dự trước lịch sử, trước nhân dân".

Tuy nhiên, chặng đường đi tới hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc chắc chắn không dễ dàng. Đất nước đã mất 40 năm để đi từ một nước nghèo khó, lạc hậu lên quốc gia vượt ngưỡng thu nhập trung bình cao. Nhưng từ nay đến cột mốc năm 2045, chỉ còn chưa đầy 20 năm để hoàn thành chặng đường chông gai nhất: trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Trong suốt 40 năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng chủ yếu dựa vào việc thâm dụng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên, đất đai và nguồn lao động giá rẻ. PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nói: "Chừng nào chưa thoát khỏi tư duy thâm dụng lao động phổ thông và quản lý đất đai theo lối cũ, nền kinh tế của chúng ta có thể tăng trưởng về con số nhưng không thể chuyển đổi được về cấu trúc". Ông nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ khó khăn bậc nhất, nhưng đó là con đường bắt buộc.

Bối cảnh đó là lý do tại Hội nghị T.Ư 3 khóa XIV hồi tháng 7 vừa qua, T.Ư Đảng đã ban hành Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Đây là quyết sách chiến lược, định hình kiến trúc phát triển của đất nước cho nhiều thập kỷ tới với bước chuyển tư duy sâu sắc: chuyển từ "mô hình tăng trưởng" đơn thuần sang "mô hình phát triển tổng thể". T.Ư Đảng xác định đổi mới mô hình phát triển đất nước là quá trình đổi mới phương thức tổ chức, quản trị và vận hành quốc gia để tạo lập năng lực phát triển mới và chuyển đổi sang mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập.

Trong cấu trúc mới này, con người được đặt ở vị trí trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực của sự phát triển; lấy việc nâng cao sức mạnh tổng hợp, tiềm lực quốc gia, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu xuyên suốt. Để tạo ra gia tốc bứt phá, mô hình mới lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi quốc gia về trí tuệ nhân tạo làm động lực chính, đồng thời lấy việc nâng cao năng suất lao động, hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực quốc gia làm những nguyên tắc trung tâm…

Tuy nhiên, để hiện thực hóa và vận hành đồng bộ mô hình phát triển mới của đất nước không chỉ đòi hỏi một quyết tâm chính trị cao độ mà còn yêu cầu sự nỗ lực và quyết liệt trong hành động. Và quan trọng hơn là sự đồng lòng của hơn trăm triệu người dân.

Nhìn lại hành trình 81 năm qua, ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam, khẳng định người Việt Nam có quyền tự hào và vững tin vào tương lai của dân tộc. Sức mạnh của đất nước chưa bao giờ chỉ nằm ở những con số tăng trưởng khô khan mà kết tinh ở bản lĩnh kiên cường, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ý chí tự lực, tự cường vượt qua mọi bão giông.

PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc chia sẻ mỗi lần đón ngày Quốc khánh và chứng kiến những bước cất cánh của đất nước, ông lại nhớ đến câu thơ đầy cảm xúc của nhà thơ Chế Lan Viên: Những ngày tôi sống đây là ngày đẹp hơn tất cả/Dù mai sau đời muôn vạn lần hơn!

"Tôi hoàn toàn tin tưởng với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, Nhà nước, với sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng những hành trang đã có, đất nước chúng ta sẽ phát triển nhanh, bền vững, đi tới tương lai với tầm nhìn mới, thậm chí tầm nhìn tới 100 năm nữa", ông Phúc khẳng định. (còn tiếp)