Văn hóa làm nên bản sắc, cốt cách và sức sống trường tồn của dân tộc; đại đoàn kết tạo nên sức mạnh để dân tộc vượt qua thử thách và kiến tạo tương lai. Hai nguồn sức mạnh ấy gắn bó, bồi đắp lẫn nhau trong suốt chiều dài lịch sử Việt Nam.
Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, nhìn lại mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết cũng là dịp để suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ trẻ: Tiếp nối những giá trị làm nên bản lĩnh Việt Nam và chuyển hóa thành hành động trong kỷ nguyên phát triển mới.
Từ chiều sâu văn hóa đến sức mạnh đại đoàn kết dân tộc
Văn hóa Việt Nam hình thành từ quá trình lao động, sáng tạo, đấu tranh sinh tồn và dựng xây cộng đồng. Trong quá trình ấy, lòng yêu nước, tinh thần nhân nghĩa, ý thức cộng đồng, đức tính khoan dung, truyền thống tương thân tương ái đã trở thành những giá trị bền vững, thấm sâu vào tâm hồn và cách ứng xử của mỗi người Việt Nam.

MTTQ Việt Nam luôn ở trong nhân dân, cùng nhân dân và lắng nghe nhân dân để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. (Trong ảnh: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư T.Ư Đảng, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài cùng các đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031)
ẢNH: TTXVN
Chính từ những giá trị văn hóa đó, tinh thần đoàn kết được hình thành và bồi đắp. Người Việt Nam có thể khác nhau về vùng miền, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, điều kiện sống và hoàn cảnh xã hội, nhưng vẫn có thể tìm thấy điểm chung trong tình yêu quê hương, ý thức về cội nguồn và khát vọng xây dựng một đất nước hòa bình, độc lập, phồn vinh.
Bởi vậy, đại đoàn kết không đơn thuần là sự tập hợp về lực lượng hay thống nhất về hành động. Ở chiều sâu, đó còn là sự gắn kết về văn hóa, sự đồng cảm về tinh thần, sự chia sẻ những giá trị và mục tiêu chung.
Đặc biệt, sức mạnh đoàn kết của dân tộc Việt Nam không hình thành từ sự đồng nhất hay xóa bỏ khác biệt. Trái lại, đó là sự thống nhất trong đa dạng, là khả năng quy tụ những cộng đồng có bản sắc, truyền thống và lợi ích khác nhau cùng hướng tới mục tiêu chung của dân tộc. Với người trẻ hôm nay, bài học ấy bắt đầu từ việc biết lắng nghe, tôn trọng khác biệt và cùng nhau giải quyết những vấn đề của cộng đồng.
Hai dấu mốc lịch sử, một tư tưởng xuyên suốt
Ngày 18.11.1930, Ban Thường vụ T.Ư Đảng ban hành Chỉ thị về thành lập Hội Phản đế Đồng minh, hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy và phương thức tập hợp lực lượng cách mạng của Đảng, đặt nền móng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Trải qua 96 năm, với những tên gọi và hình thức tổ chức phù hợp với từng giai đoạn lịch sử, Mặt trận luôn giữ vai trò tập hợp, đoàn kết các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, nhân sĩ, trí thức và mọi người Việt Nam yêu nước, góp phần tạo nên sức mạnh to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Mười sáu năm sau dấu mốc thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất, ngày 24.11.1946, giữa bộn bề khó khăn của đất nước vừa giành được độc lập, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội với sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh và hơn 200 đại biểu đại diện cho giới hoạt động văn hóa cả nước. Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên tư tưởng có ý nghĩa định hướng sâu sắc: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi".
Đặt 2 sự kiện lịch sử trong mối liên hệ với nhau, có thể thấy một tư tưởng xuyên suốt trong đường lối cách mạng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh: Muốn làm nên sự nghiệp lớn phải quy tụ được sức mạnh của toàn dân tộc; muốn sức mạnh ấy bền vững phải có nền tảng văn hóa, có lý tưởng chung, có niềm tin và những giá trị tốt đẹp dẫn dắt.
Nếu sự ra đời của Mặt trận Dân tộc thống nhất đặt nền móng cho việc tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân thì Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 1946 khẳng định vai trò của văn hóa trong định hướng tư tưởng, bồi đắp nhân cách, xây dựng con người và tạo nền tảng tinh thần cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Văn hóa làm sâu sắc đoàn kết, đoàn kết làm giàu thêm văn hóa
Văn hóa và đại đoàn kết có mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại và cùng bồi đắp cho nhau. Nếu văn hóa tạo nên những giá trị chung để con người tìm thấy sự đồng cảm, gắn bó thì đại đoàn kết chính là môi trường để những giá trị ấy được gìn giữ, lan tỏa và phát triển. Mối quan hệ đó không chỉ được chứng minh qua lịch sử dựng nước và giữ nước mà còn hiện diện sinh động trong đời sống hôm nay.

