Ukraine bí mật luồn sâu 15 km dưới lòng đất, tập kích hậu tuyến Nga?

Quân đoàn Khartiia số 2 thuộc quân đội Ukraine ngày 22.10 đã công bố chi tiết chiến dịch mang "mật danh Veles", nhằm ngăn chặn lực lượng Nga thâm nhập vào phía sau các vị trí phòng thủ của Ukraine tại tỉnh Kharkiv, đông bắc nước này. Quân đoàn Khartiia mô tả Veles là cuộc phản công ngầm quy mô lớn đầu tiên trên thế giới.

ẢNH: REUTERS

Thay vì vượt qua các khu vực trống trải nằm dưới sự giám sát của UAV, binh sĩ Ukraine đã di chuyển hơn 15 km qua mạng lưới đường ống ngầm, vượt qua các vị trí của Nga trước khi bất ngờ xuất hiện ở hậu tuyến đối phương, theo Kyiv Post.

Quân đoàn Khartiia cho biết chiến dịch đã giúp ngăn chặn nỗ lực tiến vào hậu tuyến Kupiansk của Nga, đồng thời bắt hơn 30 binh sĩ Nga làm tù binh và tiêu diệt hơn 100 người khác của phía đối phương.

Theo chuẩn tướng Ihor Obolienskyi, Tư lệnh Quân đoàn Khartiia, chiến dịch được xây dựng sau khi Ukraine nghiên cứu cách quân Nga sử dụng hệ thống đường ống dẫn khí đốt để bí mật vượt qua các tuyến phòng thủ.

"Nga tin rằng cơ sở hạ tầng ngầm là công cụ duy nhất của họ để vượt qua hệ thống phòng thủ của chúng ta. Chúng tôi đã nghiên cứu kinh nghiệm của họ và biến mối đe dọa đó thành lợi thế phản công", theo The Kyiv Independent dẫn lời ông Obolienskyi.

Chiến dịch đặt ra nhiều thách thức do binh sĩ phải hoạt động trong không gian chật hẹp, thiếu ánh sáng tự nhiên, không có tín hiệu GPS và khó duy trì liên lạc vô tuyến thông thường.

Giải thích về chiến dịch, phía Ukraine cho hay các kỹ sư, công binh và nhân viên hỗ trợ đã chuẩn bị tuyến đường ngầm. Trong khi đó, binh sĩ trải qua quá trình huấn luyện về thể chất và tâm lý để thích nghi với điều kiện tác chiến dưới lòng đất.

Ukraine cũng sử dụng những giải pháp kỹ thuật riêng để định vị, liên lạc và hỗ trợ binh sĩ. Trên mặt đất, các đơn vị bộ binh phối hợp với lực lượng UAV, trong đó có Lữ đoàn Achilles số 429, triển khai các cuộc tấn công nhằm tạo sức ép từ nhiều hướng lên vị trí Nga.

Theo The Wall Street Journal, cuộc đối đầu dưới lòng đất gần Kupiansk đã diễn ra trong những đường ống có đường kính khoảng 1,2 m, nơi binh sĩ phải di chuyển nối đuôi nhau và giao tranh ở cự ly rất gần.

Trước đó, lực lượng Nga được cho là đã tận dụng mạng lưới đường ống từ thời Liên Xô để bố trí súng máy, dựng chướng ngại vật và đào các khoang trú ẩn dưới lòng đất. Ukraine ban đầu tìm cách phá hủy những lối ra bằng pháo binh và không kích, song quân Nga có thể đào đường thoát mới gần các vị trí bị đánh sập.

Để đối phó, lực lượng Ukraine chuyển sang sử dụng phương tiện mặt đất không người lái (UGV) mang chất nổ nhằm phá hủy chướng ngại vật và các vị trí phòng thủ bên trong đường ống, trước khi triển khai binh sĩ tiến sâu hơn.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong phương thức tác chiến trên chiến trường Ukraine. Khi UAV trinh sát và tấn công khiến việc di chuyển trên mặt đất ngày càng nguy hiểm, các hệ thống đường ống và công trình ngầm trở thành tuyến cơ động giúp binh sĩ tránh bị phát hiện, đồng thời mở ra hướng tập kích bất ngờ vào đối phương.

Nga từng nhiều lần sử dụng đường ống ngầm để thực hiện các cuộc tấn công tại Kursk, Kupiansk và một số khu vực khác. Tuy nhiên, chiến dịch Veles cho thấy Ukraine đang tìm cách khai thác chính chiến thuật này để phản công. "Veles chứng minh rằng không có thế bế tắc nào đối với những người có thế chủ động và công nghệ", ông Obolienskyi nói.

Theo ông Mark Cancian, cố vấn Chương trình An ninh quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS-Mỹ), tác chiến ngầm đang trở lại như một biện pháp đối phó với các loại vũ khí chính xác, đặc biệt là tên lửa và UAV.

Hiện phía Nga chưa bình luận về chiến dịch Veles. Hồi tháng 12.2025, Nga tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn Kupiansk, đầu mối đường sắt chiến lược tại tỉnh Kharkiv. Phía Nga khi đó cho rằng lực lượng Ukraine vẫn tiến hành các cuộc phản kích quy mô nhỏ, song quân Nga tiếp tục duy trì sự hiện diện tại khu vực. 

Theo Ukrinform, quân đội Nga ngày 27.9 đã sơ tán dân thường khỏi cộng đồng Kupiansk ở vùng Kharkiv thông qua một đường ống dẫn khí.