V-League đứng ở đâu trên bản đồ bóng đá khu vực: Cần làm gì để đi xa hơn?

Tiếp tục học hỏi

Theo CNN Indonesia, hồi tháng 4.2025, PT Liga Indonesia Baru (LIB), đơn vị điều hành Liga 1, đã cảnh báo sẽ trừ điểm các CLB không đáp ứng tiêu chuẩn cấp phép CLB chuyên nghiệp kể từ mùa giải kế tiếp. Tiêu chí cấp phép được xây dựng dựa trên 5 nhóm chuẩn của AFC: chuyên môn thể thao, pháp lý, nhân sự - hành chính, hạ tầng và tài chính. Mùa 2024 - 2025 được xem là giai đoạn thử nghiệm, trước khi hình phạt trừ điểm chính thức áp dụng với các CLB không đạt chuẩn. Ngoài nguy cơ bị trừ điểm, những CLB chưa được cấp phép còn không được nhận phần chia doanh thu thương mại từ giải.

Giám đốc điều hành LIB Ferry Paulus khẳng định đây là yêu cầu bắt buộc nhằm nâng chuẩn vận hành của các CLB, trong khi Giám đốc vận hành Asep Saputra cho biết mục tiêu là buộc mọi CLB Liga 1 đạt chuẩn cấp phép ngay từ mùa giải hiện tại. Đây là một cách làm cụ thể để thúc đẩy các CLB tự hoàn thiện về tổ chức, quản trị, thay vì chỉ dừng ở các quy định mang tính hình thức. Các quy chuẩn của AFC cũng được áp dụng ở V-League nhưng VPF đôi khi "nương tay", cấp phép ngoại lệ cho một số CLB không đáp ứng điều kiện để đảm bảo số lượng đội dự giải.

Trong khi đó, Thai League lại cho thấy sự bài bản ở một khía cạnh khác. Như cách các CLB tổ chức sự kiện trong ngày thi đấu để khán giả được trải nghiệm thêm nhiều điều thú vị, ngoài việc thưởng thức một trận bóng đá thông thường. Ví dụ điển hình là ở trận gặp Chonburi FC trên sân Thunderdome, đầu tháng 12.2025, CLB chủ nhà Muangthong United tổ chức hẳn một sự kiện riêng nhân Ngày của Cha ở Thái Lan. Họ tặng vé miễn phí cho các ông bố đưa con đến sân, mời nhiều trường quốc tế trong khu vực tham dự, bố trí đội trống cổ vũ cùng linh vật biểu diễn tạo không khí sôi động, thiết kế nhiều gian hàng ẩm thực và trò chơi xung quanh sân. Theo trang tin chính thức của CLB, không ít gia đình với tất cả các thành viên đã kéo nhau đến sân xem bóng đá, nhờ sự kiện rất ý nghĩa này. Đây là một ví dụ cho thấy khi được đầu tư bài bản, một trận đấu hoàn toàn có thể trở thành một sự kiện cộng đồng, thay vì chỉ gói gọn trong 90 phút trên sân.

ẢNH: NVCC

Bóng đá cần nuôi được bóng đá

Bên cạnh việc học hỏi mô hình tổ chức, một hướng đi quan trọng khác để các CLB V-League giảm sự phụ thuộc vào một vài ông bầu hay nhà tài trợ chính, là xây dựng thêm những nguồn thu từ chính hoạt động kinh doanh, thương mại của CLB. Đây là điều nhiều nền bóng đá phát triển trong khu vực đã làm tốt hơn.

Buriram United của Thái Lan là một ví dụ điển hình cho thấy quy mô mà việc kinh doanh vật phẩm bóng đá có thể đạt tới, khi CLB này xây dựng được một hệ thống cửa hàng chính thức bài bản nhiều năm qua. Ngay từ mùa giải 2019, đợt mở bán áo đấu sân nhà mới của Buriram United đã lập kỷ lục với 40.196 áo được bán ra chỉ trong ngày đầu tiên, thu về hơn 23,7 triệu baht (tương đương khoảng 17,5 tỉ đồng), vượt xa kỷ lục 35.500 áo của mùa trước đó. Đây là minh chứng cho thấy khi một CLB xây dựng được hình ảnh, bản sắc đủ mạnh, doanh thu từ vật phẩm hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực đáng kể, không thua kém nhiều so với tiền tài trợ.