Tham gia hoạt động tình nguyện là một trong những cách thiết thực để thanh niên thực hành văn hóa đoàn kết
ẢNH: TTXVN
Văn hóa tạo nên nền tảng tinh thần của sự đoàn kết, xây dựng niềm tin và đồng thuận xã hội. Một cộng đồng chỉ thực sự bền vững khi các thành viên biết tôn trọng, thấu hiểu, sẻ chia và có trách nhiệm với nhau. Những giá trị như lòng nhân ái, sự khoan dung, tinh thần tương thân tương ái và ý thức cộng đồng chính là sợi dây gắn kết con người. Khi những giá trị ấy được đề cao, sự khác biệt về điều kiện sống, quan điểm hay lợi ích có thể được dung hòa thông qua đối thoại và tìm kiếm tiếng nói chung. Ngược lại, lối sống ích kỷ, vô cảm và thiếu trách nhiệm có thể làm xói mòn niềm tin, suy giảm sự gắn bó xã hội.
Ở chiều ngược lại, đại đoàn kết tạo môi trường để các giá trị văn hóa được bảo tồn và phát huy. Việt Nam là quốc gia thống nhất gồm 54 dân tộc, mỗi dân tộc có những sắc thái văn hóa riêng, cùng góp phần tạo nên sự phong phú của nền văn hóa Việt Nam. Đoàn kết không có nghĩa là xóa nhòa sự khác biệt, mà là sự thống nhất trên cơ sở tôn trọng, phát huy những giá trị tốt đẹp của mỗi cộng đồng. Chính sự thống nhất trong đa dạng ấy làm nên chiều sâu, bản sắc và sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc.
Trong xã hội hiện đại, khi các mối quan hệ ngày càng mở rộng trên không gian số, văn hóa đoàn kết càng cần được bồi đắp bằng những hành vi ứng xử văn minh, trách nhiệm và tôn trọng sự khác biệt. Đặc biệt, với thế hệ trẻ, giữ gìn văn hóa không chỉ là trân trọng di sản của cha ông mà còn là chủ động kết nối cộng đồng, lan tỏa những giá trị tích cực trong đời sống thực và trên môi trường mạng. Mỗi người trẻ có thể góp phần củng cố đoàn kết từ những việc rất cụ thể: kiểm chứng thông tin, đối thoại có trách nhiệm, hỗ trợ người yếu thế và tham gia giải quyết vấn đề chung. Văn hóa tạo nên chiều sâu và sự bền vững của đoàn kết; đại đoàn kết tạo nên sức mạnh và không gian phát triển của văn hóa. Đó chính là nguồn lực nội sinh quan trọng để đất nước phát triển nhanh và bền vững.
Đưa văn hóa và đại đoàn kết trở thành sức mạnh phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới
Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng truyền thông số mở ra cơ hội chưa từng có để kết nối con người, quảng bá văn hóa và lan tỏa những giá trị tốt đẹp. Tuy nhiên, cùng với đó là nguy cơ phân hóa trong nhận thức, sự lan truyền thông tin sai lệch, những biểu hiện lệch chuẩn trong ứng xử, lối sống và sự suy giảm gắn kết trong một bộ phận cộng đồng. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển văn hóa và con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.
Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã khẳng định vai trò của văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, đồng thời là trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Trước hết, cần coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là một trong những giải pháp căn bản để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Văn hóa phải hiện diện trong từng gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và trên không gian mạng; được thể hiện qua đạo đức, lối sống, trách nhiệm xã hội và cách ứng xử giữa con người với con người.
Tuổi trẻ tiếp nối và sáng tạo những phương thức đoàn kết mới
Trong hành trình phát triển đất nước, thanh niên vừa là lực lượng kế thừa những giá trị văn hóa của dân tộc, vừa là chủ thể sáng tạo những cách thức mới để kết nối cộng đồng. Sự tiếp nối không chỉ thể hiện ở lòng tự hào về truyền thống, mà còn ở khả năng biến những giá trị yêu nước, nhân ái, trách nhiệm, đoàn kết thành hành động thiết thực trong học tập, lao động và đời sống xã hội. Với tri thức, sức trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ và tinh thần dấn thân, thanh niên có điều kiện để đưa văn hóa đoàn kết đến những không gian, nhóm cộng đồng và phương thức tương tác mới.

Đoàn viên thanh niên và đồng bào tham gia múa sạp tại Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc ở xã Vân Nham, tỉnh Lạng Sơn ngày 18.11.2025
ẢNH: TTXVN
Trước hết, cần khơi dậy trong mỗi người trẻ ý thức rằng giữ gìn bản sắc văn hóa không phải là quay lưng với cái mới. Đó là hiểu cội nguồn, trân trọng tiếng Việt, lịch sử, di sản, phong tục tốt đẹp; đồng thời biết tiếp thu tinh hoa nhân loại có chọn lọc. Đoàn kết cũng không đòi hỏi mọi người phải giống nhau, mà bắt đầu từ khả năng lắng nghe, tôn trọng khác biệt và cùng hành động vì lợi ích chung.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần phát huy vai trò nòng cốt trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và tổ chức các phong trào hành động của tuổi trẻ. Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phát huy thế mạnh đoàn kết, tập hợp rộng rãi các tầng lớp thanh niên, kể cả những người trẻ có điều kiện sống, nghề nghiệp và sở thích khác nhau. Hội Sinh viên Việt Nam cần tạo thêm môi trường để sinh viên rèn luyện, sáng tạo, tình nguyện và hình thành năng lực hợp tác trong xã hội đa dạng. Điểm chung của các tổ chức không chỉ là vận động thanh niên tham gia phong trào, mà còn phải tạo cơ hội để người trẻ đề xuất sáng kiến, tự tổ chức hoạt động và thấy được giá trị đóng góp của mình.
