Theo tư liệu, khi xưa, để thực hiện chỉ đạo của Bộ Chỉ huy Quân khu Sài Gòn - Gia Định, Biệt động Sài Gòn đã xây dựng nhiều cơ sở bí mật nhằm phục vụ chiến đấu lâu dài, trong đó có hầm bí mật tại nhà ông Trần Văn Lai (bí danh Năm Lai), cán bộ Đội Biệt động 159, Quân khu Sài Gòn - Gia Định.
Từ năm 1966, ông Năm Lai đã mua căn nhà số 287/70 đường Phan Đình Phùng (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Bàn Cờ, TP.HCM), xây dựng hầm bí mật.
Ngôi nhà được xây dựng gồm một hầm nổi để giấu các đồng chí hoạt động bí mật và một hầm ngầm để chứa vũ khí. Hầm chứa vũ khí có kích thước dài hơn 8 m, ngang 1,2 m, cao 2,5 m. Vách và nền hầm tô xi măng dày để chống thấm. Hầm chứa được khoảng 2 tấn vũ khí, có chỗ thông hơi và đường cống ngầm thông từ sau ra trước, có nắp lỗ ga để tạm rút hoặc chiến đấu với địch.
Ngôi nhà nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Bàn Cờ, TP.HCM có hầm bí mật từng là nơi ngụy trang, hoạt động cách mạng trong chiến dịch Tết Mậu thân 1968
ẢNH: PHẠM HỮU
Trong ngôi nhà nhỏ được ngụy trang nhiều lớp, từ hầm nổi, hầm chìm đến bộ ván để cất giấu vũ khí
ẢNH: PHẠM HỮU
Hình ảnh ông Năm Lai bên cạnh chiếc xe tải nhẹ hiệu Citroen biển số NCE-345 dùng để đưa vũ khí vào nội thành
ẢNH: PHẠM HỮU
Còn hệ thống hầm nổi có chốt khóa, dây thừng và móc câu để khi vào hầm là đóng nắp, khóa chốt lại, rồi di chuyển qua các nhà kế cận rút lui an toàn khi có biến cố. Cửa hầm và nắp hầm được đúc bằng khuôn sắt dày và khít, được che giấu khéo léo dưới 6 viên gạch hoa ở chính giữa phòng khách, vị trí ít ai ngờ đến.
Năm 1967, sẵn sàng cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, hầm bí mật nhà ông Năm Lai được giao chứa vũ khí chuẩn bị cho Biệt động thành đánh Dinh Độc Lập, cơ quan đầu não của dịch.
Giữa năm 1967, hầm bí mật hoàn thành. Ông Năm Lai cùng đơn vị bảo đảm Biệt động Sài Gòn bắt đầu vận chuyển vũ khí về cất giấu. Tổng cộng hơn 2 tấn vũ khí gồm: 350 kg thuốc nổ, 10 súng AK với 3.000 viên đạn, 2 súng B.40 với 20 quả đạn, 1 súng ngắn, 50 lựu đạn... được cất giấu một cách bí mật, sẵn sàng phục vụ cho lực lượng biệt động đánh mục tiêu Dinh Độc Lập.
Căn hầm bí mật được đào ở giữa nhà, nơi phòng khách để chứa vũ khí
ẢNH: PHẠM HỮU
Bên dưới hầm bí mật hiện nay còn lưu giữ nhiều loại súng ống lớn nhỏ từng một thời phục vụ cho chiến đấu
ẢNH: PHẠM HỮU
Những cây súng ngắn từng là kỷ vật chiến đấu của ông Năm Lai và được giữ lại, trưng bày tại ngôi nhà này
ẢNH: PHẠM HỮU
Bên cạnh đó là các kỷ vật khác như nón, đồng hồ, mắt kính, bật lửa mà ông Năm Lai thường sử dụng
ẢNH: PHẠM HỮU
Những bộ quân phục kèm huân, huy chương của ông Năm Lai
ẢNH: PHẠM HỮU
Bên dưới tầng trệt là phần trưng bày những kỷ vật ống nhòm gắn bó với ông Năm Lai tại ngôi nhà này
ẢNH: PHẠM HỮU
4 ngày sau trận đánh Dinh Độc Lập, địch phát hiện ra địa điểm xuất quân và cất giấu vũ khí tại số 287/70 đường Phan Đình Phùng, đã tổ chức phá cửa vào nhà, tịch thu nhà cửa và toàn bộ tài sản bên trong, truy lùng và treo giải thưởng trên các phương tiện thông tin để truy bắt đồng chí Trần Văn Lai. Vì vậy, tổ chức đã cho phép ông tạm lui về Quảng Ngãi hoạt động. Thời gian sau, ông bị Năm Lai địch bắt tra tấn dã man và đưa đi giam giữ tại nhà tù Quảng Ngãi.
Hầm bí mật chứa vũ khí của lực lượng Biệt động thành đánh Dinh Độc Lập tồn tại giữa trung tâm Sài Gòn, gây bất ngờ cho địch, thể hiện sự mưu trí, táo bạo trong công tác phục vụ chiến đấu của quân và dân Sài Gòn - Gia Định. Di tích đã được Bộ Văn hóa xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia năm 1988.
Máy chụp hình mà ông Năm Lai từng sử dụng
ẢNH: PHẠM HỮU
Bên cạnh đó là những vật dụng như kéo, khuôn đúc hạt nhựa kéo màn dùng để làm ra các vật dụng lắp ghép trong tòa nhà Dinh Độc Lập
ẢNH: PHẠM HỮU
Xe gắn máy được Đội 5 Biệt động sử dụng trong trận tấn công Dinh Độc Lập vào năm Mậu Thân 1968
ẢNH: PHẠM HỮU
Bình luận (0)