Không chỉ dừng lại ở vật phẩm, Buriram United còn cho thấy một hình mẫu rộng hơn: biến cả tỉnh Buriram thành một "hệ sinh thái thể thao". Từ năm 2009, ông Newin Chidchob, Chủ tịch Buriram United, được chính quyền địa phương cấp khoảng 20 ha đất để xây sân Thunder Castle (hơn 32.000 chỗ, đạt chuẩn FIFA). Tiếp theo, ông xây thêm trường đua Chang International Circuit đạt chuẩn quốc tế cho đua ô tô và mô tô, từng đăng cai giải MotoGP từ năm 2018. Khi bóng đá, đua xe cùng hệ thống khách sạn, nhà hàng xung quanh cùng phát triển, doanh thu của Buriram United tăng từ 300 triệu baht (khoảng 210 tỉ đồng) năm 2013 lên 805 triệu baht (khoảng 564 tỉ đồng) năm 2018, tức tăng gần gấp 3 lần. Lượng khách du lịch đến tỉnh này cũng tăng gần 3 lần trong giai đoạn 2009 - 2016, kéo doanh thu du lịch của tỉnh từ 808 triệu lên 2,4 tỉ baht. Nói cách khác, bóng đá ở Buriram không chỉ tự nuôi được mình, mà còn trở thành đầu kéo cho cả nền kinh tế địa phương.

So với Buriram, một tỉnh từng rất ít người biết đến trước khi có bóng đá, VN vốn đã sở hữu lợi thế lớn hơn nhiều để xây dựng những "hệ sinh thái" tương tự: một hệ thống di sản văn hóa, lịch sử và danh lam thắng cảnh trải dài khắp cả nước, từ các di sản được UNESCO công nhận đến những vùng đất giàu bản sắc, gắn liền với nhiều CLB V-League hiện nay. Đây là nền tảng mà không phải quốc gia nào trong khu vực cũng có được. Vấn đề đặt ra là các CLB, cùng với địa phương, có sẵn sàng đầu tư bài bản và kiên trì để kết hợp bóng đá với du lịch, văn hóa, qua đó tạo ra một mô hình phát triển bền vững hơn (giống như Buriram đã làm được với bóng đá và đua xe) thay vì để những nguồn lực giàu có đó tồn tại và hoạt động riêng lẻ.

Trên thực tế, một số nơi tại VN đã bắt đầu có những bước đi đầu tiên theo hướng này. Trao đổi với Thanh Niên, anh Nguyễn Hữu Dũng, cựu nhà báo thể thao, hiện là chủ kênh YouTube "Ngoài đường piste" với gần 200.000 người theo dõi, cho biết anh thường xuyên tổ chức những tour du lịch thể thao tại Gia Lai. Cụ thể, anh đưa người hâm mộ tham quan các địa danh nổi tiếng của tỉnh, ghé Trung tâm Hàm Rồng, đến sân Pleiku xem các trận đấu của CLB HAGL, lưu trú tại khách sạn và dùng bữa tại nhà hàng thuộc hệ thống của HAGL.

Anh Hữu Dũng chia sẻ: "CLB tạo điều kiện để đoàn khách được tham quan, gặp gỡ, giao lưu với cầu thủ. Đổi lại, CLB nói riêng và Tập đoàn HAGL nói chung có thêm nguồn thu từ bán vé, vật phẩm lưu niệm, dịch vụ ăn ở. Dù nguồn thu từ mô hình này chưa thực sự bùng nổ, đây vẫn là bước đi ban đầu, mở ra hy vọng phát triển trong tương lai". (còn tiếp)