Từ Ngày Văn hóa tới 'mỏ vàng' du lịch

Lê Nam
Lê Nam

Khi văn hóa được đặt vào vị trí trung tâm cùng một ngày nghỉ lễ quốc gia, ngành du lịch đứng trước một cú hích đa chiều cả về nguồn cầu nội địa lẫn sức hút quốc tế.

Lần đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 được tổ chức với hơn 400 hoạt động trên cả nước, từ đại nhạc hội, lễ hội di sản đến các chương trình nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa đặc sắc. Không chỉ tôn vinh bản sắc dân tộc, ngày hội còn được kỳ vọng trở thành cú hích mới cho du lịch, mở ra cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa.

Từ "du lịch tham quan" sang "du lịch văn hóa - trải nghiệm"

Một đại nhạc hội có thể mang lại hàng trăm tỉ đồng cho du lịch, vậy nếu hàng trăm sự kiện văn hóa cùng diễn ra trên cả nước, cơ hội kinh tế sẽ lớn đến đâu?

Từ Ngày Văn hóa tới 'mỏ vàng' du lịch- Ảnh 1.

Bản sắc văn hóa địa phương góp phần thu hút du khách trong và ngoài nước

ẢNH: NHẬT THỊNH


Ngày Văn hóa Việt Nam có thể tạo nên một điểm nhấn thu hút du khách, nhưng mục tiêu cao hơn là hình thành những điểm đến giàu bản sắc, những sản phẩm sáng tạo có sức sống quanh năm và những doanh nghiệp văn hóa đủ năng lực vươn ra thế giới.


PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo T.Ư

Câu hỏi được đặt ra khi các hoạt động nhân Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 được tổ chức trên quy mô toàn quốc, mở ra không gian lễ hội rộng lớn, kết nối văn hóa, nghệ thuật với du lịch, thương mại và dịch vụ. Theo Bộ VH-TT-DL, cả 34 tỉnh, thành phố đã chuẩn bị 406 chương trình, hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, gồm các sự kiện nghệ thuật, triển lãm, thể thao và trải nghiệm di sản.

Tại Hà Nội, khu vực hồ Hoàn Kiếm trở thành tâm điểm của chuỗi hoạt động từ ngày 21 - 24.11 với diễu hành di sản, biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu làng nghề và trải nghiệm công nghệ số. Đặc biệt, tối 24.11, chương trình Muôn sắc Việt Nam tại sân vận động Mỹ Đình dự kiến quy tụ khoảng 50.000 khán giả, kết hợp biểu diễn nghệ thuật và pháo hoa.

Ở phía nam, TP.HCM tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết - Sắc màu văn hóa Việt tại phố đi bộ Nguyễn Huệ từ ngày 22 - 24.11. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật kết nối 3 điểm cầu Nguyễn Huệ, Bình Dương và Vũng Tàu tối 24.11, kết hợp bắn pháo hoa.

Trong khi đó, Huế giới thiệu di sản cố đô, áo dài và nghệ thuật truyền thống; Khánh Hòa quảng bá văn hóa Chăm; Gia Lai tôn vinh văn hóa cồng chiêng; Cà Mau kết hợp các hoạt động văn hóa với Festival Tôm lần thứ 2.

Quy mô sự kiện cho thấy Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ có ý nghĩa tôn vinh truyền thống mà còn mang tiềm năng trở thành một sản phẩm du lịch đặc biệt. Từ nhu cầu tham dự lễ hội, thưởng thức nghệ thuật, du khách có thể phát sinh chi tiêu cho lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm và tham quan các điểm đến lân cận. Thực tế, sức lan tỏa kinh tế từ các đại sự kiện văn hóa đã được chứng minh. Tổng cộng 2 đêm concert của BlackPink tại Mỹ Đình tháng 7.2023 thu hút khoảng 70.000 lượt khán giả. Theo Sở Du lịch Hà Nội, trong 2 ngày diễn ra chương trình, thủ đô đón hơn 170.000 lượt khách, tổng thu từ du lịch ước đạt 630 tỉ đồng. Mới nhất, 2 đêm concert BigBang tại Hà Nội tháng 10.2026 cũng được một số chuyên gia du lịch ước tính có thể tạo tổng thu 650 - 800 tỉ đồng.

Từ Ngày Văn hóa tới 'mỏ vàng' du lịch- Ảnh 2.

