Từ trường học hạnh phúc đến quốc gia hạnh phúc

Giáo dục chính là cuộc sống

Hơn một thế kỷ trước, John Dewey, nhà triết học và giáo dục học nổi tiếng của Mỹ, đã đưa ra một tư tưởng làm thay đổi cách chúng ta nhìn về giáo dục: “Giáo dục không phải là sự chuẩn bị cho cuộc sống. Giáo dục chính là cuộc sống”.

Nếu giáo dục chính là cuộc sống, thì những năm tháng học đường không thể chỉ là những năm tháng “chuẩn bị để sống”. Đó phải là những năm tháng được sống một cách có ý nghĩa, có niềm vui, có tình yêu thương, có khám phá, có sáng tạo và có hạnh phúc.

Và nếu chúng ta mong muốn xây dựng một quốc gia hạnh phúc, sao không để những công dân tương lai của đất nước được cảm nhận hạnh phúc ngay từ hôm nay – ngay dưới mái trường?

ẢNH: NHẬT THỊNH

Đây có lẽ là một trong những thay đổi căn bản nhất mà giáo dục của kỷ nguyên mới cần hướng tới: không chỉ dạy trẻ em chuẩn bị cho một cuộc sống hạnh phúc, mà phải tạo nên một môi trường để các em được hạnh phúc trong chính những năm tháng học tập, trưởng thành và hình thành nhân cách.

Trường học hạnh phúc trong kỷ nguyên mới cần được nhìn nhận và xây dựng trên 5 nền tảng cốt lõi.

Một là, môi trường học tập xanh, sạch, đẹp và đáng sống. Một ngôi trường hạnh phúc không nhất thiết phải thật sang trọng, nhưng phải xanh, sạch, an toàn, thân thiện và có sức sống. 

Những hàng cây, khu vườn, sân chơi, thư viện, phòng thí nghiệm, không gian nghệ thuật, khu thể thao giúp trường học không còn là một “tòa nhà để học”, mà trở thành một hệ sinh thái để sống và trưởng thành.

Hai là, những mối quan hệ thân thiện, kết nối và hợp tác. Không có trường học hạnh phúc nếu ở đó con người không hạnh phúc với nhau. Quan hệ thầy – trò, trò – trò, nhà trường – gia đình, nhà trường – xã hội phải được xây dựng trên nền tảng của sự tôn trọng, tin cậy và hợp tác nhằm tạo ra một cộng đồng học tập, nơi mọi người cùng có trách nhiệm với sự trưởng thành của trẻ. 

Ba là, được học tập bằng niềm vui khám phá và sáng tạo. Học sinh cần được khơi dậy niềm vui tự mình phát hiện kiến thức, giải quyết vấn đề và hình thành ý tưởng mới. Học sinh cần được khuyến khích thử nghiệm, chấp nhận thất bại, sửa sai và tìm nhiều cách giải khác nhau. 

Bốn là, nghệ thuật không chỉ được xem như những môn phụ. Nếu tri thức giúp con người hiểu thế giới, thì nghệ thuật giúp con người cảm nhận thế giới. Một ngôi trường có thể rất hiện đại về công nghệ nhưng vẫn nghèo nàn nếu thiếu nghệ thuật.

Âm nhạc, hội họa, văn học, sân khấu, múa, nhiếp ảnh, điện ảnh… giúp trẻ em khám phá cảm xúc, vẻ đẹp và chính bản thân mình. 

Và cuối cùng là kỹ năng sống - trải nghiệm. Một trường học hạnh phúc phải giúp học cách giao tiếp và lắng nghe; hợp tác và chia sẻ; tự chăm sóc bản thân; quản lý thời gian; giải quyết vấn đề; quản lý cảm xúc; ứng xử trên môi trường số; sử dụng tiền bạc có trách nhiệm; làm việc nhóm; thích ứng với thay đổi; đối diện với thất bại; biết giúp đỡ người khác; biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Trường học hạnh phúc là nền tảng của quốc gia hạnh phúc

Chúng ta thường bắt đầu câu chuyện về một quốc gia hạnh phúc từ những điều rất lớn: kinh tế phải phát triển, xã hội phải công bằng, môi trường phải trong lành, chính sách phải tốt và con người phải có thu nhập cao.

Nhưng một quốc gia hạnh phúc không thể được xây dựng chỉ bằng những chính sách về hạnh phúc mà phải được xây dựng bởi những con người đã từng biết và cảm nhận được hạnh phúc. Và nơi đầu tiên để một con người học cách hạnh phúc chính là ngôi trường.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Có lẽ, câu hỏi lớn nhất của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI không còn chỉ là “Chúng ta sẽ dạy các em những gì để các em bước vào tương lai?”, mà phải là “Chúng ta sẽ tạo ra những ngôi trường như thế nào để các em được sống một tương lai hạnh phúc ngay từ hôm nay - và rồi chính các em sẽ cùng nhau kiến tạo một quốc gia hạnh phúc cho ngày mai”.

Nếu từ những ngày đầu đến trường cho đến khi hoàn thành đại học, được học tập trong niềm vui, được khám phá, sáng tạo, được yêu thương, được tôn trọng và được lớn lên trong những mối quan hệ tốt đẹp, thì đó sẽ là một thứ vốn đặc biệt quý giá, một nguồn năng lượng tinh thần rất lớn.

Và khi hàng triệu con người cùng mang theo nguồn vốn hạnh phúc ấy bước vào xã hội, nó không còn là hạnh phúc của riêng từng cá nhân. Nó trở thành năng lượng cho gia đình, cho cộng đồng và rộng hơn, cho cả một quốc gia.

Từ trường học hạnh phúc, chúng ta gieo những hạt giống của con người hạnh phúc. Từ những con người hạnh phúc, chúng ta xây dựng những gia đình hạnh phúc, cộng đồng hạnh phúc. Và từ những gia đình, cộng đồng ấy, từng ngày, từng thế hệ, chúng ta có thể cùng nhau dựng xây một quốc gia hạnh phúc.