Vì sao bạc khan hiếm, giá tăng phi mã?

Khan bạc vật chất, bán bạc "phiếu"

Hòa cùng cơn sốt đầu tư bạc, ngày 22.1, chị Mai (ngụ TP.HCM) đã chi 98 triệu đồng để mua 1 kg bạc miếng thương hiệu Sacombank - SBJ. Đến ngày 24.1, giá bạc tăng mạnh lên trên 103 triệu đồng mua vào, 106 triệu đồng bán ra, khoản đầu tư của chị Mai được ước tính lãi hơn 5 triệu đồng chỉ sau 2 ngày. Nhiều đồng nghiệp của chị cũng muốn mua thêm tổng cộng 5 kg bạc tuy nhiên phía Sacombank - SBJ cho biết hiện không có sẵn hàng để giao ngay. Khách hàng nếu muốn mua phải ký hợp đồng, chốt giá và thanh toán 100% giá trị, thời gian giao hàng dự kiến vào tháng 6. Thấy quá rủi ro vì giá bạc đã tăng mạnh, nửa năm nữa mới nhận hàng không biết thế nào, nhóm đang lưỡng lự không biết nên mua tiếp hay thôi.

ẢNH: THANH XUÂN

Thực tế những ngày gần đây, thị trường bạc vật chất tại TP.HCM khan hiếm nguồn cung, trong khi nhu cầu mua của người dân tăng mạnh. Tình trạng này khiến nhiều doanh nghiệp phải bán theo hình thức chốt giá trước, giao hàng sau. Sáng 24.1, tại điểm kinh doanh của Công ty Phú Quý ở TP.HCM, chỉ trong vòng khoảng 5 phút đã có hàng chục xe của khách hàng đến mua bạc dù trước trụ sở có giăng tấm phướn với nội dung "Tạm hết hàng". Nhân viên hướng dẫn khách quay lại vào thứ hai tuần sau để lấy số thứ tự. Sau khi khách lấy số thứ tự, giá mua bán sẽ được chốt và thanh toán ngay tại thời điểm giao dịch nhưng thời gian giao bạc dự kiến vào ngày 6.6. Trường hợp công ty chậm giao hàng quá 3 ngày so với cam kết, khách hàng sẽ được bồi thường 2% giá trị hợp đồng và vẫn phải giao đủ số lượng bạc đã ký kết. Trong thời gian chờ nhận bạc, khách hàng có thể bán lại số bạc đã mua trên giấy cho chính công ty.

Tại Công ty Ancarat, tình trạng khan hiếm bạc cũng diễn ra tương tự. Dù đã đến giờ trưa, lượng khách ra vào hỏi mua bạc vẫn không có dấu hiệu dừng. Nhân viên công ty cho biết hiện không có bạc để giao ngay. Trường hợp khách hàng đồng ý, doanh nghiệp sẽ chốt giá theo ngày 24.1, khách thanh toán trước và nhận hàng vào ngày 24.4. Trong thời gian chờ giao bạc, nếu khách có nhu cầu bán lại "phiếu", công ty sẽ mua lại. Trong tủ trưng bày, các sản phẩm bạc của công ty khá đa dạng từ những loại 1 lượng, 5 lượng đến 1 kg…

Bạc khan hiếm do đâu?

Trước thực tế bạc rơi vào tình trạng khan hiếm, trong khi đây là mặt hàng không chịu sự quản lý bằng hạn mức cấp phép nhập khẩu như vàng, nhiều người đặt câu hỏi liệu thị trường có xuất hiện yếu tố đầu cơ, găm hàng, nhằm tạo khan hiếm giả để đẩy giá lên cao hay không? Nghi vấn này càng tăng khi giá bạc được đẩy lên cao hơn thế giới tới 19 triệu đồng/kg. Trong tuần qua, giá bạc trong nước đã tăng 14,5%, thế giới cũng lên mức đỉnh 103,38 USD/ounce vào cuối tuần.

