Không cần đến thư viện trực tiếp, độc giả có thể tìm đọc sách trên điện thoại hoặc máy tính. Mô hình này góp phần đưa tri thức đến gần cộng đồng, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm bản quyền trong môi trường số.
Độc giả P.Thông Tây Hội tải app ViLIB về điện thoại để đọc sách
Ảnh: QUỲNH TRÂN
Sáng 4.11 vừa qua, Công ty CP Thư viện số Việt Nam (ViLIB) phối hợp UBND P.Thông Tây Hội (TP.HCM) tập huấn sử dụng nền tảng thư viện số dùng chung trên điện thoại. Người dân được hướng dẫn cách tiếp cận sách và tài nguyên học tập qua thiết bị kết nối internet. Mô hình cũng giúp các xã, phường, đặc khu xây dựng không gian tri thức số mà không phải tự đầu tư hạ tầng công nghệ.
Sau khi cài đặt ứng dụng, anh Nguyễn Minh Nhật, nhân viên Trung tâm Cung ứng dịch vụ công P.Thông Tây Hội, tranh thủ đọc sách tại một quán cà phê. Anh bất ngờ khi tìm lại được những tác phẩm yêu thích thời đi học. Thay vì đến thư viện hoặc mua sách, anh có thể tìm đọc nhiều thể loại ngay trên điện thoại.
Với Trần Thị Mai, sinh viên phải cân đối chi tiêu, thư viện số giúp giảm chi phí mua sách. Mai nhận định hình thức này hữu ích với người trẻ ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc đi lại và tiếp cận sách còn hạn chế. Trước đây, cô thường tìm mua sách giá rẻ trên mạng nhưng không ít lần gặp sách in kém chất lượng. Nguồn sách điện tử giúp cô chủ động hơn trong lựa chọn.
Tại P.Thông Tây Hội, người dân có thể truy cập thư viện qua đường dẫn hoặc quét mã QR. Danh mục hiện có khoảng 3.000 đầu sách, tài liệu số thuộc nhiều lĩnh vực, phục vụ nhu cầu đọc của nhiều nhóm tuổi.
Độc giả P.Thông Tây Hội tải app ViLIB về điện thoại để đọc sáchẢnh: QUỲNH TRÂN
Ảnh: QUỲNH TRÂN
Theo ông Nguyễn Thành Vĩnh, Phó phòng Văn hóa - Khoa học P.Thông Tây Hội, địa phương dự kiến triển khai mô hình đến 31 khu phố và các cấp học, hướng đến việc mỗi gia đình có một tủ sách trực tuyến. Xa hơn, địa phương kỳ vọng kết nối các thư viện số gia đình thành cộng đồng hiếu học, phát triển mô hình thư viện số dòng họ để các thế hệ cùng gìn giữ truyền thống khuyến học.
"Bên cạnh thư viện truyền thống, việc đưa thư viện số đến tận tay độc giả là cần thiết. Trước mắt, chúng tôi triển khai mã QR tại các điểm công cộng, sau đó mở rộng đến trường học, cơ quan, đơn vị. Tổ công nghệ số cộng đồng sẽ tham gia hướng dẫn người dân tiếp cận mô hình này", ông Vĩnh cho biết.
Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả có thể hưởng 25% doanh thu
Phát triển thư viện số cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan khi tài nguyên được đưa lên môi trường mạng. Đây là vấn đề cần được chú trọng trong quá trình chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và phát triển văn hóa theo Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đại diện ViLIB cho biết bản quyền là điều kiện tiên quyết khi đưa tài nguyên lên nền tảng. Mỗi tài nguyên được cung cấp công khai phải có cơ sở pháp lý phù hợp với hình thức và phạm vi sử dụng; việc một tác phẩm đã được số hóa không đồng nghĩa mặc nhiên được phép đưa lên mạng.
Sinh viên Trường ĐH Văn hóa (TP.HCM) đọc sách trên nền tảng thư viện số
Ảnh: QUỲNH TRÂN
Theo đó, ViLIB yêu cầu nhà xuất bản, đơn vị phát hành cung cấp hồ sơ chứng minh quyền khai thác, phân phối hoặc cấp phép sử dụng tác phẩm trong môi trường số. Với tác giả và chủ sở hữu quyền cá nhân, nền tảng tạo điều kiện tham gia cung cấp tác phẩm, đồng thời hỗ trợ kết nối quy trình xuất bản, phát hành điện tử theo quy định.
Bà Nguyễn Thị Quỳnh Nga, Giám đốc chi nhánh Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tại TP.HCM, cho hay bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ là yêu cầu tiên quyết để phát triển hệ sinh thái tri thức số. Theo bà Nga, ViLIB áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm hạn chế sao chép trái phép như không cho tải tệp sách, chụp màn hình và chỉ hiển thị nội dung theo từng phần. Các cơ chế này được thể hiện trong thỏa thuận hợp tác và tài liệu kỹ thuật giữa các bên.
Theo thông tin do ViLIB cung cấp, hồ sơ an toàn thông tin, bảo mật của nền tảng đã được hoàn thiện; Cục Xuất bản, In và Phát hành đã xác nhận việc khai báo hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử. Bà Nga kỳ vọng mô hình góp phần hài hòa lợi ích giữa chủ sở hữu quyền, đơn vị cung cấp tài nguyên và cộng đồng người đọc.
Nhà sáng lập Nguyễn Anh Dũng, Tổng giám đốc Công ty CP Thư viện số Việt Nam, cho biết nền tảng chú trọng bảo đảm lợi ích kinh tế cho người sáng tạo. Theo chính sách hợp tác, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có thể được hưởng 25% doanh thu, tùy phạm vi khai thác và điều kiện thỏa thuận trong hợp đồng.
ViLIB cũng khuyến khích các địa phương kết nối thư viện số với tổ dân phố, chung cư, đoàn thể, trường học và tổ công nghệ số cộng đồng. Các hoạt động như ngày đọc sách, giới thiệu sách theo chủ đề, giờ đọc cùng con hay chương trình khuyến học có thể góp phần hình thành thói quen đọc. Công nghệ chỉ mở thêm cánh cửa tiếp cận tri thức; để văn hóa đọc lan tỏa, điều quan trọng vẫn là tạo nhu cầu và duy trì thói quen đọc trong mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng.
Mở rộng mô hình thư viện số dùng chung
Trước đó, Thư viện số P.Long Hương (TP.HCM) cũng ra mắt nền tảng thư viện số dùng chung ViLIB. Tại TP.Huế, Hội Xuất bản Việt Nam phối hợp ViLIB thí điểm mô hình nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, nâng cao trải nghiệm và hình thành thói quen đọc sách trong đoàn viên, thanh niên và cộng đồng. Các hoạt động cho thấy nỗ lực đưa không gian tri thức số đến gần hơn với người dân ở nhiều địa phương.
Bình luận (0)