Tuyển sinh ĐH 2026: Thí sinh sốt ruột chờ lọc ảo

VÌ SAO PHẢI LỌC ẢO TOÀN QUỐC?

Năm 2015, kỳ thi 2 trong 1 được tổ chức để thí sinh (TS) có thể sử dụng kết quả kỳ thi này vừa để xét tốt nghiệp vừa để xét tuyển vào ĐH, CĐ.

Thời điểm đó, sau khi biết kết quả thi, TS xét tuyển ĐH phải nộp hồ sơ giấy trực tiếp hoặc qua bưu điện. Tuy nhiên, quy chế cho phép TS được rút ra nộp lại trong 20 ngày của đợt 1. Điều này đã dẫn đến cảnh tượng TS và phụ huynh xếp hàng chen chúc rút - nộp hồ sơ khiến công tác tuyển sinh tại các trường ĐH vô cùng vất vả.

Để chấm dứt cảnh "nộp - rút" náo loạn của năm 2015-2016 và tình trạng TS ảo (một TS trúng tuyển cùng lúc nhiều trường), năm 2017, Bộ GD-ĐT chính thức đưa phần mềm lọc ảo vào vận hành.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Theo đó, TS được đăng ký nhiều nguyện vọng (NV) xét tuyển và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, thông qua hình thức trực tuyến. Phần mềm của Bộ GD-ĐT sẽ chạy dữ liệu chung toàn quốc để đảm bảo mỗi TS chỉ trúng tuyển một NV cao nhất trong danh sách đã đăng ký. Tuy nhiên, giai đoạn này hệ thống chủ yếu lọc ảo cho phương thức xét tuyển bằng điểm thi THPT, các phương thức khác (xét học bạ, tuyển thẳng, thi đánh giá năng lực...) vẫn do các trường tự làm riêng.

Đến năm 2022, Bộ GD-ĐT nâng cấp toàn diện thành hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung để tất cả phương thức xét tuyển phải cùng nhập lên một hệ thống. Toàn bộ quá trình lọc ảo giúp triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng TS "giữ chỗ" ảo ở nhiều trường hay nhiều phương thức khác nhau.

NHỮNG VƯỚNG MẮC KHI LỌC ẢO CHUNG

Mặc dù phần mềm lọc ảo giúp tối ưu hóa quy trình xét tuyển và giải quyết tình trạng "nộp - rút" hồ sơ nhưng khi đưa vào vận hành thực tế, đặc biệt là giai đoạn nâng cấp toàn diện từ năm 2022, đã phát sinh không ít rắc rối cho cả nhà trường lẫn TS.

Đối với các trường ĐH, khó khăn nhất là định đoạt tỷ lệ gọi trúng tuyển. Phần mềm lọc ảo chỉ đảm bảo một TS trúng tuyển một NV tại thời điểm xét tuyển, nhưng không đảm bảo TS đó có nhập học hay không. Nếu trường ĐH gọi bằng đúng 100% chỉ tiêu, nhiều khả năng sẽ thiếu sinh viên do TS đi du học hoặc chọn phương án khác. Nếu gọi dôi dư ra, trường đối mặt với rủi ro vượt quá chỉ tiêu cho phép sẽ bị phạt.

Dù phần mềm chạy bằng máy tính, nhưng dữ liệu đầu vào (điểm sàn, chỉ tiêu, tiêu chí phụ, danh sách ưu tiên) do các cơ sở đào tạo và TS khai báo trên hệ thống. Mỗi trường lại dùng một quy định quy đổi điểm khác nhau (điểm thi THPT, điểm học bạ, điểm thi đánh giá năng lực, chứng chỉ ngoại ngữ...). Khi nạp chung dữ liệu phức tạp này vào phần mềm, chỉ cần một cơ sở đào tạo khai báo dữ liệu không chính xác, không đồng bộ thì sai sót có thể xảy ra. Thực tế từng ghi nhận trường hợp cán bộ tuyển sinh khai nhầm chỉ tiêu hoặc nhập sai điểm sàn khiến phần mềm cho ra kết quả lệch hoàn toàn, phải làm lại từ đầu.

Về phía TS, nhiều em đăng ký sai sót, nhầm mã ngành hoặc không bấm xác nhận cuối cùng, hoặc không thanh toán lệ phí… Đến khi phần mềm lọc ảo chạy xong, hệ thống loại các NV này khiến TS từ "đỗ thành trượt".

