Vì sao cần phải học cách kiểm soát cảm xúc?

Có người cho rằng đó là biểu hiện thiếu bản lĩnh, trong khi nhiều ý kiến khác nhìn nhận đây là phản ứng tự nhiên sau một hành trình nỗ lực. Từ câu chuyện này, một vấn đề rộng hơn được đặt ra: khi áp lực trong cuộc sống ngày càng gia tăng, người trẻ đã thực sự biết cách kiểm soát cảm xúc của mình?

Đây không phải lần đầu cảm xúc của các thí sinh trở thành chủ đề bàn luận. Trước đó, màn ăn mừng của Việt Thái hay Thu Hằng cũng từng gây tranh cãi. Từ những giọt nước mắt tiếc nuối đến sự vỡ òa khi chiến thắng, mọi biểu hiện cảm xúc đều có thể trở thành tâm điểm chú ý.

ẢNH: THẢO PHƯƠNG

Là thí sinh Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 25 và cũng từng bật khóc sau khi lỡ cơ hội vào vòng chung kết, Huỳnh Nguyễn Anh Phương cho biết cô đã dành nhiều năm chuẩn bị cho cuộc thi nên không tránh khỏi cảm giác buồn và thất vọng khi hành trình khép lại. Theo Phương, những giọt nước mắt khi ấy là cách giải tỏa sự tiếc nuối chứ không phải biểu hiện của sự yếu đuối. Tuy nhiên, cô cũng cho rằng việc bộc lộ cảm xúc cần có chừng mực.

Nhìn lại cuộc thi, Phương thừa nhận bản thân đã không quản lý tốt cảm xúc. Khi bị các đối thủ dẫn điểm, cô rơi vào trạng thái hoảng loạn và trả lời sai những câu hỏi không đáng. Sau trải nghiệm đó, cô luôn nhắc mình không để cảm xúc của một sự việc ảnh hưởng đến những công việc khác.

Theo thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên Trường ĐH Văn Lang, phản ứng bật khóc của các thí sinh là điều có thể thông cảm. Tuy nhiên, trong bối cảnh có đông đảo khán giả theo dõi, cách thể hiện cảm xúc phù hợp với hoàn cảnh cũng là một dạng bản lĩnh.

Những câu chuyện trên cho thấy buồn, thất vọng hay vui mừng đều là cảm xúc tự nhiên. Vấn đề không nằm ở cảm xúc mà ở cách con người nhận diện và điều tiết chúng.

Không ít người trẻ thừa nhận từng hành động bốc đồng vì không làm chủ được cảm xúc. N.V.H (27 tuổi, ở TP.HCM) cho biết anh từng cự cãi sau va chạm giao thông và bỏ ngang ca làm sau khi tranh cãi với đồng nghiệp. Sau đó, anh nhận ra cách hành xử bốc đồng không mang lại lợi ích gì.

Theo các chuyên gia, việc mất kiểm soát cảm xúc không chỉ dừng lại ở những giọt nước mắt hay áp lực thi cử mà còn có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn, thậm chí là hậu quả pháp lý. Khi cảm xúc không được nhận diện và điều tiết kịp thời, phản ứng của con người có thể vượt xa bản chất ban đầu của sự việc.

Thạc sĩ Đào Lưu nhấn mạnh, kiểm soát cảm xúc không đồng nghĩa với kìm nén mà là nhận diện, hiểu nguyên nhân và bộc lộ phù hợp với bối cảnh. Việc kìm nén kéo dài có thể dẫn đến stress, lo âu hoặc bùng nổ theo cách tiêu cực, trong khi buông thả cảm xúc lại dễ dẫn đến hành vi bốc đồng.

Ở góc nhìn khác, thạc sĩ tâm lý Nguyễn Hải Uyên, Trưởng bộ phận phát triển chuyên môn Trung tâm tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, cho rằng người trẻ mất kiểm soát cảm xúc dễ đưa ra quyết định bốc đồng, kiệt sức tâm lý, khó tập trung và làm tổn hại các mối quan hệ. Theo bà, điều quan trọng là biết đón nhận, điều hòa và bộc lộ cảm xúc phù hợp. Một số cách rèn luyện gồm gọi tên cảm xúc, tạo khoảng dừng trước khi phản ứng, chăm sóc giấc ngủ, vận động và tìm kiếm hỗ trợ khi cần.

Theo các chuyên gia, kỹ năng kiểm soát cảm xúc không phải năng lực bẩm sinh mà được hình thành qua môi trường sống và các mối quan hệ an toàn. Gia đình, nhà trường và xã hội đều cần đồng hành để người trẻ học cách đối diện với cảm xúc một cách trưởng thành.