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tạo thêm sức hút cho du lịch Việt Nam

ẢNH: ÁNH DƯƠNG

Kinh tế ban đêm gắn với bản sắc

Các chuỗi hoạt động diễu hành di sản, không gian đường sách, lễ hội ẩm thực và các show diễn thực cảnh có cơ hội trở thành "thỏi nam châm" giữ chân du khách lưu trú qua đêm và gia tăng chi tiêu.

Một chuyên gia du lịch

Nhìn từ những số liệu thực tế đó, hoàn toàn có thể kỳ vọng hàng trăm hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày nghỉ hưởng nguyên lương của người lao động cũng sẽ hình thành nhu cầu tham quan, giải trí và du lịch vào dịp này cũng như trong những năm tới.

Đặc biệt, Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ kích hoạt nhu cầu du lịch nội địa vào mùa thấp điểm. Nếu trước đây, khoảng thời gian từ sau lễ Quốc khánh 2.9 đến trước Tết Dương lịch là giai đoạn trầm lắng của du lịch nội địa vì thiếu vắng các kỳ nghỉ lễ chính thức thì Ngày Văn hóa Việt Nam rơi vào cuối thu - đầu đông, thời điểm giao mùa rất đẹp ở nhiều vùng miền trên cả nước sẽ thúc đẩy du lịch ngắn ngày, du lịch nghỉ dưỡng gần đô thị hay các tuyến điểm di sản lân cận.

Trao đổi với PV Thanh Niên, PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, nhận định Việt Nam đang sở hữu một "mỏ vàng" văn hóa phong phú, không chỉ ở số lượng di sản, danh lam thắng cảnh hay lễ hội mà còn ở chiều sâu lịch sử, sự đa dạng bản sắc và sức sáng tạo của con người. Văn hóa Việt Nam không chỉ hiện diện trong bảo tàng, di tích mà còn sống động trong ẩm thực, trang phục, âm nhạc, nghề thủ công và đời sống cộng đồng. Trong nền kinh tế trải nghiệm, du khách ngày nay không đơn thuần muốn tham quan mà còn mong được tham gia hoạt động văn hóa, thưởng thức nghệ thuật và khám phá đời sống bản địa.

"Khi văn hóa trở thành trải nghiệm có chiều sâu, du lịch có thể kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và tạo sinh kế cho người dân", ông Sơn nhấn mạnh. Ngày Văn hóa Việt Nam là cơ hội kết nối các nguồn lực, tạo sức lan tỏa chung, từ đó biến cảm hứng của một ngày hội thành dòng chảy kinh tế của cả năm.

Định vị thương hiệu địa phương bằng văn hóa

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã biến các ngày lễ văn hóa thành thương hiệu du lịch toàn cầu như Ngày Di sản ở châu Âu, hay các tuần lễ văn hóa truyền thống tại Nhật Bản, Hàn Quốc... Các chuyên gia nhìn nhận việc dành một ngày quốc lễ cho văn hóa gửi đi thông điệp mạnh mẽ tới bạn bè quốc tế về một Việt Nam coi trọng chiều sâu bản sắc, bên cạnh lợi thế về cảnh quan thiên nhiên. Thông điệp này càng tối ưu hơn bởi tháng 11 là mùa cao điểm đón khách quốc tế, nhất là dòng khách châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á. Du khách quốc tế đến Việt Nam vào đúng dịp 24.11 sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội bản địa sôi động nhất - một trải nghiệm "độc bản" mà các chuyến đi thông thường khó có được.

Từ Ngày Văn hóa tới 'mỏ vàng' du lịch- Ảnh 3.

TP.HCM tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết - Sắc màu văn hóa Việt tại phố đi bộ Nguyễn Huệ từ ngày 22 - 24.11

ẢNH: NHẬT THỊNH

Thực tế, nếu những đại sự kiện tạo sức hút tức thời, bản sắc văn hóa chính là yếu tố giúp điểm đến hấp dẫn lâu dài. Mỗi địa phương đều sở hữu những giá trị riêng có khả năng trở thành thương hiệu du lịch. Ví dụ, Hà Nội với chiều sâu lịch sử Thăng Long, hệ thống di tích và làng nghề; Huế với di sản cung đình, áo dài, ẩm thực; TP.HCM với bản sắc đô thị năng động, giao thoa giữa truyền thống và hiện đại; Tây nguyên có không gian văn hóa cồng chiêng, miền Tây có văn hóa sông nước, còn các vùng đất của cộng đồng người Chăm có kiến trúc, lễ hội và nghề thủ công đặc sắc...