Bên cạnh đó là áp lực về thời gian. Thuật toán lọc ảo cần nhiều vòng, thường từ 6 lần chạy dữ liệu. Năm 2025, do dữ liệu phức tạp với hơn 7,6 triệu NV đăng ký và sự đa dạng của các phương thức xét tuyển, Bộ phải quyết định tăng số lần lọc ảo từ 6 lần lên 10 lần trên toàn quốc để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trong kết quả xét tuyển. Vì thế lịch công bố điểm chuẩn phải lùi 2 ngày, thay vì 20.8 thành 22.8.

Do đó, năm nào cũng vậy, từ lúc thi đến lúc biết kết quả xét tuyển, TS phải chờ đợi hàng tháng trời.

ảnh: Nhật Thịnh

MỘT DỮ LIỆU SAI SÓT TÁC ĐỘNG ĐẾN CẢ HỆ THỐNG

Theo tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, trong quy trình tuyển sinh ĐH hằng năm, ngoài phần mềm lọc ảo dùng chung toàn quốc do Bộ GD-ĐT vận hành, còn có 2 nhóm lọc ảo khu vực chạy song song. Nhóm lọc ảo phía bắc do ĐH Bách khoa Hà Nội làm đơn vị chủ trì và cung cấp hạ tầng kỹ thuật. Nhóm lọc ảo phía nam do ĐH Quốc gia TP.HCM làm đầu mối điều phối.

Trước khi đổ dữ liệu lên hệ thống lọc ảo chung của Bộ, 2 nhóm trường này sẽ tự chạy phần mềm lọc ảo nội bộ giữa các trường thành viên trong nhóm. Việc chạy lọc ảo khu vực giúp giảm căng thẳng cho hệ thống lọc ảo chung toàn quốc vì sau khi lọc ảo khu vực mỗi TS chỉ còn tối đa một NV trúng tuyển trong các trường tham gia lọc ảo nhóm. Khi dữ liệu này được đưa lên lọc ảo chung toàn quốc thì hệ thống chỉ còn xem xét lọc giữa hai nhóm và các trường không tham gia lọc ảo chung. Điều này vừa giảm áp lực cho hệ thống chung, vừa hạn chế sai sót cũng như dễ phát hiện khi có sai sót xảy ra.

"Khâu xử lý dữ liệu tại mỗi trường trước khi lọc ảo là quan trọng nhất và khó khăn nhất. Dữ liệu này phải đảm bảo đúng quy chế tuyển sinh hiện hành của Bộ và đề án tuyển sinh của trường ĐH", tiến sĩ Trung Nhân chia sẻ.

Nếu dữ liệu không chính xác sẽ ảnh hưởng tới cả hệ thống, có thể dẫn đến các tình huống như một TS trúng tuyển 2 trường, TS đủ điều kiện xét tuyển nhưng lại bị loại hoặc TS không đạt tiêu chí nhưng lại trúng tuyển...

Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Gia Định, nhìn nhận: "Công tác xử lý dữ liệu đăng ký xét tuyển và lọc ảo vẫn là một khâu rất phức tạp, đòi hỏi độ chính xác và khả năng phối hợp rất cao giữa các cơ sở đào tạo. Một trong những vấn đề hết sức lưu ý là dữ liệu đăng ký xét tuyển của TS được hình thành từ nhiều phương thức khác nhau. Trong khi đó, hệ thống lọc ảo chủ yếu xử lý dữ liệu xét tuyển theo phương thức sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT".

Thạc sĩ Chung cho rằng nếu một trường cập nhật thiếu dữ liệu TS đã trúng tuyển bằng các phương thức khác, sử dụng nhầm tệp dữ liệu, sai mã phương thức, mã ngành hoặc dữ liệu chưa được cập nhật đầy đủ, kết quả xét tuyển của chính trường đó có thể bị ảnh hưởng. Trong quá trình lọc ảo, kết quả xét tuyển của TS có thể liên quan đến nhiều NV và nhiều cơ sở đào tạo khác nhau. Vì vậy, khi dữ liệu đầu vào của một đơn vị có sai sót, nếu không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời, sai lệch đó có thể tác động dây chuyền đến quá trình xử lý dữ liệu và kết quả xét tuyển chung.

Bên cạnh đó, việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển về một mặt bằng tương đương với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT cũng là một vấn đề phức tạp. Mỗi cơ sở đào tạo có thể xây dựng phương pháp, công thức và cách tiếp cận khác nhau để thực hiện việc quy đổi. Do đó, cùng một mức năng lực hoặc kết quả học tập của TS nhưng khi quy đổi theo các phương pháp khác nhau có thể cho ra những kết quả khác nhau giữa các cơ sở đào tạo.

Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho hay những trường có phương thức tuyển sinh phức tạp thì xử lý sẽ rắc rối hơn, dễ bị lỗi phần mềm hơn so với các trường có phương thức đơn giản.