Điều quan trọng là đổi mới phương thức tập hợp thanh niên. Không thể chỉ trông chờ vào những buổi sinh hoạt mang tính truyền đạt một chiều, trong khi người trẻ đang học tập, giao tiếp và hình thành quan điểm qua các nền tảng số. Các tổ chức thanh niên cần hiện diện tích cực trên không gian mạng bằng nội dung có sức thuyết phục, đối thoại cởi mở và những hoạt động trực tuyến gắn với việc làm thực tế. Đổi mới phương thức đoàn kết không đơn thuần là chuyển một hoạt động lên mạng, mà là biết lắng nghe những mối quan tâm mới, kết nối các nhóm thanh niên khác nhau và biến sự tương tác thành hợp tác vì cộng đồng.
Văn hóa số phải trở thành một nội dung thiết thực của giáo dục thanh niên: kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; tranh luận có lý lẽ, không xúc phạm người khác; không cổ súy định kiến vùng miền, dân tộc, giới tính hay hoàn cảnh; chủ động lan tỏa những câu chuyện đẹp, hành động tử tế và sáng kiến vì cộng đồng. Một lượt chia sẻ có trách nhiệm, một cuộc đối thoại văn minh cũng có thể góp phần xây dựng niềm tin xã hội.
Từ những chương trình tình nguyện ở vùng khó khăn, hoạt động hiến máu, hỗ trợ đồng bào chịu ảnh hưởng bởi thiên tai đến các dự án bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường, khởi nghiệp vì cộng đồng, thanh niên có nhiều cơ hội thực hành văn hóa đoàn kết. Cần đánh giá phong trào không chỉ bằng số lượng hoạt động hay lượt tham gia, mà bằng hiệu quả giải quyết vấn đề, giá trị mang lại cho người dân và sự trưởng thành của chính người trẻ.
Cùng với việc tạo cơ hội cống hiến, phải quan tâm những nhu cầu chính đáng của thanh niên về học tập, việc làm, kỹ năng, không gian sáng tạo và đời sống tinh thần. Tổ chức thanh niên chỉ có sức hút bền vững khi thực sự hiểu người trẻ, đại diện cho tiếng nói của họ và đồng hành giải quyết những khó khăn cụ thể. Niềm tin không hình thành từ khẩu hiệu, mà từ sự lắng nghe và những kết quả có thể cảm nhận được.
Với thế hệ trẻ, yêu nước và đoàn kết hôm nay còn được thể hiện trong những lựa chọn rất gần gũi: học tập nghiêm túc, làm việc trung thực, ứng xử tử tế, tôn trọng pháp luật, biết sẻ chia và không thờ ơ trước vấn đề của cộng đồng. Khi mỗi người trẻ tự giác thực hành những giá trị ấy, văn hóa không chỉ là điều được truyền lại, mà trở thành sức mạnh được tiếp nối và sáng tạo mỗi ngày. Tuổi trẻ tiếp nối sức mạnh dân tộc không phải bằng lời khẳng định, mà bằng năng lực kết nối con người, tinh thần phụng sự và những kết quả có ích cho xã hội.
Để mạch nguồn văn hóa và sức mạnh đoàn kết được tiếp nối
Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất là dịp để nhìn lại 2 dòng chảy lớn đã góp phần làm nên sức mạnh và bản lĩnh của dân tộc: Dòng chảy của văn hóa và dòng chảy của đại đoàn kết.
Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước hướng tới những mục tiêu phát triển cao hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát huy sức mạnh đoàn kết để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, mà còn phải làm cho chính tinh thần đoàn kết trở thành một giá trị văn hóa được thực hành thường xuyên trong đời sống.
Văn hóa tạo nên chiều sâu của đoàn kết; đại đoàn kết tạo nên sức mạnh lan tỏa của văn hóa. Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay là tiếp nối mạch nguồn ấy bằng tri thức, khát vọng, sự sáng tạo và những hành động thiết thực, để văn hóa và đoàn kết không chỉ là di sản được trao truyền mà còn là sức mạnh được bồi đắp mỗi ngày. Khi các thế hệ cùng chung niềm tin, cùng tôn trọng những giá trị tốt đẹp và cùng hành động vì lợi ích của đất nước, dân tộc Việt Nam sẽ có thêm nền tảng tinh thần và động lực để hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.










Bình luận (0)