PGS-TS Bùi Hoài Sơn cho rằng trong nền kinh tế trải nghiệm, những câu chuyện mang bản sắc riêng tạo nên sự khác biệt khó sao chép. Mỗi địa phương đều có câu chuyện để kể với thế giới, quan trọng là tìm ra cách kể hấp dẫn, phù hợp nhu cầu du khách và chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể. Theo ông, để tối ưu hóa hiệu quả cũng như trải nghiệm, cần chuyển từ tư duy "có gì giới thiệu nấy" sang nghiên cứu thị trường và tìm cách kể câu chuyện Việt Nam bằng những phương thức sáng tạo.

Một di tích có thể trở thành không gian kể chuyện lịch sử bằng nghệ thuật biểu diễn, âm thanh, ánh sáng và công nghệ số; làng nghề có thể kết hợp trải nghiệm làm sản phẩm với thiết kế đương đại; ẩm thực địa phương có thể phát triển thành hành trình khám phá, lớp học nấu ăn và sản phẩm quà tặng. Những mô hình tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám hay Di tích Nhà tù Hỏa Lò cho thấy khi lịch sử được chuyển tải bằng ngôn ngữ sáng tạo, di sản có thể tiếp cận công chúng theo cách hấp dẫn hơn, đặc biệt là giới trẻ và khách quốc tế.

Ở góc độ phát triển sản phẩm, Th.S Tăng Thông Nhân, Phó trưởng khoa Quản trị du lịch - nhà hàng - khách sạn, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, phân tích: Mỗi địa phương có thể xây dựng một câu chuyện văn hóa xuyên suốt, kết nối nhiều trải nghiệm để gia tăng giá trị. Chẳng hạn, du lịch văn hóa Chăm không chỉ giới hạn ở việc tham quan tháp cổ, xem biểu diễn nghệ thuật hay ghé làng gốm, mà có thể trở thành hành trình tìm hiểu lịch sử, đời sống cộng đồng, trải nghiệm làm gốm và khám phá ẩm thực. Tương tự, Huế có thể lấy di sản cung đình làm trục xuyên suốt để phát triển lễ hội, điện ảnh, triển lãm, sản phẩm lưu niệm và hoạt động giải trí ban đêm.

Một hướng phát triển khác là kết hợp di sản với kinh tế đêm. Các bảo tàng, di tích, không gian làng nghề có thể bổ sung chương trình nghệ thuật, kể chuyện lịch sử bằng công nghệ, trải nghiệm ẩm thực và mua sắm buổi tối, qua đó kéo dài thời gian trải nghiệm và gia tăng chi tiêu của du khách. Việt Nam có lợi thế lớn từ kho tàng di sản, bản sắc dân tộc và nguồn lực sáng tạo của thế hệ trẻ. Để biến các lợi thế này thành sức hút du lịch, sản phẩm văn hóa cần được phát triển theo tư duy marketing hiện đại, từ nghiên cứu nhu cầu, định vị thị trường đến thiết kế sản phẩm, chính sách giá và quảng bá chuyên nghiệp.

Theo PGS-TS Nguyễn Đức Thắng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ Đông Á, Việt Nam có lợi thế lớn từ kho tàng di sản phong phú, bản sắc dân tộc cùng nguồn lực sáng tạo của thế hệ trẻ. Đây là những yếu tố quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh địa phương và đất nước. Để phát huy tiềm năng ấy, sản phẩm văn hóa cần được phát triển theo tư duy marketing hiện đại, từ nghiên cứu nhu cầu, phân khúc khách hàng, định vị thị trường đến thiết kế sản phẩm, chính sách giá và hệ thống phân phối. Khi sản phẩm mang bản sắc địa phương được phát triển chuyên nghiệp, văn hóa không chỉ giúp thu hút du khách mà còn tạo nên giá trị thương hiệu có khả năng lan tỏa ra thị trường quốc tế.