Giải thích cho việc tại sao doanh nghiệp không nhập bạc về bán khi nhu cầu trong nước tăng cao, tổng giám đốc một công ty vàng bạc đá quý tại TP.HCM cho biết, doanh nghiệp có muốn nhập hàng cũng khó vì tình trạng khan bạc xuất hiện ở nhiều nước chứ không riêng gì VN. Nếu nhập ngay từ thị trường Singapore cũng phải mất 3 tháng mới có hàng.

"Thị trường bạc toàn cầu đối mặt với căng thẳng khi quốc gia nắm giữ năng lực tinh chế bạc lớn nhất thế giới là Trung Quốc đã kiểm soát xuất khẩu kim loại này. Mặc dù chính phủ Trung Quốc không ban hành lệnh cấm xuất khẩu hoàn toàn nhưng yêu cầu sự phê duyệt chính thức đối với các lô hàng bạc ra nước ngoài. Quy định mới yêu cầu các công ty xuất khẩu phải có năng lực sản xuất hằng năm đạt 80 tấn và hạn mức tín dụng trên 30 triệu USD. Điều này sẽ loại bỏ hàng trăm nhà xuất khẩu vừa và nhỏ ra khỏi hệ thống, dù họ là những nhà cung cấp quan trọng cho các đơn vị sản xuất công nghiệp trên thế giới. Đồng thời bạc được lựa chọn là nguyên liệu thay thế cho vàng trong sản xuất một số hàng hóa nên nhu cầu tăng lên. Nguồn hàng nước ngoài không dễ nên dù giá trong nước có cao hơn cũng khó nhập. Về chủ quan, giá bạc đã tăng hơn 40% chỉ trong 1 tháng nên nhập khẩu bạc cũng phải tính toán, nếu không sẽ rủi ro cao không chỉ phía khách hàng mua mà cho cả công ty", vị tổng giám đốc này nói.

Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng VN, cũng đồng tình nhận định khan bạc thời gian gần đây diễn ra ở nhiều nước chứ không riêng gì VN. Bên cạnh việc Trung Quốc có quy định về xuất khẩu bạc dẫn đến nguồn cung bạc trên toàn cầu yếu đi thì bạc nhập khẩu bằng đường biển với khối lượng lên hàng trăm tấn, chứ không nhập qua đường máy bay như vàng nên đòi hỏi đơn vị nhập phải có khối lượng lớn. Điều này sẽ dẫn đến một số thời điểm mất cân đối nguồn cung tạm thời. "Các doanh nghiệp trong nước đồng loạt không có hàng giao ngay cho khách, kéo dài thời gian giao hàng từ vài tháng, trong khi vẫn chốt giá và thu tiền trước. Phương thức giao dịch này khá rủi ro cho cả khách hàng và doanh nghiệp. Đó là phiếu mua hàng hay hợp đồng có giá trị pháp lý cao hay không khi xảy ra sự cố, tranh chấp giữa hai bên? Năng lực nhập khẩu, sản xuất và đáp ứng của doanh nghiệp có đảm bảo nguồn hàng đúng hẹn hay không trong bối cảnh các nước hạn chế xuất bạc?", ông Khánh đặt vấn đề.

Ông Huỳnh Trung Khánh cảnh báo, giá bạc đã tăng 40 - 50% trong vòng một tháng, nếu nhà đầu tư đồng loạt bán chốt lời, doanh nghiệp buộc phải mua lại sản phẩm do chính mình bán ra, đòi hỏi nguồn vốn lớn và đầu ra phù hợp để cân đối trạng thái. Trong trường hợp không có khách mua, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro để tránh thua lỗ nặng.

"Tương tự như vàng, doanh nghiệp cần sử dụng các công cụ phái sinh hoặc lưu kho một lượng hàng ở nước ngoài để kịp thời cân đối trạng thái, hạn chế rủi ro biến động giá bạc. Nếu không có biện pháp phòng ngừa, rủi ro này có thể bị chuyển sang khách hàng thông qua việc giá mua giảm mạnh, làm chênh lệch giá mua - bán tăng cao, vượt mức 3 triệu đồng/kg như hiện nay, có thể lên đến 5 triệu đồng/kg. Đây là rủi ro mà nhà đầu tư bạc cần đặc biệt lưu ý", ông Huỳnh Trung Khánh nhấn mạnh.