Vì sao các vụ cháy liên quan tới xe điện độ chế pin ngày càng nhiều?

Gần đây, những vụ cháy liên quan tới ắc-quy và xe điện du lịch đang khiến nhiều người lo ngại về mức độ an toàn. Trước đó vào đầu tháng 5, vụ cháy ô tô khiến 2 người tử vong tại Đà Nẵng gây chú ý khi cơ quan chức năng xác định bên trong xe chứa nhiều pin và ắc-quy. Mới đây nhất, vụ cháy kho xe điện du lịch tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai tiếp tục dấy lên tranh luận liên quan tới nguy cơ cháy nổ từ phương tiện này.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, điều đáng lo ngại hiện nay không hẳn nằm ở bản thân xe chạy bằng mô-tơ điện mà phần lớn đến từ tình trạng độ chế pin, ắc-quy hoặc tái sử dụng pin cũ, thiết bị lưu trữ năng lượng không rõ nguồn gốc.

Hiện nay, không khó để tìm thấy các dịch vụ thay cell pin, nâng dung lượng hoặc đóng lại pack pin với chi phí thấp. Một số cơ sở thậm chí còn độ chế, tái sử dụng pin cũ, thay vỏ hoặc đóng lại pin thủ công để bán ra thị trường dưới "mác" pin dung lượng cao.

Trao đổi với PV Thanh Niên, anh Lê Minh Nghĩa, kỹ thuật viên điện, điện tử nhận định, các loại pin trên xe chạy bằng mô-tơ điện hiện nay đòi hỏi hệ thống quản lý nhiệt, kiểm soát dòng điện kỹ lưỡng. Chỉ sai sót nhỏ trong quá trình thay cell pin, đấu nối hoặc sạc điện không đúng tiêu chuẩn an toàn cũng có thể dẫn đến cháy nổ.

Nhiều bộ pin độ chế hiện nay được đóng pack thủ công, sử dụng cell pin không đồng đều hoặc thiếu hệ thống quản lý pin (BMS) đạt chuẩn. Điều này khiến pin dễ xảy ra tình trạng quá nhiệt, đoản mạch hoặc mất cân bằng điện áp khi sạc và xả.

Ngoài pin lithium, nhiều loại xe dành cho trẻ em, xe điện du lịch sử dụng trong các khu resort, nội bộ... vẫn sử dụng bình ắc-quy để lưu trữ điện năng. Một số loại ắc-quy không rõ nguồn gốc, được tân trang lại để sử dụng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn hoặc xuống cấp nhanh sau thời gian ngắn.

ẢNH: CTV

Theo anh Nghĩa, bình ắc-quy cũ có thể xảy ra hiện tượng rò rỉ dung dịch điện phân, chập mạch hoặc phát sinh khí hydro trong quá trình sạc. Nếu khu vực sạc kín, thiếu thông gió hoặc gần nguồn phát tia lửa điện sẽ làm tăng nguy cơ cháy nổ.

Ngoài ra, việc sử dụng bộ sạc không đúng thông số kỹ thuật hoặc tự ý nâng điện áp nhằm tăng hiệu suất vận hành cũng khiến hệ thống điện phải hoạt động vượt ngưỡng thiết kế ban đầu.

Một số trường hợp còn đấu nối thêm bình ắc-quy để tăng quãng đường di chuyển nhưng không nâng cấp dây dẫn, cầu chì... bảo vệ mạch điện tương ứng. Điều này khiến dây điện dễ quá tải, phát nhiệt và dẫn tới nguy cơ cháy chập.

Ở góc độ kỹ thuật, pin lithium khi xảy ra hiện tượng phản ứng nhiệt dây chuyền (Thermal Runaway) sẽ cháy lan nhanh, khó dập tắt. Trong khi với bình ắc-quy trôi nổi, không đảm bảo an toàn, nguy cơ thường đến từ chập điện, quá nhiệt hoặc phát sinh khí dễ cháy trong quá trình sạc.