Xây dựng thói quen "tiêu dùng văn hóa"

Không dừng lại ở việc thu hút khách đến lễ hội, Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên còn mở ra cơ hội hình thành thói quen tiêu dùng mới, đó là người dân chủ động dành thời gian, chi tiêu và lựa chọn sản phẩm văn hóa, nghệ thuật như một phần trong đời sống thường ngày. Đáng chú ý, cùng với quy định ngày 24.11 là ngày nghỉ hưởng nguyên lương, nhiều điểm tham quan cũng được miễn phí vào Ngày Văn hóa Việt Nam theo chính sách của Bộ Tài chính. Trong đó có Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập). Chính sách này tạo điều kiện cho đông đảo người dân tiếp cận di sản, đồng thời có thể trở thành bước khởi đầu hình thành nhu cầu tham quan bảo tàng, thưởng thức nghệ thuật và trải nghiệm những sản phẩm văn hóa thường xuyên hơn. Từ nhu cầu khám phá ban đầu, thị trường dần hình thành nhóm khách hàng sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm văn hóa chất lượng.

Từ Ngày Văn hóa tới 'mỏ vàng' du lịch- Ảnh 4.

Phát triển du lịch gắn với văn hóa mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng kinh tế

ẢNH: THÀNH NGUYỄN

PGS-TS Nguyễn Đức Thắng phân tích: Lợi thế lớn của Việt Nam là lực lượng dân số trẻ, năng động, có khả năng tiếp cận công nghệ và nhu cầu tiêu dùng sản phẩm sáng tạo ngày càng lớn. Đặc biệt, tinh thần tự hào dân tộc, tình yêu văn hóa của giới trẻ là nguồn lực quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo nội dung. Sản phẩm văn hóa phải được nghiên cứu, thiết kế, định giá, phân phối và quảng bá chuyên nghiệp. Cùng với đó, cần đẩy mạnh số hóa di sản để thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận kho tàng văn hóa truyền thống, có thêm chất liệu sáng tạo sản phẩm mới, từ điện ảnh, âm nhạc đến trò chơi điện tử và nội dung số.

Ở góc độ chính sách, PGS-TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, cho thấy yêu cầu nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng thực sự. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần phát triển những chuỗi giá trị liên ngành. Một chương trình biểu diễn lớn có thể kết nối với khách sạn, hàng không, nhà hàng, vận chuyển, mua sắm, làng nghề và các điểm tham quan lân cận. Một lễ hội cần có sản phẩm trước, trong và sau sự kiện, đồng thời công bố lịch hoạt động đủ sớm để du khách chủ động lên kế hoạch.

Nhà nước cần tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tham gia đầu tư, sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm văn hóa; hoàn thiện cơ chế hợp tác công - tư, chính sách tài chính, bảo hộ sở hữu trí tuệ và phát triển hạ tầng biểu diễn, trải nghiệm. Đặc biệt, lợi ích từ khai thác di sản cần được chia sẻ hợp lý, góp phần tái đầu tư cho bảo tồn và nâng cao đời sống cộng đồng. Thương mại hóa văn hóa cũng cần đặt trên nền tảng tôn trọng giá trị di sản, bảo đảm sự tham gia của người dân, nghệ nhân và cộng đồng bản địa. Khi sản phẩm có chất lượng, mang bản sắc riêng và đáp ứng nhu cầu thị trường, việc tiêu dùng văn hóa có thể dần trở thành thói quen, thay vì chỉ xuất hiện vào những dịp lễ hội.

Từ hơn 400 hoạt động trong lần tổ chức đầu tiên, Ngày Văn hóa Việt Nam đang mở ra cơ hội đáng kể để văn hóa đến gần hơn với công chúng, du lịch có thêm sản phẩm và doanh nghiệp tìm thấy những thị trường mới. Nếu được duy trì bằng các chương trình hấp dẫn, chính sách khuyến khích phù hợp và sự tham gia của khu vực tư nhân, ngày hội không chỉ tạo sức hút vào dịp 24.11 hằng năm mà còn có thể trở thành bước đệm hình thành thị trường tiêu dùng văn hóa chuyên nghiệp, góp phần đánh thức "mỏ vàng" du lịch của đất nước.

"Ngày Văn hóa Việt Nam có thể tạo nên một điểm nhấn thu hút du khách, nhưng mục tiêu cao hơn là hình thành những điểm đến giàu bản sắc, những sản phẩm sáng tạo có sức sống quanh năm và những doanh nghiệp văn hóa đủ năng lực vươn ra thế giới", PGS-TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.